Steinar Logi Hafsteinsson, stjórnarmaður Viðreisnar í Reykjavík, segir það alrangt að Íslendingar yrðu kvaddir í evrópskan her ef þjóðin ákveður að ganga inn í Evrópusambandið.
„Fjallað hefur verið um þetta eins og staðreynd, sem vekur skiljanlega upp ótta,” segir Steinar í aðsendri grein á Vísi. Hann segir að staðreyndin sé sú að í 42. grein sáttmála um Evrópusambandið komi skýrt fram að ESB virði stjórnskipulega sérstöðu ríkja.
„Ísland er herlaust land. Þar segir líka að skuldbinding gagnvart NATO hafi forgang og þar sem Ísland er í NATO getur ESB ekki “yfirboðið” eða breytt þeim skyldum sem við höfum nú þegar gengist við sem stofnaðilar að NATO,“ segir hann í grein sinni.
Hann heldur áfram og dregur upp þá sviðsmynd að Ísland sé komið inn í ESB og tillaga sé lögð fram um að stofna evrópskan her.
„Til að gera slíkt þarf samþykki frá öllum aðildarríkjum, sem þýðir að Ísland, eða það sem andstæðingar kalla „litla kallinn við borðið“, hefur fullt neitunarvald. Meirihlutaatkvæði getur ekki þvingað þjóð til að gerast hluti af evrópskum her gegn vilja sínum,“ segir hann.
Hann heldur áfram og dregur upp þá sviðsmynd að öll aðildarríki, þar á meðal Ísland, segi já.
„Þá kemur seinni tryggingin í ljós. Þótt Ísland myndi samþykkja að ESB mætti þróa sameiginlegar varnir kemur 42. gr. aftur til álita. Hún segir að samstarf megi aldrei ganga gegn sérstöðu ríkja. Við getum verið við borðið, við getum verið sammála um að Evrópa þurfi að verja sig en það myndi samt útiloka að við yrðum þvinguð til að mæta vopnuð. Við yrðum ekki bara með neitunarvald um hvort eitthvað væri gert, heldur hefðum við stjórnarskrárvarinn rétt á að ákveða hvernig við legðum okkar af mörkum.“
Steinar segir að staðreyndirnar liggi fyrir í skjölum frá síðustu aðildarviðræðum Íslands. Bendir hann á að þar hafi kafli um varnarmál verið opnaður og lokaður á þeim forsendum að Ísland væri og yrði áfram herlaus þjóð. Segir hann að ESB viðurkenni þessa sérstöðu Íslands án andmæla.
„Ísland myndi aldrei vera neytt til að fjármagna vopnakaup. Ísland yrði aldrei þvingað til þess að stofna her. Okkar framlag gæti farið í sjúkrabúnað, jarðsprengjueyðingar, hlífðarbúnað og mannúðaraðstoð. Við gætum ávallt tryggt að okkar framlag væri alltaf í takt við okkar markmið sem friðarsinnuð þjóð.“
