Fangi sem glímir að sögn við fötlun hefur kvartað við umboðsmann Alþingis yfir því að Fangelsismálastofnun hafi ekki svarað kvörtunum hans yfir þeim aðstæðum sem honum sé boðið upp á í fangelsinu sem hann afplánar dóm sinn í. Einnig kvartaði fanginn yfir þeim aðbúnaði almennt sem sé í fangelsum fyrir hann sem fatlaðan fanga.
Kvörtunin var lögð fram í janúar síðastliðnum. Í bréfi umboðsmanns til fangans segir að hún beinist að Fangelsismálastofnun yfir því að erindum hans til stofnunarinnar, sem lúti meðal annars að aðstæðum hans sem fatlaðs fanga, hafi ekki verið svarað. Af kvörtuninni verði ráðið að athugasemdir hans beinist ekki einungis að afgreiðslu erinda hans heldur einnig að starfsháttum stofnunarinnar almennt og að umhverfi og aðbúnaði í fangelsum, þar sem hann hafi vistast í afplánun sinni.
Fram kemur að í símtali starfsmanns embættisins við fangann hafi komið fram að lögmaður á vegum fangans hefði fyrir nokkru átt í samskiptum við forstjóra Fangelsismálastofnunar vegna sjónskerðingar hans og að af þeim samskiptum hefði mátt ráða að til skoðunar kynni að koma að veita fanganum aðgang að spjaldtölvu. Ekki verði þó séð að afrit af þessum samskiptum hafi fylgt kvörtuninni.
Það er ekki tekið fram með beinum hætti að fötlun fangans sé falin í mikilli sjónskerðingu en þetta orðalag bendir þó til þess en hvort það er eina fötlunin sem fanginn glímir við kemur ekki fram í bréfi umboðsmanns til hans.
Svarað
Umboðsmaður segir að vegna kvörtunarinnar hafi Fangelsismálastofnun verið ritað bréf þar sem óskað hafi verið upplýsinga um hvort stofnuninni hefði borist erindi frá fanganum um aðstæður hans sem fatlaðs fanga og þá um afgreiðslu þess. Í svari Fangelsismálastofnunar komi fram að stofnuninni hafi borist nokkur fjöldi erinda frá fanganum en talið sé að erindið sem átt sé við sé frá mars 2022. Það erindi hafi borist á meðan fyrri afplánun hans stóð og hafi verið svarað síðar í þessum sama mánuði.
Umboðsmaður segir í bréfi til fangans að þar af leiðandi verði ekki betur séð en að umræddu erindi um aðstæður hans, sem hann hafi kvartað yfir að hafi ekki verið svarað, hafi þegar verið svarað og því láti embættið athugun sinni á þeim þætti kvörtunarinnar lokið.
Hvað varðar kvörtun fangans yfir starfsháttum Fangelsismálastofnunar þegar kemur að aðbúnaði fyrir hann sem fatlaðan fanga segir í bréfi umboðsmanns að áður en kvartað sé yfir slíku við embættið verði fyrst, samkvæmt lögum, að beina því til dómsmálaráðuneytisins. Þar sem ekki verði séð að fanginn hafi leitað til ráðuneytisins lætur umboðsmaður athugun sinni á þessum lið kvörtunarinnar einnig lokið en beinir því til fangans að hann geti snúið sér aftur til embættisins að lokinni yfirferð ráðuneytisins á kvörtun hans, sé hann ósáttur við niðurstöðuna.
Umboðsmaður lætur þess einnig getið að þær ábendingar sem í kvörtun fangans felist og lúti að aðstæðum í afplánun verði skráðar og þeim haldið til haga í tengslum við OPCAT-eftirlit umboðsmanns með stöðum þar sem frelsissviptir dvelji, þar á meðal fangelsum. Umrætt eftirlit sé þó á almennum grundvelli og lúti ekki að einstökum atvikum enda þótt ábendingar á borð við þær sem felist í kvörtuninni séu gagnlegar. Áréttar umboðsmaður að þetta hafi þó ekki áhrif á þá niðurstöðu að fanganum beri fyrst að leita til dómsmálaráðuneytisins með athugasemdir sínar.
