„Það var sorglegt, ömurlegt og sárt að hlusta á ýmsa þingmenn sem ég treysti og hafði trú og álit á greiða atkvæði með frumvarpi sem heimilar að börn séu sett í fangelsi – því að þrátt fyrir sakleysislegt nafn er hin svokallaða „brottfararstöð“ auðvitað ekkert annað en fangelsi samkvæmt almennum málskilningi, staður þar sem fólki er haldið nauðugu.“ Þetta segir Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus, í færslu á Facebook.
Tilefnið eru ný lög um brottfararstöð sem voru samþykkt á Alþingi í gær. Líkt og fjallað var um í gær hafa nýju lögin fengið á sig harða gagnrýni, þar á meðal frá fólki sem hefur til þessa heldur hallað sér að stjórnarflokkunum í skoðunum sínum.
Sjá frétt: „Harðlínan í fjarhægrinu fagnar en fáir aðrir“
Eiríkur segir þingmenn hafa samþykkt þessi lög þrátt fyrir bann Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og áskorun umboðsmanns barna.
„Stuðningsfólk laganna hefur mörg orð um að þetta sé síðasta úrræði sem vonandi þurfi aldrei að beita, og auðvitað má taka undir þá von,“ segir hann. „En heimildin er þarna sem sýnir að stjórnvöld eru tilbúin að beita henni og virðast ekki sjá aðra möguleika sem þó eru til – í atkvæðaskýringu sinni nefndi Snorri Másson möguleika á ökklaböndum þótt hann væri að vísu fremur að hugsa um kostnað en velferð barna. Ef hægt er að nota ökklabönd til að framfylgja nálgunarbanni eða hafa eftirlit með fólki sem afplánar refsingu – eins og lagt er til í málum sem dómsmálaráðherra hefur lagt fram – ættu þau að duga til að fylgjast með fólki sem ekki hefur brotið annað af sér en neita að fara til baka í aðstæður sem það telur oft vera óviðunandi eða lífshættulegar.“
Eiríkur beinir svo spjótum sínum að Samfylkingunni:
„Til að bíta höfuðið af skömminni hælist Samfylkingin um á Facebook-síðu sinni að standa fyrir „Ábyrgð í útlendingamálum“ með nýjum lögum sem séu til þess ætluð „að vinna að breiðri sátt í samfélaginu um útlendingamál“. Eins og ég hef stundum bent á hér merkir klisjan „það þarf að skapa sátt um málið“ sem beitt er við ýmis tækifæri alltaf „Sjálfstæðisflokkurinn þarf að vera sáttur við málið“,“ segir hann. „Samfylkingin hefur snúið algerlega við blaðinu síðan á síðasta kjörtímabili þegar hún gagnrýndi fyrri ríkisstjórn harðlega – og með réttu – fyrir stefnu í útlendingamálum. Að ekki sé talað um utanríkisráðherra sem sagði fyrir tveimur árum að „við setjum ekki börn í lokað búsetuúrræði“. Samþykkt þessara laga er ríkisstjórninni og Alþingi til skammar.“
„Hvað kom eiginlega fyrir?“
Undir þetta tekur Helga Vala Helgadóttir, lögmaður og fyrrverandi þingmaður Samfylkingarinnar.
„Aldrei hefði ég trúað því að félagar mínir í Samfylkingunni myndu leggja til og greiða atkvæði með því að frelsissvipta börn. Það fer gegn alþjóðasamningum og mun búa innra með börnunum alla ævi að hafa verið frelsissvipt af íslenskum stjórnvöldum (undir forystu jafnaðarmanna). Það eru til aðrar leiðir og á það hefur verið bent. Þá er ekki hægt að segja „við skulum vona að þessu verði ekki beitt“. Það er komin lagaheimild fyrir þessu,“ segir Helga Vala. „Hvar ætla þau að draga mörkin í þessum málum? Eru engin mörk? Hvað kom eiginlega fyrir?“
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, fyrrverandi þingmaður Pírata, bendir á að brottfararstöð sé staður þar sem einstaklingur geti verið í haldi á meðan mál sem geti leitt til brottvísunar sé til umfjöllunar hjá stjórnvöldum. „Þannig að nei þetta þarf ekki að vera síðasta úrræði og nei fólk þarf ekki að “neita að fara” enda hægt að vista fólk áður en ákvörðun í máli þeirra hefur verið tekin. Sérlega ljót lygi hjá stjórnarliðum,“ segir hún.
Tögguð í sífellu af Samfylkingarfólki
Stefán Pálsson sagnfræðingur og varaborgarfulltrúi Vinstrisins segir að öll sjö árin sem Vinstri græn voru í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum hafi flokkurinn dregið línuna í sandinn með brottfararstöð: „Að lokum sprakk ríkisstjórnin út af þessum málum. Allan þennan tíma dundu á okkur VG-liðum skammir frá frjálslyndu fólki af vinstri vængnum fyrir að vera gengin í björg með Áslaugu Örnu, Jóni Gunnarssyni o.fl. Við vorum tögguð í sífellu að Samfylkingarfólki sem náði ekki upp í nef sér af hneykslun,“ segir hann.
„Ég átti svo sem aldrei von á að kratarnir í ríkisstjórn myndu standa við stóru orðin – en að þau myndu beinlínis stæra sig svona af því að stíga yfir öll rauðu strikin frá fyrri stjórn kom mér samt örlítið á óvart.“
Hallgrímur Helgason rifhöfundur segir einfaldlega: „Erfitt að horfa á mjúka flokkinn sinn vera orðinn svona harðan.“
Vistun í brottfararstöð lokaúrræði
Í grein sem Grímur Grímsson, Sandra Sigurðardóttir, þingmenn Viðreisnar, Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir þingmaður Flokks fólksins og Guðmundur Ari Sigurjónsson og Víðir Reynisson, þingmenn Samfylkingarinnar, skrifa í Vísi í dag segja þau vistunin í brottfararstöðinni væri lokaúrræði þegar önnur vægari úrræði hafi ekki dugað til.
„Það þarf að tryggja að ákvörðunum stjórnvalda sé framfylgt í þessum málaflokki eins og öðrum. Við í allsherjar- og menntamálanefnd lögðum okkur fram við að tryggja að það yrði gert með eins mildilegum hætti og mögulegt er. Ekki síst í þeim tilvikum þar sem fjölskyldur eiga í hlut.“
