Þetta segir Hildur Björnsdóttir, borgarstjóri Reykjavíkur, í ítarlegu viðtali við fréttastofu. Þrír mánuðir eru síðan hún tók við sem borgarstjóri. Engin lognmolla hefur verið í ráðhúsinu á þessum stutta tíma. Skipulagsbreytingar og uppsagnir hafa verið umdeildar, breytingar sem Hildur boðaði í kosningabaráttunni.
Hátt í tuttugu manns var sagt upp hjá borginni í júní og tugum í ágúst. Áætlað er að breytingarnar skili um 900 milljóna hagræðingu á ársgrundvelli þegar þær hafa að fullu komið til framkvæmda en margir hafa stigið fram og sagt aðgerðirnar vanhugsaðar.
„Það er fyrir það fyrsta rétt sem þú segir að við boðuðum að við ætluðum okkur að fara í hagræðingu í borgarkerfinu og niðurskurð og ég var alltaf alveg skýr með það í allri kosningabaráttunni og hef verið það lengi að því fylgja auðvitað uppsagnir, því miður, eins sársaukafullt og það er.“
KLIPPAN
Hún segir breytingar á þjónustumiðstöðvum ekki vanhugsaðar enda byggi þær á greiningarvinnu sem hófst á síðasta kjörtímabili.
„Hér var farið í ítarlega greiningarvinnu á starfi þessara miðstöðva og tillögur af þessum toga lagðar til. Þannig að við sækjum þessar greiningar þegar við tökum við hér strax í sumar. Það var legið yfir þessu allt sumarið, sviðsstjórarnir á skóla- og frístundasviði og velferðarsviði unnu þetta vel með okkur þannig að þegar þessar tillögur eru kynntar og afgreiddar þá býr þar að baki heilmikil vinna og við trúum því að þessar breytingar muni hafa í för með sér sterkara faglegt starf sem þessar miðstöðvar áður sinntu með öðrum hætti. Stærri faglegri teymi og við leggjum gríðarlega mikla áherslu á að það verði ekki þjónusturof því þarna er ekki verið að segja upp fólkinu á gólfinu sem er að sinna og þjónusta fólkið beint.“
Gagnrýni á aðgerðirnar hefur snúið að því að um sýndaraðgerð sé að ræða enda verði verkefnunum útvistað annað með tilheyrandi kostnaði.
„Við vorum lengi vel og bara á síðustu árum gagnrýnin á það hversu stórt þetta samskiptateymi var og töldum ekki þurfa tíu til tólf upplýsingafulltrúa hérna í borgarkerfinu þegar kannski ráðuneytin eru með einn upplýsingafulltrúa þó að borgarkerfið sé sannarlega í heild sinni stærra en kannski einstakt ráðuneyti. Þannig að við vorum alltaf gagnrýnin á það og töldum eðlilegt að þessi þjónusta yrði minnkuð töluvert.“
„Við ákváðum að leggja niður þessa samskiptaskrifstofu í þáverandi mynd og kynntum við þær breytingar að við myndum samhliða byggja upp minna teymi miðlunar sem myndi sinna þeim verkefnum sem við töldum nauðsynleg, sem féllu að einhverju leyti undir þetta teymi áður, en við myndum þó gera það með öðru sniði.“
Hún segir meirihlutann hafa farið hægt í því. Enn séu tveir starfsmenn sem sinni upplýsingamiðlun og samfélagsmiðlaefni sem hafi gengið vel.
„En við gáfum okkur svigrúm þegar við kynntum aðgerðirnar til að þetta teymi gæti á endanum verið 5 til 6 einstaklingar. Þannig að þegar við reiknuðum út hagræðinguna af aðgerðinni í sumar þá tókum við það inn í myndina.“
Borgin hafi áður útvistað verkefnum
En verður þessu verkefni útvistað, munið þið kaupa til dæmis þjónustu auglýsingaskrifstofa?
„Við munum hugsanlega gera það og borgin hefur alltaf gert það. Borgin hefur úthýst í gegnum árin fjölmörgum verkefnum og nú er borgin með sitt bókhald opið. Það er hægt að fara inn á opin fjármál Reykjavíkurborgar á netinu og sjá að borgin hefur í gegnum árin verið að útvista heilmiklu til auglýsingastofa og samskiptastofa, þannig að við munum áfram gera eitthvað af því.“
Ýmsir hafa stigið fram og sagt að það verði sannarlega þjónusturof á sviði þjónustumiðstöðva því það verði ekki lengur þessi beina tenging starfsmanna og barna. Hildur segir að breytingum fylgi alltaf ákveðin mótstaða og að þær geti oft verið erfiðari fyrir þá sem eftir sitja á vinnustaðnum.
„Þannig að við gerum okkur grein fyrir því að við þurfum að halda vel utan um starfsfólkið okkar núna og við reiðum okkur algjörlega á að starfsfólkið sem er eftir spili með okkur og horfi í sömu átt og við og vinni þessar breytingar vel með okkur. Það er forsendan fyrir því að hér verði ekki þjónustufall.“
Fjórir millistjórnendur
Hildur segir að hávær umræða hafi verið um frístundamiðstöðvar í tengslum við þessar uppsagnir. Þar sé ákveðinn misskilningur í umræðunni.
