Stjórnmálafræðingar segja kjósendur hafa fylkt sér að baki stjórnmálaleiðtoga í kosningabaráttunni og kosningabaráttan því verið nokkuð einsleit.
Alþjóðastjórnmálafræðingur segir niðurstöðuna einnig hafa ráðist af því að það sé ekki efnahagslega nauðsynlegt fyrir Ísland að ganga í ESB. Nánar um þetta í fréttinni hér að neðan:
Framkvæmdastjóri Samtaka Iðnaðarins segir brýnt að stjórnvöld bregðist hratt við og ráðist í umbætur í efnahagsmálum. Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar feli ekki í sér stuðning við óbreytt ástand. Hann kallar eftir því að efnahagsmál verði sett í forgang.
Nánar er rætt við Sigurð í þessari frétt:
Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, segir í færslu á Facebook að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar sé skýr, en að nú skipti máli að virða hvert annað.
„Skoðanir okkar eru ólíkar, en við eigum miklu meira sameiginlegt en það sem skilur okkur að,“ skrifar Halla.
„Lýðræði snýst ekki aðeins um að greiða atkvæði. Það snýst líka um hvernig við höldum áfram saman að atkvæðagreiðslu lokinni.“
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir það hafa verið rétta ákvörðun að leggja aðildarviðræður við ESB undir þjóðina. Það sýni hin mikla þátttaka.
Þetta skrifar hún í færslu á Facebook, sem hægt er að lesa í heild hér að neðan.
Það fyrsta sem ég vil segja í dag er: takk. Fyrir þátttökuna, umræðuna og fyrir að taka afstöðu til risaspurningar um framtíð Íslands. Niðurstaðan er skýr og hana munum við virða.
Hin mikla þátttaka sýnir jafnframt hversu stórt þetta mál er og staðfestir í mínum huga að rétt var að leggja það í hendur þjóðarinnar. Ég er stolt af því að alþjóðamál hafi verið á allra vörum síðustu vikur; á vinnustöðum, í skólum, á kaffistofum og í heitu pottunum. Sú umræða hefur verið dýrmæt og þroskandi fyrir okkur sem samfélag.
Ég vil líka þakka öllu því ótrúlega hugsjónafólki og sjálfboðaliðum sem lögðu allt sitt í þessa kosningabaráttu. Það er dýrmætt að finna hvað fólk er tilbúið að leggja á sig fyrir það sem það trúir á. Jafnvel þegar á reynir.
Verkefnin halda áfram. Evrópusambandið var aldrei markmið í sjálfu sér heldur ein leið að stærra markmiði um langtímastöðugleika, öryggi og sterkari stöðu Íslands. Þótt þessi leið verði ekki farin að þessu sinni breytist það markmið ekki.
EES-samningurinn verður áfram ein mikilvægasta stoð íslenskra hagsmuna og við þurfum að standa vel að honum. Eftir umræðu síðustu vikna bind ég vonir við einróma samstöðu um það.
Í harðari heimi fyrir lítil ríki verður samstarf við okkar nánustu vini og bandamenn enn mikilvægara. Þar höldum við áfram að styrkja stöðu Íslands, auka viðnámsþrótt samfélagsins og gæta íslenskra hagsmuna af festu.
Og áfram setjum við almannahagsmuni framar sérhagsmunum. Það hefur verið leiðarstef okkar í Viðreisn og verður alltaf.
Þjóðin hefur talað. Nú höldum við áfram. Saman.
Það er hægt að finna allt það helsta sem fram kom á blaðamannafundi ríkisstjórnarinnar í fréttavaktinni hér að neðan, en hér eru helstu punktar:
- Þorgerður Katrín utanríkisráðherra ætlar að kalla saman utanríkismálanefnd á morgun.
- Kristrún forsætisráðherra hefur skipst á skilaboðum við Antonio Costa, forseta leiðtogaráðs ESBm og mun í dag ræða við forsætisráðherra Noregs, um niðurstöðuna
- Formennirnir staðfestu að aðild að ESB yrði ekki aftur tekin upp í þeirra stjórnartíð
- Kristrún sló því ekki föstu hvort umsóknin verði dregin til baka. Utanríkismálanefnd myndi ræða hvernig væri best að loka þessum kafla
- Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, sagði að vegferðin hefði styrkt stjórnina
Aukafréttatíma sjónvarpsins um þjóðaratkvæðagreiðsluna, sem sendur var út í hádeginu, er hægt að nálgast hér.
Þar var meðal annars rætt við Eirík Bergmann stjórnmálafræðing, formenn stjórnarandstöðuflokkanna og Heather Grabbe, greinanda hjá Bruegel hugveitunni í Brussel.
Hádegisfréttir útvarps voru einnig undirlagðar umfjöllun um þjóðaratkvæðagreiðsluna. Þar var rætt við Ólaf Þ. Harðarson, stjórnmálafræðiprófessor emeritus, og Vilborgu Ásu Guðjónsdóttur alþjóðastjórnmálafræðing.
