Niðurstöður PISA-könnunarinnar 2025 sýna verri árangur íslenskra grunnskólabarna en nokkur fyrri PISA-mæling. Niðurstöðurnar eru kynntar í skýrslu sem kom út í morgun.
Við lok grunnskóla búa 44% íslenskra barna ekki yfir grunnhæfni í lesskilningi. Hefur það hlutfall hækkað um fjögur prósentustig frá PISA 2022.
Þá búa 38% barna ekki yfir grunnhæfni í stærðfræði. Er það fjórum prósentustigum meira en í síðustu könnun. Sama hlutfall býr ekki yfir grunnhæfni í vísindum, sem er eilítið hærra hlutfall en kom fram í síðustu könnun.
Árangur Íslands er því enn undir meðaltali OECD-ríkjanna í öllum námsgreinum. Hlutfallslega færri nemendur hér á landi búa yfir grunnhæfni í fögunum auk þess sem færri sýna afburðahæfni.
Fjögur þúsund tóku þátt
PISA er alþjóðleg könnun á vegum Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) og lögð fyrir á þriggja ára fresti. Hún mælir hæfni og getu nemenda við lok grunnskóla í lesskilningi, vísindum og stærðfræði. Í könnun síðasta árs var sérstök áhersla lögð á hæfni og þekkingu nemenda á sviði vísinda.
Alls tóku 91 ríki og landsvæði þátt, þar af öll 38 ríki OECD. Á Íslandi tóku tæplega fjögur þúsund nemendur þátt í könnuninni og var heildarþátttökuhlutfall 83%.
Í 33. sæti af 38
Undanfarin ár hefur færni íslenskra grunnskólanema í PISA hrakað með hverri könnun.
Síðustu PISA-niðurstöður bárust í desember 2023, þá fyrir könnunina sem var lögð fyrir árið 2022. Þóttu þær niðurstöður einstaklega slæmar. Frá upphafi mælinga hafði námsárangurinn aldrei tekið jafn skarpa dýfu eins og á milli þeirra kannana.
Á lista OECD-ríkjanna hafnaði Ísland í 33. sæti af 38. Aðeins Grikkland, Chile, Mexíkó, Kosta Ríka og Kólumbía stóðu sig verr.
Í skýrslu Efnahags- og framfarastofnunarinnar segir að nýjustu mælingarnar staðfesti þá skörpu dýfu sem kom fram í PISA 2022, og raunar dýpki hana enn frekar.
Lesskilningur
Lesskilningur hefur áður verið skilgreindur í PISA sem hæfni til að skilja, nota, meta, ígrunda og ástunda lestur texta í þeim tilgangi að ná markmiðum, þroska þekkingu og hæfileika og taka þátt í samfélaginu.
Í PISA 2025 voru 56% íslenskra barna með grunnhæfni í faginu og 2% sýndu afburðahæfni.
Til samanburðar voru að meðaltali 69% barna í OECD-ríkjunum með grunnhæfni í lesskilningi og 6% sýndu afburðahæfni.
Náttúruvísindi
Læsi á náttúruvísindi hefur verið skilgreint sem getan til að þekkja, meta og veita útskýringar á náttúrulegum og tæknitengdum fyrirbrigðum, lýsa og meta að verðleikum vísindalegar rannsóknir og leggja til leiðir til að nálgast spurningar með aðferðum eða hugmyndum vísindanna.
Í PISA 2025 voru 56% íslenskra barna með grunnhæfni í náttúruvísindum og 3% sýndu afburðahæfni.
Til samanburðar voru að meðaltali 74% barna í OECD-ríkjunum með grunnhæfni í náttúruvísindum og 7% sýndu afburðahæfni.
Stærðfræði
Stærðfræðilæsi hefur verið skilgreint sem hæfnin til að nota stærðfræðilega rökhugsun og setja fram, beita og túlka stærðfræði til að leysa raunveruleg viðfangsefni af ýmsu tagi.
Í PISA 2025 voru 62% íslenskra barna með grunnhæfni í stærðfræði og 4% sýndu afburðahæfni.
Til samanburðar voru að meðaltali 65% barna í OECD-ríkjunum með grunnhæfni í stærðfræði og 8% sýndu afburðahæfni.
Miklar breytingar á tíu árum
Ef við lítum á þróunina frá árinu 2015 þá hefur hæfni íslenskra nemenda tekið miklum breytingum.
Á milli PISA 2015 annars vegar og 2025 hins vegar hefur hlutfall barna sem nær grunnhæfni í stærðfræði lækkað um 14 prósentustig. Sama hlutfall hefur lækkað um 13 prósentustig í náttúruvísindum og 22 prósentustig í lesskilningin.
Þegar allt er tekið saman hefur engu öðru ríki eða landsvæði hrakað meira í námsgreinunum þremur síðasta rúma áratug.
Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, hefur boðað blaðamannafund klukkan 11. Þar verða niðurstöðurnar kynntar og viðbrögð við þeim.
