Orkumál hafa verið meðal stærstu umræðuefna samfélagsins undanfarin ár. Málefni á borð við orkuskipti, uppbyggingu innviða, aukna raforkuþörf og sjálfbæra nýtingu náttúruauðlinda hafa færst sífellt ofar á dagskrá í samfélaginu. Fyrir Valdísi Guðmundsdóttur snúast þessi mál þó ekki eingöngu um tæknilegar lausnir eða stórar framkvæmdir heldur einnig um lífsgæði fólks og ábyrgð gagnvart framtíðinni.
Valdís var nýverið kjörin formaður Kvenna í orkumálum (KÍO), samtaka sem ætlað er að efla tengslanet kvenna í orku- og veitugeiranum og stuðla að aukinni fjölbreytni innan greinarinnar. Hún segir spennandi en jafnframt krefjandi tíma fram undan í íslenskum orkumálum og telur mikilvægt að ólík sjónarmið fái vægi þegar ákvarðanir um framtíðina eru teknar.
„Við erum að tala um mjög stór samfélagsleg verkefni sem snerta alla landsmenn með einum eða öðrum hætti. Þá skiptir máli að við fáum fjölbreyttan hóp fólks að borðinu og nýtum það hugvit sem samfélagið hefur upp á að bjóða,“ segir hún.
Heillaðist af jarðhitanum
Valdís starfaði áður í heilbrigðisgeiranum en áhugi á auðlinda- og orkumálum leiddi hana síðar inn í orkugeirann. „Ég byrjaði í heilbrigðisgeiranum en vildi breyta til og ákvað að stökkva yfir í orkumálin. Ég heillaðist algjörlega af jarðhita og nýtingu hans og hef í raun ekki litið um öxl síðan. Mér finnst það ótrúlega heillandi áskorun að vinna með og læra að virkja þessa miklu krafta sem búa í jörðinni,“ segir hún.
Í dag starfar Valdís hjá HS Orku í teymi sérfræðinga sem sér um að fylgjast með, rannsaka og stýra nýtingu auðlinda fyrirtækisins. Starfið er fjölbreytt og snýr bæði að rannsóknum, mælingum og daglegri vöktun á því sem gerist neðanjarðar. „Starfið mitt felst í að fylgjast með því hvað er að gerast neðanjarðar – í grunnvatni og jarðhitakerfum. Dagsdaglega er ég að skipuleggja mælingar í borholum, greina gögn úr þeim og miðla niðurstöðum, huga að viðhaldi núverandi mannvirkja og koma ýmsum hugmyndum teymisins í framkvæmd. Engir tveir dagar eru eins, sem gerir starfið mitt svo ótrúlega lifandi.“
Hún segir gott samstarf skipta sköpum í faginu og að verkefnin krefjist þess að ólíkir sérfræðingar vinni náið saman. „Ég vinn mikið þvert á fyrirtækið og er einnig mikið í samskiptum við verktaka. Við hjá HS Orku höfum gengið í gegnum ýmislegt undanfarin misseri og það hefur kennt okkur að vinna enn þéttar saman og skilað okkur frábærum árangri í rekstri sem og í ábyrgri nýtingu auðlindanna okkar.“
Orkumál snúast um daglegt líf
Að mati Valdísar getur umræðan um orkumál oft orðið of tæknileg og fjarlæg almenningi. Hún telur því mikilvægt að tala meira um hvernig orkumál tengjast daglegu lífi fólks. „Eftir að hafa farið í útilegu á sumrin erum við flest mjög fegin að komast heim til okkar í hlýtt hús með rennandi heitu og köldu vatni, þvottavél, eldavél og ísskáp. Nútímalífsgæðin sem við erum orðin svo vön eru í raun það að búa við trausta orkuinnviði,“ segir hún og bendir á að þegar innviðirnir virki vel taki fólk þeim gjarnan sem sjálfsögðum hlut.
„Það er nefnilega þannig að besta vísbendingin um að innviðirnir okkar virki fullkomlega er að almenningur þurfi ekkert að hugsa um þá.“
Að baki þessum sjálfsögðu þægindum liggi þó mikil vinna, fjárfestingar og flókið regluverk. „Það sem býr að baki þessu öllu er svo nýsköpun, frumkvöðlastarf, uppbygging, virkjanir, fjárfestingar og alls konar regluverk sem við þurfum sem betur fer ekki öll að skilja og umræðan getur orðið svolítið fjarlæg og tæknileg.“
Valdís segir mikilvægt að minna á að orku- og vatnsauðlindir landsins séu verðmæti sem þurfi að fara vel með. „Við þurfum að minna okkur á að á bak við orkuna og vatnið í krananum liggja dýrmætar auðlindir sem við verðum að umgangast af virðingu og ábyrgð. Ef við náum að sýna fólki að orkumál snúast um lífsgæði, umhverfið og budduna, þá verður samtalið aðgengilegra.“
Uppbygging og framtíðarsýn
Aðspurð um stöðu íslenskra orkumála í dag segir Valdís augljósan vilja vera fyrir hendi hjá stjórnvöldum til að byggja upp innviði til framtíðar.
