Lögregludrónar eru tiltölulega nýir af nálinni á Íslandi.
Á höfuðborgarsvæðinu eru drónarnir fimm talsins og staðsettir í þar til gerðum boxum, eða dokkum, á þaki lögreglustöðvanna fjögurra auk bæjarskrifstofu Mosfellsbæjar. Unnið hefur verið að því að koma þeim upp síðan í desember.
Ítarlega verður fjallað um drónaviðbragð lögreglunnar í Kastljósi í kvöld.
Dróni fyrsta viðbragð
Um 480 sinnum á þessu ári hafa dokkudrónar verið ræstir út sem fyrsta viðbragð á vettvangi á höfuðborgarsvæðinu.
Neyðarlínan fær samtal þar sem tilkynnt er um til dæmis umferðaróhapp eða eldsvoða. Símtalið er flutt yfir á fjarskiptamiðstöð ríkislögreglustjóra, sem setur dróna á loft og kannar aðstæður, umfang útkallsins og hvers konar viðbragð þurfi, sjúkrabíl, slökkvibíl eða lögreglu.
„Við sýnum það eiginlega á hverjum degi að það er gríðarlega not fyrir þetta í mjög mörgum málum,“ segir Gunnar Ingi Þorsteinsson, aðalvarðstjóri fjarskiptamiðstöðvar Ríkislögreglustjóra.
Eins og hvaða málum?
„Til dæmis þetta, að fá sem sagt yfirsýn yfir stóran vettvang, umferðarslys eða svoleiðis. Símtal frá fólki getur verið erfitt að meta. Það er okkar helsta áskorun, að meta umfangið á slysi. Svo er þetta með leit að fólki, grunsamlegar mannaferðir og slíkt. Dróni gerir miklu meira en lögreglumenn sem sitja inni í bíl, nær svona yfirsýn inn á almenningssvæði,“ segir Gunnar Ingi.
„Hérna eru hringirnir utan um hvern dróna og þeir skarast nú dálítið mikið. Þannig að ég held að sirka 97% af byggingum sem tilheyra höfuðborgarsvæðinu séu innan drónaviðbragðsins,“ segir Ásgeir Þór Ásgeirsson, aðstoðarlögreglustjóri hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu.
Við erum enn að læra og erum að finna nýjar tegundir af verkefnum þar sem þetta er að hjálpa okkur,“ segir Ásgeir Þór.
Drónarnir eru oft sendir fyrstir á vettvang til að meta aðstæður. Þeir hafa því stytt viðbragð töluvert.
Hvað eruð þið lengi að koma drónanum á loft?
„Við getum prófað það hérna. Við fáum tilkynningu um það að einhver sé að fara í sjóinn við Sólfarið. Þá setjum við bara drónann í gang,“ segir Ásgeir Þór.
Þetta var innan við mínúta?
„Það er að detta í mínútu núna, frá því að við sögðum drónanum að fara af stað. Við erum komin með 70-80 sekúndur og við erum komin fyrir ofan Sólfarið.“
Starfsfólk ríkislögreglustjóra er með aðgang að sömu drónum.
„Við erum komin á vettvang á sirka níutíu sekúndum, á stað sem myndi taka lögreglumenn á hefðbundnum forgangi tíu til tólf mínútur að átta sig á aðstæðum,“ segir Gunnar Ingi.
Í raun með fimm lögregluþyrlur
„Það hefur verið talað um í nokkuð mörg ár að við ættum að vera með lögregluþyrlu eins og í stórborgunum en er orðið barns síns tíma í dag af því að við erum í rauninni komin með fimm þyrlur og við þurfum ekki að manna þær, þetta er bara algjör bylting í þeim málum,“ bætir hann við.
„Þú ert nokkrar sekúndur að henda honum á loft ef það er maður tiltækur, það er draumurinn hjá okkur á einhverjum tímapunkti að vera með fólk sem er bara að stýra þessum tækjum,“ segir Ásgeir.
Drónar af þessu tagi voru fyrst notaðir til eftirlitsflugs í kringum jarðhræringarnar í Grindavík, til dæmis til að fylgjast með hvert hraunið rann.
„Fegurðin í þessu er að þú sérð allt aðra vídd þegar þú horfir niður á borgina en að horfa þar sem þú stendur á jörðinni,“ segir Ásgeir.
„Við erum búin að vera með nokkrar björgunaraðgerðir þar sem tilkynnt hefur verið um fólk í sjónum, frá götunni sérðu ekki en dróninn getur farið yfir og sagt „viðkomandi er hér“.
Lögreglan á Norðurlandi eystra hefur sett upp dróna þar sem löggæsla er almennt ekki starfrækt allan sólarhringinn. Þeir eru átta víða um landshlutann, á Siglufirði, Ólafsfirði, Dalvík, í Þingeyjarsveit, á Húsavík, á Þórshöfn og tveir á Akureyri.
Til viðbótar stendur til að setja upp dokkudróna í Hrísey og Grímsey. Öllum drónunum er stýrt frá lögreglustöðinni á Akureyri.
Hver dróni kostar þrjár milljónir og eins og í öðrum löggæslueftirlitsmyndavélum er efnið geymt í níutíu daga.
„Við störfum undir ströngum reglum. Það er búið að fara fram mat á persónuáhrifum sem við höfum skilað inn og við höfum ekki fengið athugasemdir við það,“ segir Ásgeir Þór.
Lögreglan hér á Íslandi er framarlega í drónanotkun miðað við nágrannalöndin.
„Við erum fyrsta lögregluliðið í heiminum til að fá svona lausn til okkar. Ég talaði við kollega mína í síðustu viku og það var enginn kominn með svona kerfisbundið, að við gætum sinnt öllu höfuðborgarsvæðinu með drónaviðbragði. Það er enginn kominn þangað ennþá,“ segir Ásgeir Þór.