„Frístundamiðstöðvarnar hafa verið svona ákveðin regnhlíf yfir félagsmiðstöðvunum sem unglingarnir okkar sækja og frístundaheimilunum sem yngri börn sækja eftir skóla. Þessar miðstöðvar voru í rauninni bara ákveðin yfirbygging, ákveðið stjórnunarlag yfir frístundaheimilunum og við sáum það þegar við vorum að greina þetta að frístundin var með heilu stjórnendalagi meira heldur en grunnskólinn og leikskólinn.“
„Þannig að þarna erum við að samræma og ef við förum yfir það hverjir það eru sem við erum að kveðja í rauninni með þessum breytingum, fólk sem starfar þá ekki lengur hjá okkur við frístundamál eftir breytingarnar, þá eru það fjórir millistjórnendur.“
Gríðarlegur hallarekstur
„Það er enginn sem hefur starfað á gólfinu sem við erum að kveðja. Og það er sárt að kveðja þetta fólk, þetta er gott fólk sem við þökkum fyrir þeirra framlag auðvitað til borgarinnar. En við þurfum bæði auðvitað að skerpa á þjónustunni og við viljum það, einfalda hérna stjórnsýsluna og gera hana skilvirkari. En við þurfum líka að hagræða og við erum að horfa fram á gríðarlegan hallarekstur hjá borginni. Við þurfum að hagræða um 5 til 6 milljarða. Og þessi aðgerð hvað varðar þjónustumiðstöðvarnar nær bara 15% af því.“
En glatast samt ekki fagleg þekking og faglegur stuðningur þegar fólk í efsta lagi er látið fara?
„Ef við nefnum til að mynda þá eru fjórir fjármálastjórar sem missa vinnuna við þessa aðgerð sem störfuðu við frístundina. Við erum auðvitað með fjármálaskrifstofu sem veitir þá þessa þjónustu núna og fjármálaráðgjafa sömuleiðis, þannig að stundum kannski er stjórnunarlagið okkar of þykkt og ég segi þetta af allri mögulegri virðingu gagnvart fólkinu sem við þurftum að kveðja með þessari aðgerð. En við erum auðvitað í því verkefni og stjórnmálin snúast um það verkefni að forgangsraða fjármunum og við þurfum að skoða hvar erum við að verja peningunum og hvernig gerum við það sem best.“
Þjónustan talin verri í Reykjavík
Hún segir að þjónusta hjá Reykjavíkurborg hafi í gegnum árin mælst verri en í nágrannasveitarfélögunum, lífsgæði hafi mælst verri en í nágrannasveitarfélögunum og við því þurfi að bregðast.
„Erum við að setja of mikið inn í stjórnendalagið og of lítið inn á gólfið?“
Allt sé þetta spurning um forgangsröðun.
„Og talandi um frístundaheimilin, þá fórum við til að mynda í þá aðgerð nú í sumar að lengja opnunartíma frístundaheimila. Fyrri meirihluti hafði tekið þá ákvörðun að skerða opnunartímann þannig að hann lokaði hálf fimm á daginn og við tókum þá ákvörðun að lengja hann aftur til fimm þannig að við erum einmitt að efla þjónustu frístundaheimilanna við fjölskyldur í borginni. Það kostar fjármuni og þá þurfum við að hagræða annars staðar á móti.“
Viðkvæmur hópur
Allir gera sér grein fyrir því að það þarf að hagræða en maður spyr sig hvort þetta sé rétti hópurinn. Þessi ákvörðun er tekin á sama tíma og áhyggjur eru uppi um aukna unglingadrykkju og börn eru ein með símann sem félagsskap. Þessi ákvörðun mun sem sagt ekki hafa nein áhrif á líðan barna og þjónustu til þeirra?
„Ekki ef starfsfólkið sem eftir er ákveður að vinna ötullega með okkur að því að láta þetta allt saman ganga vel. Við höfum auðvitað miklar áhyggjur af þessum málum sem snúa að aukinni áfengisneyslu barna og ofbeldishegðun meðal barna, áhættuhegðun meðal ungmenna og erum einmitt að rýna í öll þessi mál og hvernig við getum farið aftur inn í þetta gamla íslenska forvarnamódel sem gekk svo vel og hefur verið nýtt sem fyrirmynd víða í löndunum í kringum okkur en hefur ekki verið notað hérlendis á síðustu árum og við þurfum aðeins að fara að dusta rykið af því.“
Sú aðferðafræði hafi gengið vel og segir hún í því skyni að meirihlutinn hafi ákveðið að vinda ofan af skertum opnunartíma sundlauga.
„Nú í vetur verða sundlaugar áfram opnar um helgar til tíu á kvöldin og þar erum við að hugsa um ungmennin okkar, að þau hafi einhvern uppbyggilegan stað til að hittast á á kvöldin. Þannig að við erum að huga að þessum málum en þessar breytingar kosta fjármuni og þá þurfum við að hagræða annars staðar á móti og þá horfir maður alltaf fyrst á yfirbygginguna.“
Uppsögnum ekki lokið
Er frekari niðurskurður fyrirhugaður? Fleiri uppsagnir?