„Það er augljós og mikill vilji hjá stjórnvöldum núna til að byggja upp innviði til framtíðar. Þetta er náttúrlega bæði spennandi og krefjandi. Við erum að tala um að framleiða meira rafmagn, styrkja flutningskerfið og finna samfélagslega sátt um það hvernig við gerum það.“
Valdís segir verkefnin fram undan flókin og að þau verði ekki leyst nema með breiðri samvinnu og fjölbreyttum sjónarmiðum. „Þessi flóknu viðfangsefni krefjast þess að við fáum til liðs við okkur lausnamiðað fólk með ólíka sýn og fjölbreyttan bakgrunn. Við leysum þau ekki með því að allir í herberginu séu eins þenkjandi.“
Þar telur hún KÍO gegna mikilvægu hlutverki. „Þetta er eitt aðalverkefni okkar í KÍO, að tryggja fjölbreytileika við borðið.“
Öflugur vettvangur fyrir konur
Valdís segir nýtt hlutverk sitt sem formaður Kvenna í orkumálum leggjast afar vel í sig. Félagið hafi á tíu árum byggt upp sterkt tengslanet og orðið mikilvægur vettvangur fyrir konur innan geirans.
„KÍO hefur verið starfandi í tíu ár og á þeim tíma hefur mikið breyst til batnaðar og félaginu vaxið ásmegin. Með mér í stjórninni er nýr og öflugur hópur sérfræðinga úr röðum bakhjarla okkar, konur úr öllum áttum geirans sem koma með mikinn kraft og dýrmæta þekkingu í starfið. Með þennan kraft í stjórninni er ekki annað hægt en að vera spennt og bjartsýn fyrir starfinu fram undan.“
Hún lýsir formennskunni sem bæði ábyrgðarmiklu og hvetjandi hlutverki. „Þetta er auðvitað mikil traustsyfirlýsing og bara virkilega hvetjandi. KÍO hefur unnið frábært starf á undanförnum árum og mér finnst spennandi að fá að taka við og halda áfram að byggja ofan á það sem þegar hefur verið gert. Við stjórnin munum tryggja að KÍO verði áfram öflugt hreyfiafl.“
Að mati Valdísar skiptir fjölbreytileiki miklu máli þegar kemur að þróun orku- og veitugeirans til framtíðar. Hún bendir á að geirinn hafi lengi byggst mikið á tengslaneti og því hafi KÍO gegnt mikilvægu hlutverki við að skapa vettvang fyrir konur. „KÍO hefur skapað vettvang þar sem konur þvert á fyrirtæki, allt frá nýútskrifuðum sérfræðingum yfir í reynslubolta í bransanum, geta skipst á hugmyndum, veitt hver annarri stuðning og lyft hver annarri upp. Þetta eykur bæði starfsánægju og heldur konum lengur innan geirans.“
Valdís segir það skipta miklu máli til lengri tíma litið. „Það er mikilvægt til að byggja upp vaxandi hóp reyndra einstaklinga sem hafa síðan mikið af mörkum að leggja þegar kemur að því að takast á við áskoranir framtíðarinnar. Svona eflum við þátt kvenna í orku- og veitugeiranum.“
Enn verk að vinna
Þrátt fyrir framfarir segir Valdís enn mikið svigrúm til úrbóta þegar kemur að kynjahlutföllum innan greinarinnar. „Við höfum skoðað þetta reglulega og sjáum þátttöku kvenna aukast hlutfallslega mest í framkvæmdastjórnum fyrirtækjanna, minna meðal millistjórnenda og enn minna meðal sérfræðinga. Þar sem við eigum hvað lengst í land er flutfall kvenna meðal iðnmenntaðra starfsmanna.“
Jafnvel þótt þróunin sé í rétta átt telur hún fyrirtæki geta gert mun betur hvað viðkemur fjölbreytni. „Rannsóknir hafa ítrekað sýnt að fjölbreytt teymi auka samkeppnishæfni, veita betri þjónustu og auka arðsemi fyrirtækja. Fólk sem vinnur skrifstofustörf nýtur þó oft meira góðs af aðgerðum fyrirtækjanna til tryggja gott jafnvægi milli vinnu og einkalífs en störf iðnmenntaðra og í þeim störfum sjáum við að hlutfall kvenna eykst mjög hægt.“
Ný stjórn KÍO hyggst leggja sérstaka áherslu á þann þátt. „Við í nýrri stjórn KÍO ætlum að gera það að forgangsmáli næstu tvö árin að styðja við vinnu við að fjölga iðnmenntuðum konum í geiranum til að fjölbreytileikinn njóti sín á öllum starfssviðum fyrirtækjanna.“
„Þá er þetta er rétti staðurinn“
Að lokum vill Valdís hvetja ungar konur til að skoða starfsmöguleika innan orku- og veitugeirans. „Orku- og veitugeirinn er ótrúlega spennandi og fjölbreyttur, með fjölmörg tækifæri til nýsköpunar og starfsþróunar. Fyrir þau sem vilja vinna að verkefnum sem skipta raunverulegu máli fyrir samfélagið og umhverfið er þetta afar spennandi vettvangur,“ segir hún.
Aðspurð hvers vegna jafnrétti sé lykilatriði fyrir framtíð orkugeirans og hvernig KÍO styðji við þá þróun, segir Valdís skipta sköpum að gera kvenfyrirmyndir sýnilegri, efla tengslanet og bjóða markvissa fræðslu.
„Með því færumst við nær auknu jafnrétti. Um leið styrkjum við greinina í heild og byggjum upp öflugri orkugeira sem er betur undirbúinn fyrir verkefni framtíðarinnar. Við þurfum einfaldlega á fjölbreyttu hugviti og ólíkum sjónarmiðum að halda til að takast á við þær áskoranir sem fram undan eru.“
