Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins og Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og formaður Samfylkingarinnar tókust á um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið í Kastljósi kvöldsins.
Guðrún sagði Sjálfstæðisflokkinn hafa lagt áherslu á að Alþingi kæmi saman í nokkra daga í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar í ágúst svo þingmenn gætu lagt spurningar fyrir ráðherra ríkisstjórnarinnar.
„Við viljum fá tækifæri til þess að spyrja ráðherra ríkisstjórnarinnar spurninga sem kunna að vakna meðal annars vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar,“ sagði hún og bætti við að þingmenn væru kosnir til að vera málsvarar þjóðarinnar. Guðrún sagðist hafa orðið fyrir vonbrigðum með að ríkisstjórnin hefði ekki viljað ræða slíka tillögu frekar.
Segir ríkisstjórnina nota ESB-kosninguna til að beina athyglinni annað
Guðrún gagnrýndi einnig þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Að hennar mati væri verið að beina athyglinni frá öðrum verkefnum ríkisstjórnarinnar, sem meiri áhersla hefði verið lögð á í kosningabaráttunni.
„Í fjármálaáætluninni liggur uppgjöf ríkisstjórnarinnar og þau ætla að leysa þá uppgjöf með því að slá hér ryki í augu kjósenda með því að hlaupa inn í aðildarviðræður við Evrópusambandið,“ sagði hún.
Hún sagði jafnframt að málið hefði hvorki verið stórt kosningamál hjá Samfylkingunni né Viðreisn og hélt því fram að engin fordæmi væru fyrir því að ríki sækti um aðild að Evrópusambandinu þegar hvorki væri meirihluti fyrir málinu á Alþingi né eining um það innan ríkisstjórnar.
Vill sjá hvað Íslandi býðst
Kristrún hafnaði því að hún væri hálfhjartaður stuðningsmaður aðildarviðræðna og sagði afstöðu sína hafa legið fyrir lengi.
„Ég hef verið Evrópusinnuð, ég er í flokki sem er Evrópusinnaður, ég hef sagt að ég muni segja já í ágúst og ég vil gjarnan að það sé niðurstaðan,“ sagði hún.
Kristrún lagði þó áherslu á að atkvæðagreiðslan snerist um að fá að sjá samning. „Ég vil segja já við því að sjá samning og það er það sem þessar umræður eiga að snúast um.“
Forsætisráðherra sagði mikilvægt að umræðan færi fram á málefnalegum grunni og að þjóðin fengi svigrúm þar til í ágúst til að kynna sér málið. Að hennar mati hefði umræðan einkennst af háværum röddum á báða bóga og oft verið óaðgengileg fyrir almenning. „Ég held að þjóðin fái nú tíma til þess að melta málið.“
Málið ekki flokkspólitískt í eðli sínu
Kristrún sagðist ekki vera að vinna að kosningabaráttu fyrir já-svari og að þjóðin vissi hver afstaða hennar væri. „Kosningabaráttan er ekki meiri en sú að fólk veit að ég ætla að segja já við þessu máli.“
Hún lagði áherslu á að aðildarviðræður væru ekki flokkspólitískt mál í eðli sínu. „Við verðum að geta haft þroska hér á landi til þess að taka sum mál út fyrir hið pólitíska mengi,“ sagði hún.
Forsætisráðherra benti á að fólk innan allra stjórnmálaflokka væri á mismunandi skoðunum um Evrópumál og sagðist treysta þjóðinni til að kynna sér málið og taka upplýsta ákvörðun. „Ég treysti þjóðinni fullkomlega til þess að taka þennan bolta og spila vel úr honum í haust.“
Svaraði ekki beint um framhald viðræðna
Í Kastljósi var Guðrún einnig spurð hvort ríkisstjórn undir forystu Sjálfstæðisflokksins myndi halda aðildarviðræðum áfram ef þjóðin samþykkti þær í atkvæðagreiðslu og þær drægjust inn á næsta kjörtímabil.
Guðrún svaraði ekki beint hvort flokkurinn myndi skuldbinda sig til að ljúka viðræðunum ef hann kæmist til valda á meðan þær stæðu yfir. Hún vísaði þess í stað til þess að Evrópusambandsaðild hefði ekki verið meðal helstu kosningamála Samfylkingarinnar og sagði flokkinn hafa lagt áherslu á stöðugleika í efnahagsmálum.
Þegar spyrill ítrekaði spurninguna sagði Guðrún að allir vissu hvar Sjálfstæðisflokkurinn stæði í málinu.
„Ef að við myndum stórsigra kosningar þá væru það skýr skilaboð landsmanna til okkar vegna þess að allir vita hvar Sjálfstæðisflokkurinn stendur í þessu máli,“ sagði hún.
„Óútfylltur tékki til Þorgerðar Katrínar“
Kristrún hafnaði því að ríkisstjórnin væri að leiða Ísland inn í Evrópusambandið. „Við erum ekki að hlaupa inn í neitt samband. Þetta er þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður.“ Að hennar mati snúist atkvæðagreiðslan um að þjóðin fái upplýsingar um hvaða samningur gæti staðið Íslandi til boða og hver staða landsins yrði í slíku ferli.
Guðrún var ósammála þeirri framsetningu og sagði að jákvæð niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslunni fæli í sér umboð til ríkisstjórnarinnar til að halda ferlinu áfram.
„Þetta er óútfylltur tékki til Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur sem mun þá halda á samningsboðinu og leiða okkur inn í Evrópusambandið. Það er það sem er verið að kjósa um.“
Hægt er að horfa á Kastljós í heild sinni í spilara RÚV.
