Valgerður Rúnarsdóttir, framkvæmdastjóri lækningasviðs SÁÁ, hefur tekið eftir breytingu í neyslu kókaíns síðustu ár. Hún áætlar að kókaín sé nú næstalgengasta vímuefnið á Íslandi á eftir áfengi.
„Það hefur orðið breyting á því síðustu árin hvernig kókaín er notað. Fólk er farið að reykja kókaín og við sjáum að svona upp undir 20 prósent af þeim sem koma eru að gera það, í stað þess að taka það í nefið eða sprauta því í æð.“
Í gærkvöldi fjallaði Kveikur um það að sífellt fleiri reykja kókaín, sem er kallað krakk þegar það er reykt. Í fyrra var lagt hald á metmagn kókaíns, tvöfalt meira en árið áður.
Áköf neysla
Valgerður segir neyslu kókaíns oft tengjast áfengisneyslu. „Þetta er fólk í alls konar stöðu og aðstæðum en neyslan er ansi hastaleg og tekur mikið frá fólki.“ Efnið sé stuttvirkandi sem hafi í för með sér ákafa neyslu.
„Fólk þarf að nota oft og títt og hratt, sem gerir það að verkum að þú gerir ekki mjög mikið annað á meðan þú ert í svona neyslu. Þannig að hún getur fljótt tekið ýmislegt frá fólki svona í daglegu lífi.“ Kókaín hafi mikil andleg áhrif á fólk. Fólk fari hátt upp og síðan í djúpar geðlægðir.
Elías Guðmundsson, forstöðumaður Krýsuvíkur, ræddi um málið í Morgunútvarpinu á Rás 2. Þar hefur fólk einnig orðið vart við þróunina.
„Í fyrra var í rauninni fyrsta árið hjá okkur þar sem kókaín er mest notaða efni okkar skjólstæðinga. Yfirleitt er það alltaf alkóhól og svo eitthvað meira. Kókaín er svona það sem fólk leitar mest í,“ segir Elías.
Valgerður bendir á að í áranna rás hafi neysla kókaíns tengst efnahag.
„Neyslan og notkunin á Íslandi hefur svolítið fylgt fjárhagnum. Það var mikið fyrir hrun, svo hrundi það aftur. Mikið fyrir covid, svo hrundi það aftur. En við höfum séð aftur aukningu núna síðustu árin í kjölfar covid.“
Engar skyndilausnir séu til að snúa þróuninni við. Meðferð, endurhæfing og forvarnir séu þau úrræði sem standi til boða. „Best er auðvitað að forða því að fólk byrji að nota vímuefni,“ segir hún.
Þá séu inngrip veigamikil. „Þannig að fólk lendi fljótt á einhverju stoppi þegar neyslan hefst. Fíknisjúkdómur er mjög hættulegur og banvænn þegar hann er óáreittur.“
