Í frétt blaðsins BILD er greint frá umdeildri friðartillögu úr óformlegum viðræðum, sem sögð er komin úr nánasta pólitíska umhverfi Pútíns. Því er ekki fullljóst hvort þetta eru formlegar kröfur Rússa eða hugmyndir þeirra sem standa nærri Pútín. Á móti kemur að Rússar hafa nefnt flest atriðin í einhverju samhengi áður. Í desember 2021 lögðu þeir til að mynda fram drög að öryggissamningum við Bandaríkin og NATO. Þar var meðal annars krafist takmarkana á stækkun Atlantshafsbandalagsins og hernaðarviðveru í Evrópu.
Bild segir kröfurnar þessar:
- Rússland heldur öllum hernumdum svæðum og fær að auki öll héruðin Donetsk og Luhansk, þótt Úkraína ráði enn hluta þessara héraða. Rússum hefur til þessa ekki tekist að hertaka þessi svæði.
- Hafnirnar í Odesa og Mykolajiv verða teknar úr notkun sem flotahafnir Úkraínumanna.
- Úkraína afsalar sér varanlega möguleikanum á aðild að NATO en mætti ganga í Evrópusambandið.
- Engar herstöðvar NATO yrðu leyfðar í Eistlandi, Lettlandi eða Litáen og Finnland yrði að segja sig úr NATO.
Með öðrum orðum snúast tillögurnar ekki aðeins um að binda enda á stríðið í Úkraínu heldur einnig um stöðu NATO og varnarsamstarf Evrópuríkja.
Bandaríkin vilja tillögur Rússa að fyrirkomulagi öryggismála í Evrópu
Miðað við fréttir bandaríska miðilsins Axios vilja fulltrúar bandarískra stjórnvalda, þeir Jared Kushner og Steve Witkoff, koma til móts við Rússa. Axios hefur heimildir fyrir því að þeir hafi beðið Rússa að leggja fram hugmyndir sínar um framtíðarfyrirkomulag öryggismála í Evrópu.
Rússar hafa um árabil krafist þess að stækkun NATO verði hætt og uppbygging herafla í Austur-Evrópu líka, en þær kröfur hafa ekki fallið vel í kramið í Evrópu. Það fylgir frétt Axios að þeir Kushner og Witkoff hafi sagt Rússum að þeir yrðu líka að tilgreina hvar þeir myndu gefa eftir og draga í land.
En miðað við þetta virðist nú sem Bandaríkin séu tilbúin að ræða kröfur Rússa sem þau höfnuðu áður.
Í dag eru svo allir nema Rússar í Dyflinni á Írlandi, þar sem óformlegur leiðtogafundur Evrópusambandsríkja fer fram. Friedrich Merz, kanslari Þýskalands, varaði síðdegis við því að Bandaríkin, eða öllu heldur Donald Trump, reyndu „eitthvað óvænt“, eins og hann orðaði það, á væntanlegum fundi þeirra Trumps, Vladímírs Pútíns og Xi Jinpings.
Merz bætti því við að í Evrópu óttuðust margir að þetta yrði eins og leiðtogafundur Trumps og Pútíns í Alaska. Hann hafnaði því einnig að ný öryggisskipan Evrópu yrði sett í öndvegi viðræðnanna. NATO væri þegar fyrir hendi sem kjölfesta öryggis álfunnar. Viðræðurnar ættu fyrst og fremst að snúast um frið í Úkraínu og hvernig öryggi landsins yrði tryggt að stríði loknu.
Fulltrúi Evrópu með næst, en óljóst hver það ætti að vera
Bandarísku samningamennirnir segja Rússa hafa samþykkt að fulltrúar Evrópuríkja taki þátt í næstu lotu friðarviðræðnanna. Kreml hefur þó ekki staðfest það og segir að fyrst verði að liggja fyrir hvort Evrópuríkin séu reiðubúin að leggja sitt af mörkum til friðar, án þess að skilgreina það nánar.
Á sama tíma hafa Evrópuríkin ekki komið sér saman um hver eigi að tala fyrir þeirra hönd. Kaja Kallas, utanríkismálastjóri Evrópusambandsins, hefur bent á að hún og António Costa, forseti leiðtogaráðsins, fari þegar með umboð til að koma fram fyrir hönd sambandsins. Friedrich Merz, kanslari Þýskalands, hefur hins vegar bent á samstarf Þýskalands, Frakklands og Bretlands sem mögulega leið og fréttaritið Spiegel hefur eftir honum að fulltrúinn verði þýskur.
Evrópuríkin eiga því enn eftir að ákveða hver verði fulltrúi þeirra við samningaborðið og enn er óvíst hvort Rússar fallist yfirleitt á að þau fái þar sæti. Á meðan virðast Bandaríkin reiðubúin að ræða við Rússa um breytingar á öryggisskipan Evrópu – mál sem snertir grundvallarhagsmuni Evrópuríkjanna sjálfra.