„Já, við erum með þennan hagræðingarhóp að störfum og hann fer nú í að skoða næstu svið. Við erum að vinna núna að fjárhagsáætlanagerð næsta árs og fjárhagsáætlun verður kynnt í byrjun nóvember, þannig að við erum auðvitað að skoða tillögur með sviðsstjórunum okkar að því hvar við getum sparað og dregið saman seglin, þannig að já, það er meira fram undan.
Uppsagnir á mörgum sviðum þá?
„Mjög líklega, engar ákvarðanir sem liggja fyrir. Það eru bara greiningar fram undan og vinna með sviðsstjórum en svo getum við líka hagrætt með því að leggja niður verkefni og það eru alls konar leiðir auðvitað. Og svo eru stór verkefni í rekstrinum sem við þurfum að huga að og þá nefni ég gjarnan veikindi starfsmanna. Við erum með gríðarlega há veikindahlutföll og kostnaður borgarinnar af veikindum hefur numið hátt í sjö milljörðum árlega. Þannig að það er eitthvað sem við þurfum að bregðast við.“
Nú velti ég bara fyrir mér hvernig það er að koma svona ný inn. Þú boðaðir niðurskurð í kosningabaráttunni, hér segirðu að það verði frekari niðurskurður. Hvernig er bara stemningin í ráðhúsinu? Er fólk hrætt við þig eða er titringur?
„Ég finn til með starfsfólki. Það er auðvitað ekki notalegt að vita að það sé verið að hræra í pottunum og velta við hverjum steini og auðvitað verður fólk óöruggt með sitt og ég bara skil það og auðvitað þykir manni það ofsalega leitt og þess vegna erum við að reyna að gera þetta svolítið rösklega svo við vöndum til verka en slórum ekki við ákvarðanir þegar þær liggja fyrir af því að það er betra fyrir fólk að fá þessa vissu þegar hún liggur fyrir og að þessar ákvarðanir séu teknar fljótt.“
Stemningin í ráðhúsinu sé almennt góð og segir Hildur sér hafa verið vel tekið.
„Fólk er að hlaupa hratt með okkur að vinna að alls konar breytingum og það er bara ótrúlega margt gott fólk sem hér vinnur og gaman að starfa með því.“
Gjaldskrárhækkun á heimsendum mat hefur einnig verið gagnrýnd. Verð á matarsendingu til ellilífeyrisþega hækkar auk verðs á hádegismat borgarfulltrúa.
Ákvarðanir sem afla ekki vinsælda
Verðhækkun á svo viðkvæman hóp slær fólk alltaf illa. Þetta er eldra fólk sem almennt hefur lítið á milli handanna. Hvers vegna var þetta nauðsynlegt?
„Þetta er ein af þessum erfiðu ákvörðunum. Við stöndum frammi fyrir svo mörgum ofsalega erfiðum ákvörðunum núna sem eru ekki til þess fallnar endilega að afla okkur einhverra vinsælda. Forsaga þessa máls er sú að hér er farið síðasta vor, bara í tíð fyrri meirihluta, í verðfyrirspurn hvað varðar máltíðir fyrir þennan hóp og það er samið þá við þennan tiltekna aðila.“
„Við það verður maturinn mun betri, ánægja með máltíð Reykjavíkurborgar er mun meiri en eitt af því fyrsta sem fjármálasvið flaggaði þegar ég kem og tek hér við var að þessi ákvörðun, þessi samningur, hann var algjörlega ófjármagnaður og sjóðirnir voru tómir. Það var ekki hægt að sækja fjármuni einhvers staðar frá til að fjármagna þennan samning, þannig að eina leiðin sem við höfðum var auðvitað að hækka gjaldskrána.“
Þjónustan verði ekki lengur langódýrust
En var ekki hægt að færa fjármuni á milli? Nýta fjármuni sem sparast með hagræðingaraðgerðunum til að leggja í þennan málaflokk svo ekki þurfi að hækka gjöld á þennan hóp?
„Ekki þegar við erum í hallarekstri. Það er ekki eins og við sitjum á einhverjum sjóðum og einhverju lausu fé. Við erum að hagræða hérna til að stoppa upp í gatið sem er að myndast hérna í rekstrinum.“
Farið hafi verið í þá aðgerð að veita afslátt til þeirra sem eru í lægri tekjuhópum og vonar Hildur að sú aðgerð mæti þeim hópi.
„En við erum að bjóða mjög góð gæði, frábærar máltíðir sem mikil ánægja hefur ríkt með og við erum bara á pari við ýmis nágrannasveitarfélög hvað varðar heimsendan mat. Þannig að það er auðvitað líka snúið í rekstri borgarinnar að við höfum verið ódýrust á langflestum sviðum, langódýrust, stundum alveg tugum prósenta ódýrari heldur en nágrannasveitarfélög. Ánægja með þjónustuna okkar hefur mælst illa og þetta er eitthvað sem við þurfum að bregðast við því að við viljum fara í sókn og við höfum metnað fyrir Reykjavík og við viljum að hér sé besta þjónustan en þá þarf auðvitað að rýna þetta allt saman heildstætt og það þarf að standa undir sér.“
Tómir sjóðir
Nú er verðbólga mikil og Seðlabankinn beinlínis biðlar til stjórnvalda, ríkis og sveitarfélaga um að ráðast ekki í gjaldskrárhækkanir?
