Baðlónum hefur fjölgað töluvert á Íslandi á undanförnum áratug eða svo. Þau nýjustu – Reykjaböðin við Hveragerði – opnuðu um helgina. Þar með eru baðlónin orðin tólf og þar af hafa fimm opnað á síðustu fimm árum.
Sögufrægasta baðlón landsins er Bláa lónið og Bláa Lónið hf. er langstærsta félagið í þessum bransa. Þar er ýmislegt á döfinni og í nóvember verða töluverð tímamót í rekstri félagsins, en þá er stefnt að því að skrá félagið á hlutabréfamarkað.
20 milljarða fjárfesting í Þjórsárdal
Langt er síðan rekstur Bláa Lónsins hf. snerist eingöngu um Bláa lónið sjálft. Starfsemin er mun fjölbreyttari, dótturfélögin eru níu og félagið hefur stækkað á alla kanta. Það á stóran hlut í fjórum öðrum baðlónum – við Mývatn, Húsavík, Egilsstaði og Laugarvatn – og fyrir þremur árum opnaði félagið hótel og fjallaböð í Kerlingarfjöllum.
Þessa dagana reisir félagið lúxushótel og fjallaböð í Þjórsárdal sem kosta um 20 milljarða samkvæmt áætlunum og er þetta eitt stærsta verkefni á sviði ferðaþjónustu sem ráðist hefur verið í hér á landi. Hér er ýmislegt óupptalið, s.s. snyrtivörulína, lúxushótel og Michelin-stjörnu-veitingastaður, en þetta verður látið nægja í bili.
Ísland í einstakri stöðu en við ekki nógu dugleg að stilla saman strengi
Þótt umsvif Bláa Lónsins hafi aukist eru megintekjur félagsins þó enn af lóninu við Svartsengi og því mikilvægt fyrir reksturinn að fólk vilji áfram baða sig þar.
Sigríður Margrét Oddsdóttir, forstjóri Bláa Lónsins, segir að félagið standi mjög vel og hafi komið sterkar út úr þeim áskorunum sem félagið hefur þurft að takast á við að undanförnu og vísar til covid-faraldursins og eldsumbrotanna á Reykjanesskaga. Hún er mjög ánægð með sumarið.
Velgengni Bláa Lónsins sé þó háð því að íslenskri ferðaþjónustu gangi almennt vel og því miður hafi Ísland tapað markaðshlutdeild á sama tíma og ferðavilji á heimsvísu hafi aldrei verið meiri.
„Við höfum ekki verið að standa okkur í því að stilla saman strengi og sækja fram sameiginlega á alþjóðamarkaði,“ segir hún.
Ísland eigi einstakt erindi við að ná til ferðamanna sem sækjast eftir upplifun sem tengist heilsu og vellíðan.
„Og það er mjög mikil eftirspurn eftir þannig ferðaþjónustu. Ferðaþjónusta á heimsvísu er að vaxa um 4-5% ári en þessi tegund af ferðaþjónustu er að vaxa tvöfalt meira.“
Vill byggja upp upplifunar- og vellíðunarferðaþjónustu
Bláa Lónið keypti í sumar Arctic Adventures sem er stórt ferðaþjónustufyrirtæki en í mjög ólíkum rekstri. Félagið á engin baðlón, en býður meðal annars upp á rútuferðir og ævintýraferðir. Það á líka ísgöngin í Langjökli og Kerið í Grímsnesi. Sigríður segir að kaupin, sem eru háð samþykki Samkeppniseftirlitsins, séu stefnumarkandi fyrir Bláa Lónið.
„Þau gefa fjárfestum skýra sýn á hvert við erum að fara. Við viljum byggja upp upplifunar og vellíðunarferðamennsku á Íslandi.“
Ef starfsmenn Arctic Adventures eru taldir með, eru um eitt þúsund og eitt hundrað á launaskrá hjá Bláa Lóninu. Þegar starfsemin í Þjórsárdal verður komin í fullan rekstur árið 2028 fjölgar starfsfólki upp í um eitt þúsund og þrjú hundruð. Sé miðað við starfsmannafjölda er félagið eitt það stærsta á landinu. Verði félagið skráð í kauphöll verður það fyrsta ferðaþjónustufyrirtækið, það er að segja fyrir utan flugfélög, sem verður þar á aðallista.
Miðað við 83 milljarða heildarverðmæti í nýlegum viðskiptum
Stefnt er á að skráningin fari fram í nóvember. Sigríður bendir á að ekki komi í ljós fyrr en þá hvaða mat verði lagt á heildarverðmæti félagsins í útboðinu. Ekki hefur heldur komið fram hversu stór hlutur verður boðinn til sölu eða hvaða hluthafar ætli að selja. Sigríður bendir á að nýlega hafi átt sér stað nokkur umfangsmikil viðskipti með bréf í félaginu, þar sem miðað var við að markaðsvirði félagsins væri um 83 milljarðar króna.
Til samanburðar er heildarverðmæti Icelandair um 28 milljarðar og Eimskips um 50 milljarðar.
Hærri skattprósenta ekki ávísun á hærri skatttekjur
Ríkisstjórnin stefnir á að hækka virðisaukaskatt á baðlón úr 11% í 24% og auka þannig tekjur ríkissjóðs um fjóra milljarða á ári. Samtök ferðaþjónustunnar gagnrýna þessi áform harðlega. Ríkisstjórnin ætlar samt að halda sínu striki og í fréttum sjónvarps nýlega sagði fjármálaráðherra að skattahækkunin hefði einhver neikvæð áhrif en væri réttlætanleg. Heimsóknir í baðlón væru dýrar, þetta væri ákveðinn lúxus og iðulega væri hægt að skattleggja slíkar vörur án þess að neikvæðu áhrifin yrðu umtalsverð.
Sigríður segir að Bláa Lónið sé stolt af að leggja sitt af mörkum til samfélagsins. Skattspor félagsins frá stofnun sé um 60 milljarðar. Hafa megi í huga að hærri skattprósenta þýði ekki endilega meiri skatttekjur. Stjórnvöld þurfi að svara hvaða leið þau telji að eigi eftir að skila sem mestum verðmætum til samfélagsins til langs tíma. Ef ferðaþjónustan á Íslandi verði færð upp í efra skattþrep virðisaukaskatts sé verið að draga úr samkeppnishæfni hennar miðað við ferðaþjónustu í öðrum Evrópuríkjum.
„Hins vegar er það þannig að við hjá Bláa Lóninu erum, eins og hefur komið fram, búin að takast á við heimsfaraldur og jarðhræringar og komið sterkari út úr þeim áskorunum. Og það er ekki vafi í mínum huga að við munum koma sterkari út úr þessari heimatilbúnu áskorun líka.“
