Samkvæmt fyrstu útlendingalögum Íslands, sem voru sett 18. maí 1920, skyldi vísa útlendingi úr landi ef hann varð sveitarstyrksþurfi eftir að hafa sest hér að. Dómsmálaráðherra gat þó veitt landvistarleyfi ef sérstakar ástæður mæltu með því. Lögin heimiluðu jafnframt að útlendingum yrði meinuð búseta gætu þeir ekki sýnt fram á framfærslu án fátækrastyrks.
Lög um eftirlit með útlendingum, nr. 10/1920, voru undirrituð á Sorgenfríhöll af Kristjáni tíunda konungi og Jóni Magnússyni forsætisráðherra. Þau birtust í A-deild Stjórnartíðinda á blaðsíðum 22-24 og tóku þegar gildi.
Fram að því höfðu aðeins verið einstök ákvæði um útlendinga í lögum. Alþingi hafði 13. ágúst 1919 skorað á landsstjórnina að undirbúa frumvarp um heimild útlendinga til landsvistar og hvenær þeim yrði vísað úr landi.
Framfærsla skilyrði fyrir dvöl
Í þriðju grein var heimilað að meina útlendingum að setjast hér að eða dveljast hér ef þeir gátu ekki sannað eða gert sennilegt að þeir gætu framfært sig og fólk á sínum vegum án fátækrastyrks næstu tvö ár eftir komuna.
Fjórða greinin fjallaði um þá sem þegar höfðu sest að hér:
„Nú hefir útlendur maður sest að hjer á landi, og skal þá vísa honum burt: 1. Ef hann verður hjer sveitarstyrksþurfi.“
Einnig skyldi vísa útlendingi burt ef hann, áður en hann hafði dvalið hér samfleytt í full fimm ár, gerðist sekur um verk sem teldist svívirðilegt að almenningsáliti og hlyti að lágmarki fangelsi við vatn og brauð.
Tilkynning til yfirvalda og gestabækur
Útlendingur sem kom til atvinnuleitar eða dvalar skyldi tilkynna það lögreglustjóra eða hreppstjóra „og gera grein fyrir því, í hvaða skyni hann er hingað kominn.“
Dómsmálaráðherra fékk heimild til að krefjast vegabréfa eða annarra fullnægjandi skilríkja af þeim sem stigu á land af skipum. Lögreglumönnum var skylt að hafa eftirlit með útlendingum sem tækju sér hér dvöl eða aðsetur.
Gististaðir skyldu halda gestabók, löggilta af lögreglustjóra. Gestir áttu sjálfir að skrá þar nöfn sín, heimili, stöðu og síðasta dvalarstað. Lögregla hafði heimild til að skoða bókina.
Lögin tóku ekki til íslenskra ríkisborgara, að undanskildum ákvæðunum um skilríki við landkomu og gestabækur.
Lögin frá 1920 voru leyst af hólmi með lögum nr. 59/1936, sem kváðu á um ítarlegra eftirlit. Heildarendurskoðun fylgdi með lögum nr. 45/1965, meðal annars vegna norræns vegabréfasamstarfs, og þá kom inn sérstakt ákvæði um réttarstöðu flóttamanna. Lög nr. 96/2002 tóku gildi 1. janúar 2003 og Útlendingaeftirlit fékk þá nafnið Útlendingastofnun. Núgildandi lög um útlendinga eru nr. 80/2016.
Heimildir: Stjórnartíðindi 1920, A-deild; athugasemdir innanríkisráðuneytisins við frumvarp til laga um útlendinga (2015).