„Við finnum til ábyrgðar þar og við erum auðvitað með það í huga og við vitum að það er viðkvæm staða núna og menn þurfa að halda að sér höndum. Við erum líka að huga að því hvað við getum gert, hvert getur verið okkar framlag til þess að draga hér úr verðbólgu og við vitum auðvitað að húsnæðisliðurinn er þar gríðarstór þáttur og við höfum bent á það í mörg ár hvernig sveitarfélögin, ekki síst Reykjavíkurborg, sem hefur verið í gegnum árin í þessum skipulagða lóðaskorti með ofsalega þungt kerfi sem hefur tafið fyrir uppbyggingu, með strangar og miklar kröfur og uppbyggingaraðilar sem hafa gert húsnæði dýrara.“
„Þannig að við erum að vinna að því hvað við getum gert til þess að veita svona ákveðna innspýtingu á húsnæðismarkaðinn, létta á kröfunum, unnið með uppbyggingaraðilum, liðkað fyrir og komið hjólunum af stað og það er auðvitað mikilvægt framlag líka í þessari vinnu fram undan.“
Útilokar ekki frekari gjaldskrárhækkanir
Þú segir að sjóðir séu tómir. Hvað með bara aðrar ákvarðanir með tilliti til þessara orða Seðlabankans? Eru gjaldskrárhækkanir fram undan hjá ykkur á frekara sviði?
„Við þurfum auðvitað að hafa þetta allt saman í huga, við þurfum auðvitað að halda að okkur höndum vegna stöðunnar eins og hún er. En við erum auðvitað bara að rýna þetta borgarkerfi heildstætt núna, við erum að vinna fjárhagsáætlun fyrir næsta ár, við erum að huga að því hvernig getum við rekið þessa borg þannig að hún sé sjálfbær, þannig að skatttekjur dugi hér fyrir útgjöldum og ég meina, ein leið er vissulega að hækka gjaldskrár en við erum frekar að horfa í það bara að minnka uppbygginguna. Það er leiðin sem við erum að horfa helst í núna til þess að ná þessu jafnvægi í rekstrinum.“
Þannig að við gætum átt von á frekari gjaldskrárhækkunum?
„Við erum að taka tillit til þessarar hvatningar sem við erum að fá, sveitarfélögin og opinberir aðilar, um að halda að okkur höndum. Við erum að taka tillit til þess.“
Blikur á lofti
Aðspurð hvort útsvarsgreiðendum hafi fækkað svo um munar vegna atvinnuleysis á landinu segir Hildur að þau séu ekki farin að finna fyrir því í tölunum strax en að spár geri ráð fyrir því að það gerist á næstu mánuðum og ekki síst inn í næsta ár.
„Við erum líka að sjá vegna þess að nú liggur auðvitað fyrir fasteignamat næsta árs, þannig að við erum að sjá að það verður raunlækkun á tekjum okkar af fasteignasköttum. Þannig að það eru auðvitað bara blikur á lofti og það er erfitt ástand uppi núna og við erum bara að horfa fram á rekstur sem stendur mjög illa, horfur sem eru frekar slæmar og við þurfum einhvern veginn að leysa úr því og þess vegna þurfum við að taka margar ofsalega sársaukafullar og erfiðar ákvarðanir því verkefnið sem eftir stendur er auðvitað að veita borgurunum hérna öfluga grunnþjónustu.“
„Að hér sé gott að búa, að fólk geti treyst á að fá hér góða þjónustu, hér sé gott að ala upp börn og gott að vera barn, gott að eldast og gott að stofna fyrirtæki. Þannig að við erum bara að huga að því að skapa hérna öflugt samfélag á frekar krefjandi tímum.“
Þegar meirihlutinn tók við birti hann verkefnalista þar sem finna má þau verkefni sem hann ætlar að ljúka á 100 dögum, tólf mánuðum og fjórum árum. Á fimmtudaginn verða liðnir hundrað dagar síðan meirihlutinn tók við og segir Hildur allt ganga samkvæmt áætlun, örfáum málum sé ólokið. Meirihlutinn muni ljúka þeim verkefnum á tilsettum tíma. Aðspurð hverju hún sé stoltust af segir hún vinnu meirihlutans í heild sinni.
