„Ég held að ég muni alla ævi fá sting í hjartað og gráta þegar ég tala um þetta,“ segir íslensk kona, sem leiddist út í vændi fyrir nokkrum árum. Hún komst út úr vændinu einu og hálfu ári síðar en segir að afleiðingarnar af því muni fylgja sér alla ævi. Það séu langvarandi áhrif á sál og líkama.
„Það eru afleiðingar á meðan þessu stendur og eftir á, sem geta verið alls konar. Í samskiptum við maka, í persónulegu lífi, að treysta. Að vera stöðugt á varðbergi að missa ekki virði sitt. Og til langs tíma, ég gat ekki fætt barnið mitt eðlilega eftir þetta. Ég valdi að fara í keisaraaðgerð, þar sem ég vissi allt fyrir fram. Það þurfti allt að vera fyrir fram ákveðið svo ég gæti undirbúið mig.“
Konan sagði sögu sína í Kveik á þriðjudag. Hún vill vernda börnin sín frá sinni fortíð og þeim fordómum sem þau kynnu að mæta, geri hún nafn sitt opinbert. Hún telur þó mikilvægt að fólk fái innsýn í þann heim sem konur, sem hafa lent í vítahring vændis og mansals, lifa í.
„Ég hugsaði að þetta gæti orðið redding í eitt, tvö skipti,“ segir konan, sem var á þessum tíma í námi erlendis, ekki með atvinnuleyfi og átti erfitt með að sjá fyrir sér. Hún kynntist manni sem þóttist eiga lausn við hennar vanda, lausn sem hann sjálfur hagnaðist á.
„Ég þyrfti einhvern veginn ekki að láta neinn vita af þessu, þyrfti ekki að biðja neinn um hjálp og ég myndi halda sjálfstæði mínu. Eftir fyrsta skipti voru mér bara lagðar línurnar,“ segir hún.
Hverjar voru þær?
„Ég þyrfti alltaf að borga 33 prósent af því sem ég fengi. Ég fengi ekki að sjá um nein samskipti við neina aðila sjálf. Þegar ég maldaði í móinn að þetta væri eitthvað sem ég ætlaði ekki að gera, þá varð mér eiginlega bara grein fyrir því að það væri svo sem ekkert val.“
Hún áttaði sig þá á að hún hefði misst sjálfstæði sitt.
„Fljótlega fór ég bara að gefast upp, því ég vissi að þetta væri eitthvað sem ég þyrfti að gera.“
En þetta var ekki neysludrifið, líkt og sést oft í svona málum?
„Nei, það átti ekki við um mig. Það var fjárhagslegur hvati hjá mér. Vissi ég að ég myndi lenda í mansali? Nei. Ég sá það ekki fyrir.“
Kaup á vændi gróf valdbeiting
Stígamót lýsa kaupum á vændi sem grófri valdbeitingu, þar sem valdastaða þess sem kaupir vændi eða hefur milligöngu um það sé í stöðu hins sterka. Einstaklingar sem selji sig í vændi séu í neyð og sá sem kaupi vændi sé að nýta sér neyðina.
Rætt var við Drífu Snædal, talskonu Stígamóta, í Kveik. „Það sem við sjáum hérna hjá Stígamótum er að þær sem eru að vinna úr afleiðingum vændis, er að afleiðingarnar eru einhvern veginn ýktari, ýktara ofbeldi. Það er allt ýktara heldur en aðrir brotaþolar sem við sjáum, samkvæmt okkar rannsóknum.“
Hún lýsti einnig að mörkin milli vændis og mansals geti verið óljós. „Það getur verið að þú sért undir einhverjum þrýstingi að leiðast út í vændi, síðan getur verið að þú sért beinlínis gerð út. Það getur verið að þú byrjir með frjálsum vilja en farir síðan inn í net einhverra.“
Konan segist sjálf ekki hafa áttað sig á því fyrr en eftir á að hún hafi verið beitt kynferðisofbeldi og væri þolandi mansals.
„Það var stöðugt verið að biðja mig um að fara eitthvert og gera eitthvað, og í lengri tíma,“ segir hún. „Hann fór að stjórna öllu sem ég gerði, mjög fljótlega. Ég held að ég hafi þá farið að missa svolítið stjórn á öllu.“
Skiptunum fjölgaði, mönnunum fjölgaði og ofbeldið jókst.