Hádegisfréttatímann má hlýða á hér.
Ragnhildur Helgadóttir fréttamaður ræddi við formenn stjórnarandstöðuflokkanna. Þeir eru sammála um að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar sé áfall fyrir ríkisstjórnina. Þeir vilja að hún einbeiti sér að því sem hún einsetti sér að gera: að ná niður verðbólgu og vöxtum.
Viðtölin við Guðrúnu Hafsteinsdóttur, Sigmund Davíð Gunnlaugsson og Lilju Alfreðsdóttur má lesa í fréttinni hér að neðan:
Blaðamannafundur formanna ríkisstjórnarflokkanna hefst klukkan 13. Hann verður í beinni á aðalrás RÚV og hér á vefnum. Við munum einnig vera með sérstaka fréttavakt þar sem við greinum frá því helsta sem þar kemur fram. Hún er aðgengileg hér:
Greinandi hjá sænska dagblaðinu Dagens Nyheter telur að að Donald Trump Bandaríkjaforseti gæti túlkað niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar sem sönnun þess að staða Evrópu sé að veikjast.
Karin Eriksson skrifar að niðurstaðan gæti ýtt undir áformum Hvíta hússins um að reyna að sannfæra Grænland um að yfirgefa danska konungsríkið.
Eriksson segir þó að verði það tilfellið hafi Trump-stjórnin misskilið skilaboðin, þar sem tortryggni Íslendinga gagnvart yfirvöldum sé djúpstæð eftir að þeir fengu frelsi frá Danmörku fyrir 80 árum.
Þá taki Ísland enn þátt í EES-samstarfinu og Norræna samstarfið sé enn sterkt.
Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins, segir í samtali við fréttastofu að þjóðin hafi talað og nú beri að virða niðurstöðuna.
„En ég vil leggja mikla áherslu á það að með þessari niðurstöðu í gær var Ísland ekki að snúa baki við Evrópu og ekki heldur við Evrópusambandinu. Við vorum ekki að snúa baki við umheiminum því við viljum vera áfram í nánu sambandi við Evrópusambandið og Evrópu og sem flest önnur ríki. En þjóðin sendir skýr skilaboð um að við ætlum að stýra þeirri för sjálf,“ segir Guðrún.
Von er á ítarlegra viðtali við Guðrúnu hér á RÚV.is innan skamms.
Margir erlendir fjölmiðlar hafa gert niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar skil í morgun. Aðdragandinn er tíundaður og mögulegar afleiðingar. Einhverjir segja niðurstöðuna geta verið vonbrigði fyrir ESB.
Nánar um umfjallanir erlendra fjölmiðla í þessari frétt:
Lilja Alfreðsdóttir, formaður Framsóknarflokksins, segir í samtali við fréttastofu að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar sendi skýr skilaboð um að þjóðin hafi trú á Íslandi og vilji skrifa sína sögu sjálf.
„Ég tel að þetta sé sigur unga fólksins. Við fengum unga fólkið í lið með okkur og þetta er líka sigur mjög breiðs hóps fólks sem kom að þessari baráttu, þannig að ég er fyrst og síðast þakklát fyrir það,“ segir Lilja.
Hún segir niðurstöðuna einnig skýr skilaboð til ríkisstjórnarinnar um að breyta um forgangsröðun.
Von er á ítarlegra viðtali við Lilju hér á RÚV.is innan skamms.
Marine Le Pen, leiðtogi frönsku Þjóðfylkingarinnar á þingi, segir í færslu á X að á sama tíma og þrýst sé á flutning fullveldis ríkja til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og sambandsríkisfyrirkomulag minni niðurstaða íslensku þjóðaratkvæðagreiðslunnar á að önnur Evrópa sé möguleg, þar sem fullvalda ríki eigi frjálst samstarf um sameiginleg hagsmunamál.
Le Pen segir Íslendinga hafa áréttað hið augljósa að lýðræðisríki álfunnar sækist ekki eftir aðild að Evrópusambandinu. „Þessi atkvæðagreiðsla færir þau skýru skilaboð að almenningur þurfi að ákveða sjálfur framtíð sína, hvaða samtökum hann tilheyrir og hvernig verja eigi þjóðarhagsmuni,“ segir í færslu Le Pen.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, segist í samtali við fréttastofu himinlifandi yfir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
„Viðbrögðin eru fyrst og fremst þakklæti til þess mikla fjölda fólks sem lagði á sig alveg ótrúlega vinnu við að tryggja þessa niðurstöðu og þjóðarinnar sem lét ekki blekkjast þrátt fyrir að hér hafi verið beitt aðferðum sem mér fannst ekki til þess fallnar að efna til upplýstrar umræðu. En það fór eins og ég trúði og vonaði: að Íslendingar vilja ráða sínum málum sjálfir,“ segir Sigmundur.