„Hvað hann hefur staðið þétt og vel saman og unnið rösklega. Sýnt mikla ósérhlífni við að klára þessi verkefni. Ég er líka ánægð með þessa aðferðafræði hjá okkur að setja þetta bara fram með svona opinberum hætti og skilmerkilega hvað það er sem við viljum gera og við finnum fyrir aðhaldinu frá fjölmiðlum og almenningi, fólk er að fylgjast með okkur og það bara hefur virkað vel.“
Endurskoða samgöngusáttmálann
Samkvæmt verkefnalistanum er í vinnslu að ræða við ríkisstjórnina og nágrannasveitarfélögin um endurskoðun samgöngusáttmálans. Aðspurð hvaða þættir verði endurskoðaðir segir Hildur:
„Ég hef náttúrulega átt samtöl við alla bæjarstjórana um þetta ítrekað og ég hef líka fundað með fleiri en einum ráðherra um þetta efni og það er fram undan núna í september fundur með ráðherrum og bæjarstjórum um nákvæmlega þetta efni. Það sem ég hef áhyggjur af og talaði mikið um auðvitað í kosningabaráttunni er fjármögnun þessa sáttmála og það eru svolitlar blikur á lofti líka hvað það varðar og ég vil ekki að við vöðum áfram með kíkinn fyrir blinda augað í umfangsmiklum fjárfestingum á samgöngumannvirkjum og rekum okkur svo á að verkefnin séu ófjármögnuð. Þannig að við þurfum að fá skýrleika um þetta.“
Hún segist ósátt við það að Reykjavík hafi, að hennar mati, ekki komið nægilega vel út úr sáttmálanum.
„Við erum ekki með aðgerðir inni í honum sem hreyfa nálina fyrir umferðina í Reykjavík fyrr en bara undir blálokin 2040 eða eitthvað slíkt.“
Flýta þurfi Miklubrautargöngum
Meirihlutinn vilji taka Miklubrautargöngin út úr sáttmálanum, setja þau í einkaframkvæmd og flýta þeirri framkvæmd, enda telur Hildur að það myndi hafa umtalsverð áhrif á umferðina í Reykjavík.
„Þannig að við erum bara í þessu samtali. Við tókum fyrirliggjandi deiliskipulag við Suðurlandsbraut vegna Borgarlínu og höfnuðum því strax í upphafi kjörtímabils. Við gátum ekki séð fyrir okkur að tvær akreinar yrðu teknar af almennri umferð og málið unnið í svona mikilli ósátt við atvinnulíf á svæðinu þannig að nú er verið að vinna að nýjum tillögum og við munum vonandi geta kynnt þær einhvern tímann á næstu misserum.“
Þannig að þessar tvær akgreinar verða ekki teknar?
„Það er uppleggið.“
Velti á framlagi ríkisins
Aðspurð hvort ósætti meirihlutans varðandi fjármögnun samgöngusáttmálans snúi aðallega að fjármögnun Borgarlínunnar segir Hildur:
„Pakkinn er í rauninni fjármagnaður bara í heild sinni og það er ekkert sundurgreint hvaða verkefni er verið að fjármagna. Þetta er ákveðin svona fjárstreymisáætlun, getum við sagt, sem snýr að þessum sáttmála. Hún gerir ráð fyrir til að mynda að það eigi að berast tekjur af Keldnalandinu 2028, það mun ekki gerast.“
Meirihlutinn ætli sér að endurskoða að nokkru leyti skipulag og ekki síst samgönguskipulag Keldnalands en eins og staðan blasi við núna verði borgin ekki farin að selja byggingarétt þar árið 2028. Þá þurfi að skoða framlag ríkisins.
„Ríkið hefur gefið sér svigrúm til að innheimta hér veggjöld á höfuðborgarsvæðinu og fjármagna sinn hluta í sáttmálanum með þeim hætti. Við höfum ekki verið sátt við það. Mér finnst í góðu lagi ef við förum í einkaframkvæmd eins og Miklubrautargöng að þau sem slík séu fjármögnuð með veggjöldum, að fólk sem getur valið aðra leið en velur að flýta för og fara í gegnum göngin greiði fyrir það hóflegt gjald. En ég mun aldrei sætta mig við að það verði lögð veggjöld á Ártúnsbrekkuna eða einhverja eldri stofnvegi.“
Borgarlínuverkefnið gæti verið sett af
En ef þetta er ófjármagnað, gæti það gerst að Borgarlínuverkefnið yrði sett af í Reykjavík?
„Allt getur gerst auðvitað ef fjármunirnir liggja ekki fyrir. Ég vil hafa skýrleika um það, ég er nú bara þannig gerð og kannski finnst mörgum ég frekar rúðustrikuð almennt en ég vil bara að við vitum og það liggi fyrir algjörlega skýrt að verkefnið sem við erum að fara í, stærðarinnar fjárfestingar sem við erum að fara í og sveitarfélögin eru að byggja allt sitt skipulag á þessum fjárfestingum. Við þurfum að vita hvernig fjármunirnir eiga að streyma inn og ætlar ríkið að standa við sinn hluta af samkomulaginu? Því nú erum við með nýja ríkisstjórn sem er ekki ríkisstjórnin sem stóð að þessum sáttmála á sínum tíma.
Og ef ríkið tekur ekki aukinn þátt, er þá útséð um þetta verkefni?
„Ef ríkið stendur ekki við sinn hluta samkomulagsins þá er auðvitað ekki hægt að fjármagna verkefnin og það er ekkert bara Borgarlínan, það eru bara öll verkefnin sem eru undir og það er auðvitað oft misskilningurinn um samgöngusáttmálann. Hann snýr að stofnvegaframkvæmdum, Miklubrautargöngum, Setbergsgöngum, Sprengisandsgatnamótunum, ljósastýringum og Borgarlínu, þannig að þetta eru auðvitað margvísleg verkefni sem eru þarna undir.“
Sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu eigi mikið undir að hér fari samgöngubætur í gang.