„Ég varð fyrir líkamlegu ofbeldi af mönnum sem ákváðu að kaupa mig. Og ég held að það sé partur af því að maður verður ekki lengur manneskja. Það er ekki lengur horft á mann sem manneskju. Og þegar það er hætt að horfa á mann sem manneskju þá fer maður að upplifa sig sem minna virði og týnir sjálfum sér. Ég vissi bara ekkert hver ég var orðin lengur. Bara í vítahring sem ég í raun vissi ekki að væri til fyrr en ég var komin inn í hann.“
Hún brotnar niður þegar hún er spurð hvað mennirnir hafi gert henni – en telur á sama tíma mikilvægt að segja frá því.
„Það var til dæmis einn maður sem fékk mest út úr því að rassskella mig það harkalega að ég marðist eða helst blæddi smá. Og síðan fékk hann mest út úr því eftir það að misþyrma mér kynferðislega.“
Fæturnir gáfu sig
Hún segist hafa verið föst í þessum vítahring í um eitt og hálft ár, áður en hún ákvað að flýja. Hún var þá orðin einangruð og talaði varla við nokkra manneskju, utan vændisheimsins.
„Ég man bara hvað ég var orðin svo ótrúlega hrædd. Ég sat bara og horfði á hurðina heima hjá mér og var svo viss um að þeir væru að koma á eftir mér. Sem var líklega ekki staðan, það var enginn að koma á eftir mér – það var bara þessi ótti,“ segir hún.
Hún sendi pabba sínum skilaboð og bað hann um að hjálpa sér.
„Ég var misnotuð og ég er bara búin. Bara getið þið hjálpað mér heim,“ segir hún, þegar hún lýsir skilaboðunum til pabba síns.
„Mér er bara komið heim. Ég man, fæturnir bara gáfu sig. Bara í fyrsta skipti stóð ég ekki í lappirnar, og ég bara — ég lifði þetta af. Og það var svo ótrúleg tilfinning.“
Eftir að hún kom heim las hún bókina Venjulegar konur, sem fjallar um konur í vændi. Í framhaldi af því ákvað hún að leita sér aðstoðar.
„Þetta var í fyrsta skipti sem ég heyrði einhvern tala um þetta af virðingu, og að þetta séu manneskjur. Og út frá því var mér boðin aðstoð,“ segir konan. Þarna upplifði hún virðingu í fyrsta sinn í langan tíma.
„Ég held líka að það að kalla konur vændiskonur eða hórur, að nota gildishlaðin orð yfir konur sem eru mæður, systur, dætur... ég held að það algjörlega gleymist að við erum að tala um manneskjur sem eru eitthvað.“
Það þurfi menn sem ætla að kaupa sér vændi að hafa í huga.
„Þú ert að kaupa manneskju. Og ég held að við komum alltaf aftur að mennskunni – þú ert að kaupa manneskju. Þú getur sett það í einhvern búning að þú sért að aðstoða manneskjuna, að hún myndi hvort eð er selja sig einhverjum öðrum. En þú veist líka aldrei hver er á bak við hana. Og á meðan það er eftirspurn þá verður alltaf framboð.”
Á sama tíma bendir hún á að þótt konur geti fengið aðstoð við að vinna úr afleiðingunum þá þurfi kerfið að vera til staðar fyrir konur í neyð.
„Þetta er falinn vandi. Kerfið fer ekki að gera neitt fyrr en þessar konur fara að banka upp á, á bráðamóttöku, neyðarmóttöku, geðsviði – alls staðar.”
Til í baráttu fyrir aðra
Hún segir að hún sjálf þurfi að taka ákvörðun, á hverjum degi, um að standa með sjálfri sér.
„Það er val fyrir mig að vera í lagi, það er val fyrir mig að eiga gott líf og í dag veit ég að það sem ég fór í gegnum var ekki það sem ég valdi mér. Ég ætla að velja fyrir sjálfa mig, og ég vel líf þar sem ég er góð móðir, í vinnu sem ég elska – lifi eðlilegu, einföldu lífi. Það eru vissulega áskoranir sem tengjast þessu en ég kýs að vinna í þeim og læt þetta ekki skilgreina mig í dag.“
Hún ætlar að halda áfram að segja sína sögu.
„Ég veit hvað ég hef að gefa og nú er ég til í baráttu fyrir aðra. Ég er á þeim stað að ég get barist fyrir aðra og þess vegna tala ég og ég ætla að halda áfram að tala um þetta þegar ég get og þar sem ég get því ég get það núna,“ segir hún.
„Ábyrgðin er ekki mín á því að ég var tekin og seld í mansal. Og það sem mér var gert er ekki á minni ábyrgð.“
