Þjóðaratkvæðagreiðslan um hvort hefja eigi að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið virðist þegar hafa áhrif á mögulegar fjárfestingar hér á landi. Heiðar Guðjónsson segir viðræður hafa átt sér stað við nokkur af stærstu olíufyrirtækjum heims en að þau vilji bíða eftir niðurstöðu kosninganna áður en samningar verða undirritaðir.
Heiðar Guðjónsson, fjárfestir og forsvarsmaður olíuleitarfélagsins Dreka Kolvetna, greindi frá þessu í nýjasta þætti Þjóðmála.
Þar var Heiðar spurður út í stöðu olíuleitar undan ströndum Íslands og hvort einhver hreyfing væri komin á viðræður við erlenda samstarfsaðila.
„Við erum búin að vera að tala við mörg stór fyrirtæki, nokkur stærstu í heimi,“ sagði Heiðar.
Hann sagði að aðdragandi þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst hefði hægt á viðræðunum og að fyrirtækin sæju litla ástæðu til að taka ákvörðun áður en niðurstaðan lægi fyrir.
„Það sem kom í veg fyrir að við værum búin að undirrita einhverja samninga núna tel ég vera þessa þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst,“ sagði Heiðar.
Að sögn Heiðars báru fyrirtækin því við að það kostaði þau ekkert að bíða fram yfir atkvæðagreiðsluna. Hann nefndi fyrirtækin ekki á nafn og kom heldur ekki fram nákvæmlega hvers konar samningar væru til umræðu.
Kosningin þegar farin að hafa áhrif
Ummælin benda til þess að óvissa um framtíðarsamband Íslands við Evrópusambandið sé þegar farin að hafa áhrif á ákvarðanir erlendra fjárfesta, tæpum mánuði áður en gengið verður til kosninga.
Í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst verður spurt hvort Ísland eigi að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið. Atkvæðagreiðslan er ráðgefandi og felur já-niðurstaða ekki sjálfkrafa í sér aðild. Verði samningaviðræður hafnar og aðildarsamningur gerður hefur ríkisstjórnin boðað að sá samningur verði síðar lagður fyrir þjóðina í annarri atkvæðagreiðslu.
Heiðar telur engu að síður að möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu myndi loka á olíu- og gasvinnslu á íslenskum norðurslóðum.
„Ef við göngum í Evrópusambandið þá er útséð með einhverja framleiðslu hér,“ sagði hann í þættinum.
ESB vill olíu og gas áfram í jörðu
Afstaða Heiðars á sér stoð í opinberri norðurslóðastefnu Evrópusambandsins frá árinu 2021.
Þar segir beinlínis að sambandið muni beita sér fyrir því að olía, kol og gas verði áfram í jörðu, meðal annars á norðurslóðum. Framkvæmdastjórn ESB lýsti jafnframt þeirri stefnu að vinna með alþjóðlegum samstarfsaðilum að lagalega bindandi samkomulagi sem kæmi í veg fyrir þróun nýrra olíu- og gaslinda á norðurslóðum og kaup á eldsneyti úr slíkum lindum.
Þetta er þó pólitísk stefnumörkun og markmið um alþjóðlegt samkomulag, en ekki sjálfvirkt lagabann sem tæki þegar gildi á Íslandi við upphaf aðildarviðræðna eða aðild að sambandinu.
Stefnan hefur auk þess verið til endurskoðunar vegna breyttrar stöðu í orku- og öryggismálum. Fatih Birol, framkvæmdastjóri Alþjóðaorkumálastofnunarinnar, hvatti ESB í júlí til að endurskoða andstöðu sína við nýja olíu- og gasleit á norðurslóðum. Noregur hefur einnig þrýst á um stefnubreytingu vegna minnkandi framleiðslu úr eldri olíu- og gaslindum.
Nýtt íslenskt félag stofnað
Dreki Kolvetni ehf. var stofnað síðla árs 2025 og er skráður tilgangur félagsins olíuleit, olíuvinnsla og tengd starfsemi. Heiðar fer fyrir félaginu en hann var áður stjórnarformaður Eykons Energy, sem tók þátt í olíuleit á Drekasvæðinu ásamt kínverska ríkisolíufélaginu CNOOC og norska ríkisfélaginu Petoro.
Drekasvæðið er norðaustur af Íslandi, nærri lögsögumörkum Íslands og Noregs. Á árum áður var varið milljörðum króna í rannsóknir og bergmálsmælingar á svæðinu, en eldri sérleyfum var síðar skilað og þau afturkölluð.
Heiðar hefur undanfarna mánuði lýst yfir bjartsýni á að öflug alþjóðleg fyrirtæki fáist aftur að verkefninu. Í Þjóðmálum gekk hann nú lengra og sagði viðræður hafa staðið við nokkur af stærstu fyrirtækjum heims.
Sé frásögn hans rétt virðist ekki skorta áhuga erlendra aðila. Þeir kjósa hins vegar að bíða þar til íslenskir kjósendur hafa tekið afstöðu til þess hvort aðildarviðræður við Evrópusambandið verði hafnar að nýju.