„Uppbygging á samgöngumannvirkjum sem leysa þessa umferðarhnúta sem við erum öll föst í á degi hverjum. Hér hefur í Reykjavík ekki verið fjárfest sem neinu nemur eða hreyfir nálina í að minnsta kosti 20 ár og það er bara allt of langur tími.“
Yrði verkefninu þá endalaust frestað eða tekin ákvörðun af þinni hálfu um að setja það af?
„Ég er nú bara að tala um það að við getum ekki haldið áfram með öll þessi samgönguverkefni í þessum sáttmála ef við vitum ekki hvernig á að greiða fyrir þau. Við erum í þessu verkefni með ríkinu og ef fjármunirnir koma ekki frá ríkinu þá auðvitað er ekki hægt að halda áfram. Ég auðvitað bara vona að þau standi við sitt og þau og ég fer bara með mjög uppbyggilegum hætti inn í þetta samtal við ráðherrana á fundi okkar nú í september og ég er með alls konar lausnir sem ég er reiðubúinn að ræða við þau þar og ætla nú bara að viðra við þau fyrst þar áður en við förum með það út og hef fulla trú á að við leysum þetta í sameiningu.“
Ekki verði þrengt að umferð
Hún segir það sína upplifun og sannfæringu að langsamlega stærstur hluti Reykvíkinga vilji sjá bættar almenningssamgöngur.
„Það hefur hins vegar verið hlaupið af stað með þetta tiltekna verkefni sem hefur orðið mjög umdeilt og ég held að við getum náð einhverjum skynsamlegri fleti á þessu og það er hluti af því sem við viljum auðvitað endurskoða. Hvernig höldum við áfram með þetta verkefni með sem hagkvæmustum hætti, að við séum að bæta hérna almenningssamgöngur án þess að þrengja að umferð, þannig að fólk sé ánægt, standi með okkur og styðji við verkefnið og geti hugsað sér að nota vagnana sem að endingu koma, hvað svo sem þeir heita.“
Er það hægt? Að fara af stað með þetta verkefni án þess að þrengja að umferð?
„Ég tel að það sé hægt, já. Verkefnið eins og það lítur út núna, Borgarlínukonseptið eins og það lítur út núna, byggir auðvitað á því að þrengja að umferð og það er eitthvað sem við erum ósátt við. Það er hluti af því sem við viljum breyta. Við styðjum hérna öflugt strætisvagnakerfi, hraðvagnakerfi, en myndum vilja sjá útfærslur sem eru ekki að þrengja að svona meginstofnæðum, það skiptir okkur máli.“
Bara svo það sé skýrt, það er sem sagt útséð um að borgarlínan í formi þess sem Dagur B. Eggertsson lagði fram verði hér á götum?
„Við munum setja okkar fingraför á þetta allt saman, við munum þurfa að gera miklar breytingar á mörgu og við sjáum það líka að þessi miðjusetning sem var mikil áhersla á og hún sé alltaf í miðju gatna, hún er ekkert heppileg alls staðar. Þannig að við erum að hérna taka snúning á þessu, við getum sagt það, og við viljum bara hagkvæma leið og skynsamlega og kerfi sem fólk getur stutt við.“
Þú segir að margt í þessum sáttmála hreyfi ekki við umferðarvandanum á næstunni. Skólarnir eru hafnir og maður sér strax að umferðin er í stappi. Hvað getið þið gert og hvað eruð þið að gera núna til að vinna bug á þessum vanda? Í verkefnalistanum er talað um að innleiða snjallljósastýringu, dugar það ekki svakalega skammt?
„Jú, ljósastýringar geta haft áhrif og þær geta lagað umferðina eitthvað en þær verða aldrei einhver stórkostleg bylting þannig að allt fari að ganga hérna smurt bara vegna ljósastýringa. En það er eitt innlegg af mörgum og það þarf mörg púsl til að leysa svona stórt og mikið samgöngukerfi.“
Tafartími eykst um allt að hálftíma vegna skóla
Síðastliðið haust hafi sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu fengið Eflu til að vinna úttekt á umferðarálagi og niðurstaðan var sú að þegar skólarnir fara af stað á haustin eykst tafatími á ákveðnum meginleiðum um 10 til 30 mínútur.
„Sem er auðvitað umtalsvert og það er til rosalega mikils að vinna og það hefur verið talað um þetta um árabil að þessir stærstu vinnustaðir borgarinnar sem starfa allir hér miðsvæðis í Reykjavík, háskólarnir tveir, Landspítalinn og auðvitað framhaldsskólarnir líka, eigi samtal um það hvort hér sé ekki hægt að skipuleggja að þessir aðilar séu ekki allir að hefja sinn dag á sama eða mjög svipuðum tíma.“
Er þetta samtal byrjað?