Von er á ítarlegra viðtali við Sigmund hér á RÚV.is innan tíðar.
Kjörsókn í þjóðaratkvæðagreiðslunni í gær var mjög góð. 225.031 greiddu atkvæði af 272.690 á kjörskrá. Það er 82,5% kjörsókn.
Það er betri kjörsókn en var í alþingiskosningum 2024, þegar hún var 80,2%.
Alls sögðu 118.040 nei í atkvæðagreiðslunni og 105.339 sögðu já. Auðir og ógildir seðlar voru 1.652, eða 0,7% atkvæða.
Nigel Farage, leiðtogi breska Umbótaflokksins (e. Reform) óskar Íslendingum til hamingju í færslu á samfélagsmiðlinum X.
„Til hamingju Ísland með að kjósa að halda sjálfstæðinu,“ skrifar Farage.
Ríkisstjórnin boðaði í gær blaðamannafund um niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Hann hefst klukkan 13 í dag og verður í beinni hér á RÚV.
„Þar munu formennirnir fara yfir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið og svara spurningum fjölmiðla,“ segir í tilkynningu.
Evrópuhreyfingin segist vonsvikin með niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar, en að hún muni að sjálfsögðu virða lýðræðislega niðurstöðu.
Í yfirlýsingu frá hreyfingunni segir að 105.339 Íslendingar hafi kosið með því að hefja á ný aðildarviðræður við ESB og að það þurfi að sýna þeim og sjónarmiðum þeirra virðingu.
Yfirlýsingin í heild:
Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar liggur fyrir.
47,2% kjósenda studdu áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið en 52,8% voru andvíg. Evrópuhreyfingin virðir að sjálfsögðu lýðræðislega niðurstöðu þjóðarinnar, þótt við séum að sjálfsögðu vonsvikin.
Við teljum enn mikilvægt að Ísland taki virkan þátt í evrópsku samstarfi. Þótt Ísland verði áfram utan ESB erum við nátengd Evrópu í gegnum EES, Schengen, NATO og fjölmörg önnur nauðsynleg samvinnuverkefni sem Ísland getur ekki verið án. Áhrif Evrópu á Ísland hverfa ekki.
Nærri helmingur þjóðarinnar kaus að halda áfram á evrópskri vegferð sem hefði þýtt stöðugra efnahagsumhverfi, meiri áhrif og sterkari stöðu Íslands meðal annarra lýðræðisríkja. Það skiptir miklu máli að sýna þeim 105.339 Íslendingum skilning og sjónarmiðum þeirra virðingu.
Við erum afar þakklát öllum sem lögðu hönd á plóg í baráttunni undanfarna mánuði. Grasrótarstarfið sýndi að Evrópuhugsjónin á Íslandi er sterk og lifandi.
Nú hefst nýr kafli. Evrópuhreyfingin mun áfram vinna að auknum tengslum Íslands við Evrópu, verja evrópska samvinnu og lýðræðisleg gildi og taka þátt í málefnalegri umræðu um framtíð Íslands og Evrópu
Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins, deildi mynd af íslenska fánanum við hún fyrir utan Salinn í Kópavogi, skömmu áður en lokatölur lágu fyrir.
Þá var þó orðið nokkuð ljóst hver niðurstaðan yrði, því það hefði þurft mikinn viðsnúning í Suðvesturkjördæmi til að já yrði ofan á á landsvísu.
„Þjóðin hefur talað,“ skrifaði Guðrún. Svo mörg voru þau orð.
Eins og fram hefur komið var lokaniðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar sú að 52,8% sögðu nei og 47,7% sögðu já við því að hefja á ný aðilidarviðræður við Evrópusambandið.
Það var mikill munur á niðurstöðum eftir kjördæmum. Í báðum Reykjavíkurkjördæmunum voru fleiri sem sögðu já, eða 57,5% í Reykjavík norður og 54,5% í Reykjavík suður.
Í öllum hinum kjördæmunum sögðu fleiri nei. Í Norðvesturkjördæmi sögðu 62,9% nei, 61,2% í Norðausturkjördæmi, 60% í Suðurkjördæmi og 53% sögðu nei í Suðvesturkjördæmi.
Velkomin á fréttavaktina.
Lokatölur bárust úr Suðvesturkjördæmi nú á tíunda tímanum og þá liggur niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar um að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið fyrir. Naumur meirihluti hafnaði því að hefja viðræðurnar á ný, eða 52,8%.
Við ætlum að fylgjast með öllum helstu vendingum í dag, ræða við stjórnmálamenn og -fræðinga og fylgjast með viðbrögðum hér heima og erlendis.
Við vorum með fréttavakt í nótt þar sem við fylgdumst með helstu vendingum. Hana er hægt að nálgast hér:
