„Ég held að það sé alltaf skynsamlegt að hlusta þegar Bandaríkjaforseti tjáir sig en ég held að það sé ekki ástæða til þess að taka þetta bókstaflega,“ segir Bergþór Ólason, þingmaður Miðflokksins, um kort sem Donald Trump Bandaríkjaforseti birti á samfélagsmiðli sínum Truth Social í dag þar sem bandaríski fáninn þekur Bandaríkin, Mið-Ameríku, Kanada, Grænland og Ísland.
Bergþór segir enga áhættu eða ógn fylgja kortinu. Hann vill setja meira púður í að rækta samband Íslands og Bandaríkjanna. Hann segir stöðu Grænlendinga aldrei hafa verið sterkari og nú eftir ásælni Trumps.
Vonar að við eftirlátum Trump ekki dagskrárvaldið
„Ég ætla að vona að miðað við hvernig þetta tók yfir umræðuna í Grænlandi að við förum ekki á þann stað, að við eftirlátum ekki Trump dagskrárvaldið á umræðunni hér,“ segir Sonja Þorbergsdóttir, formaður BSRB, Samtaka opinberra starfsmanna á Íslandi. „En auðvitað er þetta vanvirðing og þetta á ekki að gerast meðal siðaðra þjóða.“
Hún telur að það hafi hlakkað í Bandaríkjaforseta þegar niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu Íslendinga um að halda áfram viðræðum við ESB var nei. Íslendingar verði að taka meira tillit til þess sem gerist úti í heimi.
Ekki bara skopmyndir
„Það er ekki gott að vera óvinur Bandaríkjanna en hálfu verra að vera vinur þeirra,“ segir Stefán Pálsson, sagnfræðingur og varaborgarfulltrúi Vinstrisins.
„Við þurfum ekki að horfa bara á einhverjar skopmyndir sem eru birtar á samfélagsmiðlum. Nýverið voru Bandaríkin að samþykkja nýja þjóðaröryggisstefnu þar sem var berum orðum vísað til Monroe-kenningarinnar, sem engum datt í hug að gera áður, sem er einhliða yfirlýsing um það að Bandaríkin áskilji sér rétt til að hlutast til um málefni allra ríkja á vesturhveli eins og þeim hentar,“ segir hann.
„Það sem er sjokkerandi varðandi framgönguna gagnvart Grænlandi er í raun og veru ekki það að Bandaríkin komi svona fram við annað ríkið heldur erum við bara ekki vön því að þetta sé gert gagnvart okkur. Við erum vön því að þetta sé gert gagnvart öðrum ríkjum í Rómönsku-Ameríku og missum engan svefn yfir því.“
Bandaríkjaher megi ekki gera það sem honum sýnist á Íslandi
Árið 2016 var gerður viðauki við varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna sem var hvorki ræddur opinberlega né birtur hérlendis þegar undir hann var ritað. Kveikur gróf hann upp í fyrra. Í honum er talið upp í 19 liðum hvaða heimildir Bandaríkjaher hefur til að athafna sig við varnir landsins. Til dæmis er kveðið á um að herinn og verktakar á hans vegum hafi óhindraðan aðgang að varnarsvæðum sínum.
Björn Bjarnason segir þetta ekki þýða að Bandaríkjaher megi gera það sem honum sýnist á Íslandi. „Þetta þýðir hvað gerist ef samþykkt er og það verður sameiginleg niðurstaða um að það þurfi að grípa til aðgerða til varnar okkur og NATÓ svæðinu.
Hann segir þetta sambærilegt við önnur ríki Atlantshafsbandalagsins. „Menn verða að búa sig undir hið versta.“
Þjóðin hefur svarað spurningunni um það hvort hefja eigi á ný aðildarviðræður við ESB. Svarið var neitandi, en þó standa eftir margar spurningar sem þarf að svara á næstu misserum. Silfrið var helgað þeim verkefnum sem fram undan eru í hagkerfinu og samskiptum Íslands við umheiminn, meðal annars í gegnum EES-samninginn og Atlantshafsbandalagið.
Þáttinn má sjá í heild sinni í spilaranum hér að neðan. Gestir þáttarins voru Benedikt Gíslason forstjóri Arion banka, Bergþór Ólason þingmaður Miðflokksins, Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra Sjálfstæðisflokksins, Sigríður Mogensen, sviðstjóri iðnaðar- og hugverkasviðs hjá Samtökum iðnaðarins, Sonja Þorbergsdóttir, formaður BSRB, Samtaka opinberra starfsmanna á Íslandi, og Stefán Pálsson, sagnfræðingur og varaborgarfulltrúi Vinstrisins.