Já, ég átti fund bara áðan með rektor Háskólans í Reykjavík, ég átti fundi með báðum rektorunum í kosningunum og ræddi þetta við þau og nú höfum við boðað fund með þessum aðilum öllum og hann er fram undan núna á næstu dögum og vikum þar sem við ætlum að ræða einmitt þetta: Hvernig getum við álagsstýrt umferðinni betur, stýrt umferðarálagi betur og hvaða árangri getum við náð ef við skipuleggjum okkur aðeins í kringum umferðina.“
En nú hafa háskólarnir gefið út skóladagatal fyrir haustið og líklega vorið líka. Þetta gerist ekkert á þessu ári?
„Þetta gerist ekki þetta haustið, það er alveg ljóst en við erum að hefja þessa vinnu og ég vona að við munum auðvitað vinna það bara eins hratt og við mögulega getum en þessi samgönguverkefni eru, það er bara alveg rétt hjá þér, þetta eru náttúrlega bara einhver umfangsmestu verkefnin sem við erum með í fanginu og það eru engar töfralausnir. Það sem við getum auðvitað gert, það eru lausnir á borðinu, það er að fara í ljósastýringarnar, það er að fara í stór umferðarmannvirki eins og Miklubrautargöngin og Sprengisandsgatnamótin, bæta hér almenningssamgöngur en svo eru það líka þessir hlutir eins og að stilla betur af umferðarálagið með samtali við þessa stóru vinnustaði. Þannig að það eru mörg púsl í þessari mynd sem þarf að huga að.“
Umferðarþungi verði áfram í Reykjavík næsta árið
Þetta eru allt lausnir sem taka tíma, það er allavega ljóst að hér situr fólk í umferð, allavega næsta árið og næstu árin?
„Það eru engar töfralausnir í þessu, því miður, það er bara svoleiðis. En við erum ekki að slóra, við ætlum að vinna eins hratt og við getum að því að leita lausna við þessum samgönguvanda svo að fólk þurfi ekki að verða fyrir þeirri lífsgæðaskerðingu að sitja of lengi fast í umferð.“
Líklegt að breytingar verði á Reykjavíkurleiðinni
Hildur lagði mikla áherslu á daggæslumálin þegar hún var í minnihluta sem og í kosningabaráttunni. Aðspurð um framtíð Reykjavíkurleiðarinnar sem síðasti meirihluti kom á í leikskólamálum segir Hildur að nú sé verið að meta áhrif hennar, hvort leiðin hafi áhrif á vistunartímann og hvort að hún leiði til þess að fólk vilji í auknum mæli starfa á leikskólum borgarinnar.
„Ég tel nú allar líkur á að við gerum einhverjar breytingar og við þurfum að blása til mikillar sóknar í leikskóla- og daggæslumálum. Við erum líka bara að setja okkur inn í kerfið og hvernig hefur verið unnið og okkur er auðvitað mjög brugðið hversu illa hefur verið haldið á mörgum málum, hversu lítið hefur verið unnið með gögn og hversu illa er haldið á viðhaldsáætlunum til dæmis og margt fleira.“
Unnið sé að bættum verkferlum. Hildur segir að það hafi verið allt of mikið af því að leik- og grunnskólum sé lokað vegna viðhalds, að það komi skyndilega upp mygla og skólum lokað. Þetta kalli á miklu betri ferla.
„Hvernig erum við að sinna viðhaldi í skólunum okkar? Hvernig komum við í veg fyrir að þeir þurfi að loka, vegna þess að enginn hefur hugað að þessum málum í kannski áratug.“
Há veikindahlutföll eru á leikskólum borgarinnar og segir Hildur að samhengi sé á milli ástands húsnæðis og veikinda starfsmanna.
Hvað með fyrirtækjaleikskóla, er einhverra tíðinda að vænta þar? Eru fyrirtæki viljug?
„Já, við höfum verið í viðræðum og það er bara mjög spennandi. Það er áhugi, þannig að ég vona að við getum kynnt eitthvað bara á næstu misserum í þeim efnum, þannig að það er mjög spennandi.“
Vilja fyrirtæki reka daggæslu?
„Ég vissi að það væri áhugi, ég var auðvitað búin að eiga í samtali við einhver fyrirtæki í gegnum árin þegar ég starfaði hérna í minnihluta þannig að ég vissi að áhuginn væri einhver og það eru ýmsar óvæntar lausnir sem hafa líka komið á borðið þannig að við erum bara aðeins að skoða það. Eitthvað kallar á reglugerðabreytingar þannig að ég hef verið í samtali við menntamálaráðherra líka um að við vinnum saman að lausnum og fengið bara mjög gott viðmót þar þannig að það er bara spennandi.“
Munu foreldrar í Reykjavík finna fyrir þessum breytingum þegar kemur að innritun barna næsta vor? Hvað til dæmis áætlarðu að ung börn fái inni á leikskóla næsta vor?
„Ég er auðvitað að vona að þau geti fundið fyrir því strax næsta vor. Það er okkar stefna.“
Hún segir að borgin hafi verið með mörg vannýtt pláss, stundum nokkur hundruð, annars vegar vegna manneklu og hins vegar vegna viðhaldsvanda. Unnið sé að því að taka á þeim vanda með því að skipuleggja uppbyggingu og viðhald betur. Sett hefur verið upp gagnamælaborð til að mæla hvaða breytum þurfi að huga að.
