Mehrawit Tesfaslase, eftirlifandi eiginkona fyrsta plastbarkaþegans Andemariams Beyene, segist ekki hafa fengið neina afsökunarbeiðni eða skaðabætur frá sænska ríkinu. Þess vegna segist hún vera sérstaklega þakklát fyrir það að einhver opinber aðili hafi loksins staðfest að mistök hafi verið gerð í plastbarkamálinu. Þetta segir Mehrawit í svörum til fréttastofu þegar hún er spurð um dóminn sem féll í Héraðsdómi Reykjavíkur í síðustu viku þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið væri skaðabótaskylt gagnvart henni og sonum hennar í plastbarkamálinu.
Fréttastofa óskaði eftir viðtali við Mehrawit um dóminn. Hún segist ekki treysta sér í útvarpsviðtal þar sem henni þyki of sársaukafullt að ræða málið og að ef hún gerði það myndi hún ekki geta sofið. Þess vegna vilji hún bara láta vitna í orð sín.
Orðrétt segir hún: „Dómur Héraðsdóms var réttlátur sem snéri að því að mér yrðu greiddar bætur fyrir aðgerðina á Andemarian sem leiddi til dauða hans en hér í Svíþjóð hefur ekkert gerst í þessu máli, ég hef engar bætur fengið og veit ekki hvort svo verður. Það hefur ávallt verið mér mjög erfitt að tala um þetta mál og að rifja það upp hefur áhrif á mig. Ég vona því að því sé lokið að minnsta kosti á Íslandi.“
Dómurinn í héraðsdómi hefur vakið hörð viðbrögð hjá sumum. Þetta er ekki síst vegna afdráttarlauss orðalags um aðkomu Tómasar Guðbjartssonar brjóstholsskurðlæknis að málinu og ályktana sem dregnar eru í dómnum um meðal annars meint hegningarlagabrot í málinu. Tómas hefur gagnrýnt það opinberlega að hann hafi ekki fengið tækifæri til að verja sig í málfutningnum.
Ákvörðun um hvort þessum dómi verði áfrýjað liggur ekki fyrir segir ríkislögmaður, Fanney Rós Þorsteinsdóttir, í svari til fréttastofu. Ríkislögmaður undirstrikar í svari til fréttastofu að heilbrigðisráðuneytið og Landspítalinn muni koma að þeirri ákvarðanatöku ásamt embættinu. Áfrýjunarfrestur er fjórar vikur.
Mehrawit segir að ef bæturnar verði á endanum greiddar út til hennar og sona hennar þá verði það mikilvægt fyrir fjölskyldu hennar og muni hjálpa henni fjárhagslega. Hún býr í dag í smábæ í Dalarna í Svíþjóð ásamt sonum og starfar sem leikskólakennari.
Fjallað er um dóminn í málinu gegn íslenska ríkinu og stöðu plastbarkamálsins í Svíþjóð í réttaskýringaþættinum Þetta helst í dag. Þáttinn má hlusta á hér:
Uppljóstrari prófaði aðgerðatæknina á rottum
Einn af uppljóstrurunum í plastbarkamálinu í Svíþjóð, Oscar Simonson brjóstholsskurðlæknir, segist í samtali við Þetta helst ekki hafa lesið dóminn en að það sé rétt að Mehrawit fái bætur í málinu. Oscar furðar sig jafnframt á því að sænska ríkið hafi greitt sambærilegar skaðabætur.
Plastbarkamálið snerist um ígræðslu ítalska skurðlæknisins Paulo Macchiarini á börkum úr plasti í þrjár manneskjur á Karolinska-sjúkrahúsinu í Stokkhólmi og fimm einstaklinga í öðrum löndum. Fyrsti plastbarkaþeginn var áðurnefndur Andemariam Beyene, maður frá Erítreu, sem bjó á Íslandi og glímdi við krabbamein í hálsi sem talið var ólæknandi. Hann gekkst undir aðgerð á Karolinska árið 2011 eftir að hafa verið sendur þaðan frá Landspítalanum. Plastbarkinn virkaði aldrei sem skyldi og Andemariam lést í ársbyrjun 2014.
Eftir að aðgerðirnar voru gerðar á Andemariam og öðrum kom í ljós að ekki var búið að prófa aðgerðatæknina á dýrum áður en hún var reynd á mönnum og það lá ekki fyrir samþykki vísindasiðanefndar fyrir aðgerðunum áður en þær voru gerðar.
Oscar Simonsson segir að upphafleg aðkoma hans að málinu hafi verið sú að hann hafi unnið við það eftir að aðgerðin var gerð á Andemariam og hinum tveimur að prófa aðgerðaformið á rottum. Þessar tilraunir skiluðu ekki tilætluðum árangri, plastbarkarnir virkuðu ekki á rottunum og þær drápust.
Skandall hjá sænska ríkinu segir Bosse
Sænski blaðamaðurinn Bosse Lindquist gerði heimildarþætti um málið sem voru fyrsta gagnrýna efnið sem birtist um það. Hann segir að ekkert nýtt hafi gerst í uppgjörinu við plastbarkamálið í landinu og að sænska ríkið hafi engar skaðabætur greitt í málinu til Mehrawit.
Bosse segir aðspurður að það sé skandall að Mehrawit og synir hennar hafi ekki fengið skaðabætur frá sænska ríkinu. Hann segir að aðgerðirnar hafi gerst innan sænska heilbrigðiskerfisins og að Paulo Macchiarini hefði aldrei getað gert þessar aðgerðir nema vegna þess að hann að hann naut aðstoðar og stuðnings kerfisins þar í landi. Þess vegna snúist málið ekki bara um ábyrgð Macchiarinis heldur kerfisins.
Bosse segir um þetta: „Það er skandall. Ég og uppljóstrararnir í málinu, og sjálfsagt margir aðrir, höfum haldið því fram í meira en 10 ár að sjúkrahúsið þurfi að sýna ábyrgð, að ríkið þurfi að sýna ábyrgð, vegna þess að Andemariam dó út af hlutum sem gerðust innan opinbera heilbrigðiskerfisins. Þá bera þeir ábyrgð jafnvel þó Macchiarini hafi verið svikahrappur. Það eru margir innan sænska heilbrigðiskerfisins sem hafa hjálpað honum og gert aðgerðirnar mögulegar. Þetta hefði aldrei gerst nema vegna þess að Karolinska-sjúkrahúsið hjálpaði honum.“
