Evrópubúar eru að kikna undan skæðri hitabylgju sem geisað hefur dögum saman og ekkert útlit fyrir að ástandið lagist að ráði fyrr en í fyrsta lagi á sunnudag. Þangað til munu um eða yfir 150 milljón manns búa við 35 stiga lofthita eða þaðan af hærri, og mikinn loftraka að auki. Þetta á ekki síst við í stórborgum og útlit er fyrir að þetta muni valda íbúum um 400 borga álfunnar meiri hitaáraun en staðfestar sögur fara af , en með hitaáraun er átt við álag af samspili hita og raka á líkama fólks og kælikerfi hans. Hitinn fer reyndar örlítið lækkandi allra vestast á meginlandinu, en hækkar í staðinn eftir því sem austar dregur.
Rauðar viðvaranir vegna ofsahita, allt að og jafnvel yfir fjörutíu stigum, hafa verið gefnar út í minnst fimmtán Evrópulöndum, þar á meðal Belgíu, Þýskalandi, Póllandi, Ungverjalandi, á Balkanskaganum, og - í fyrsta sinn í sögunni - í Hollandi.
Júníhitamet í Bretlandi slegin þrjá daga í röð - og það rækilega
Í Bretlandi var enn allt á suðupunkti á föstudag, þegar júníhitamet var slegið þriðja daginn í röð. Gamla metið, frá 1976, var 35,6 stig, það féll á miðvikudag þegar hiti mældist 36,1 stig í Hampshire, á fimmtudag fór hitinn upp í 36,7 stig í Somerset og í Suffolk var 37,1 stigs hiti síðdegis á föstudag - einni og hálfri gráðu yfir gamla metinu.
Fjölmörgum tónleikum, kappleikjum og fleiri fjöldaskemmtunum og stórviðburðum hefur verið aflýst vegna hitabylgjunnar, bæði í Bretlandi og meginlandinu, sá stærsti þeirra er vafalaust gleðigangan í París sem ganga átti síðdegis á laugardag.
Einnig hefur þurft að loka dýragörðum, söfnum, skólum og fleiri stofnunum og fyrirtækjum, og svo má áfram telja. Þá hefur hitinn valdi samgöngutruflunum, því járnbrautarsporum hefur verið lokað vegna þess að teinar hafa aflagast í hitanum og hraðbrautarköflum vegna rafmagnstruflana í öryggiskerfum, en mikið álag á raforkuinnviði hefur leitt til truflana í hvorutveggja framleiðslu og dreifingu rafmagns.
Versta hitabylgja sögunnar og óhugsandi fyrir hálfri öld
Ósongildi fóru víða yfir heilbrigðismörk, meðal annars í 60 af 97 borgum Bretlands, og hringingum í neyðarlínu hefur fjölgað um tugi prósenta. Dauðsföll sem rakin hafa verið til hitans síðustu daga skipta hundruðum nú þegar, í þessari annarri hitabylgju sumarsins, sem loftslagsvísindamenn ganga svo langt að segja þá verstu sem skollið hefur á Evrópu.
Greining sérfræðinga alþjóðlega loftslagsrannsóknahópsins World Weather Attribution sýnir að ofsa- eða öfgahitaatburðir fara ótvírætt versnandi vegna viðvarandi uppsöfnunar koltvísýrings í andrúmsloftinu. Enginn vafi er á því í þeirra huga, að hlýnun Jarðar og loftslagsbreytingar af mannavöldum hafa magnað þessar hamfarir svo um munar.
Greining þeirra bendir til þess að 2003 hefði sambærileg hitabylgja í Evrópu - það er að segja hitabylgja þar sem hlýnunin er skemmra á veg komin en undirliggjandi veðurfarslegar aðstæður eins að öðru leyti - verið um tveimur gráðum "svalari" en þessi, og þremur og hálfri gráðu kaldari 1976. Hitabylgja eins og þessi, segja þeir, hefði hreinlega verið óhugsandi á þeim tíma.
En hvernig er hægt að reikna slíkt út? Halldór Björnsson loftslagssérfæðingur á Veðurstofu Íslands útskýrði það og fleira tengt þessari ægilegu hitabylgju í viðtali í Speglinum á föstudag. Hlusta má á það viðtal í spilaranum hér að neðan.