Er húsnæði á leið í viðhald? Eru lokanir fyrirhugaðar?
„Það er það sem við erum að rýna núna, ekkert sem er komið í einhverja kynningu eða neitt slíkt en við erum að reyna að grípa snemma inn í. Ef við sjáum að eitthvað húsnæði mun detta mögulega í viðhaldið eftir tvö ár þá þurfum við að grípa inn í strax þannig að það þurfi ekki að loka. Það er oft hægt að sinna viðhaldi án þess að leikskólar loki eða fara í það á sumrin eða eitthvað svoleiðis þegar skólarnir eru í fríi.“
„Það er það sem við erum að reyna að kortleggja betur núna þannig að mönnum verði ekki alltaf svona brugðið þegar ástand leikskólahúsnæðis eða grunnskólahúsnæðis er slæmt og það hreinlega reynist nauðsynlegt að loka.“
Vill ekki lofa tilteknum aldri leikskólaplássi
En hvað með innritun næsta vor? Hver telurðu að aldur barna verði við næstu innritun?
„Ég treysti mér ekki til að skjóta á neina tölu sem ég gæti staðið við en markmiðið er auðvitað alltaf bara að fara neðar og neðar og langtímamarkmiðið á kjörtímabilinu er að það séu lausnir sem standi fólki til boða eftir fæðingarorlof.“
Ekkert markmið um tiltekinn aldur?
„Markmiðið er að eftir tólf mánaða fæðingarorlof standi fólki til boða lausnir. Við höfum alltaf talað fyrir fjölbreyttum lausnum og finnum það af samtölum okkar við foreldra að það vilja ekki allir það sama og þá myndum við vilja að það geti staðið fólki til boða annars vegar að fara bara í borgarrekinn leikskóla eða sjálfstætt rekinn leikskóla, mögulega vinnustaðaleikskóla eða daggæslu. Dagforeldrakerfið verði hér áfram við lýði og við höfum líka lofað að innleiða heimgreiðslur fyrir þá sem eru fastir á biðlista.“
Hvenær er von á að þær berist foreldrum?
„Þær ættu að koma inn sennilega næsta haust.“
Borgarstjóri ekki farið í Parísarhjólið
Það eru oft minni mál sem valda mestum deilum. Parísarhjólið á Miðbakka er dæmi um slíkt mál.
„Já, einmitt, það er mál sem einmitt kom á okkar borð bara alveg hérna í blábyrjun sumars og þá var nú sá aðili sem stendur að hjólinu búinn að panta hjólið og það var á leiðinni í skipið til Íslands þannig að það var svo sem ekkert svigrúm til að taka einhverja afstöðu af eða á. Mér finnst ásýnd þess alveg skemmtileg. Mér finnst alveg gaman að hér sé Parísarhjól sem við sjáum stundum í borgarlandslaginu. Mér sýnist ásóknin hafa verið betri í ár heldur en árið á undan. Klefarnir í hjólinu eru öðruvísi núna en þeir voru áður, þeir eru lokaðir. En ég hef líka heyrt í íbúum sem vilja að svæðið sé notað með öðrum hætti þannig að við þurfum bara að taka afstöðu til þess fyrir næsta sumar og hlusta á þessar raddir, þannig að það er bara verkefni að meta það.“
Hver er þín persónulega skoðun og hefur þú farið í hjólið?
„Ég hef nefnilega ekki farið í hjólið en mér hefur alltaf þótt bara gaman að þessu. Þetta er bara einkaaðili sem stendur að þessu, við berum engan kostnað af þessu þannig að mér fannst allt í lagi að styðja það. Ég væri til í að fá að sjá tölur fyrir sumarið, hver ásóknin var og hversu mikið var þetta notað. Og mér finnst það kannski líka skipta máli. Erum við að gefa svona prímapláss í miðborginni í eitthvað sem er lítið notað eða eitthvað sem hefur vakið lukku? Það skiptir máli.“
Hvaða mál heldur þú að verði erfiðast í umræðu í þessum sal?
„Öll þessi hagræðingarmál eru alltaf erfiðust og sérstaklega þegar kemur að því að það þarf að kveðja gott fólk. Það er bara ótrúlega sársaukafullt og það var ekki draumur minn þegar ég ákvað að stíga inn í stjórnmál fyrir átta árum síðan að mæta hérna inn og standa í stafni ákvarðana sem snúa að því að segja upp fólki. Það er bara hræðilega erfitt og eitthvað það ömurlegasta sem maður hefur gengið í gegnum. Það hefur enginn gaman af því.“
„En ég lofaði að fara í þessi verkefni. Ég lofaði að fara í þessi erfiðu verkefni og stjórnmálamenn lofa oft að gera alls konar sem þeir standa ekki við. En við lofuðum að lofa engu sem við gætum ekki staðið við. Þannig að við verðum að klára það sem við sögðumst ætla að gera og hluti af því var að minnka yfirbygginguna, taka til í rekstrinum og hagræða. Það verður í hverju einasta tilfelli mjög sársaukafullt en við munum ekki gera það nema það reynist nauðsynlegt og til þess fallið að við séum betur í stakk búin til að bjóða öfluga þjónustu í kröftugri borg.“
