Sameinuðu þjóðirnar hafa samþykkt ályktun þess efnis að heimurinn hætti notkun hins svokallaða Mercator-heimskorts. Þess í stað verði tekin upp notkun korts sem sýnir stærð Afríku réttari samanborið við önnur landsvæði. The Guardian gerir málinu ítarleg skil.
Vestur-Afríkuríkið Tógó bar ályktunina upp að undirlagi Afríkubandalagsins. Nýja kortið kom fyrst fram árið 2018 og heitir á ensku Equal Earth, sem þýða mætti sem jafnjarðarkort. Það sýnir rétt flatarmál landsvæða en ekki rétta lögun.
Mercator-kortið, sem á rætur að rekja til 16. aldar, sýnir hins vegar rétta lögun en landsvæði virðast stærri eftir því sem fjær dregur miðbaug. Afríka virðist því hlutfallslega minni en hún raunverulega er.
Álfan virðist til dæmis svipuð að stærð og Grænland en er í raun fjórtán sinnum stærri. Kortinu var ætlað að tryggja örygga för skipa um heimshöfin og er meginviðmiðið ennþá, næstum fimm öldum síðar.
Viðbúið er að Ísland virðist ekki jafnstórt á jafnjarðarkortinu og á eldri kortum, heldur verði það í réttum hlutföllum við önnur lönd heimsins. Ísland er um 300 sinnum minna en Afríka en það endurspeglast ekki á kortum sem almennt eru notuð.
Fulltrúar 164 ríkja greiddu atkvæði með ályktuninni á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna, þar á meðal Íslands. Aðeins Bandaríkin kusu gegn henni og sex sátu hjá, þar á meðal Eistland, Litáen og Úkraína. Fulltrúi Bandaríkjanna sagði ályktunina hreinan óþarfa.
Fulltrúi Tógó sagði Mercator-kortið hafa um aldir haft valdið því að fólk áttaði sig ekki á umfangi Afríku og þannig meðal annars haft varanleg heimspólitísk og hagfræðileg áhrif. Utanríkisráðherra Tógó sagði hins vegar að umræðan snerist ekki um stjórnmál heldur vísindi. Heimsbyggðin þurfi að viðurkenna raunveruleikann.
Ályktanir Sameinuðu þjóðanna eru ekki bindandi. Lönd og stofnanir eru því ekki skyldug til að nota jafnjarðarkortið. Hins vegar er búist við því að námsefni og kortatæknilausnir verði uppfærðar í kjölfar ályktunarinnar.
Sagn- og landfræðingar hafa árum saman sagt Mercator-kortið byggja á vestrænum staðalmyndum og aðgerðarsinnar hafa bergmálað það með þeim orðum að það sé í raun kortlagning nýlendustefnunnar.
Stjórnvöld í Tógó hafa boðað til ráðstefnu á fyrri hluta næsta árs ásamt fulltrúum UNESCO, Afríkubandalagsins og tæknifyrirtækja á borð við Google þar sem kortleggja á innleiðingu hinnar réttu ásýndar heimsins.
