Helga Dögg Sverrisdóttir, fyrrverandi kennari við Síðuskóla á Akureyri, segir fyrrverandi samstarfsfólk hafa lagt sig í einelti í kjölfar þess að hún birti skoðanagrein um fræðslu Samtakanna ’78 í grunnskólum árið 2023. Hún segir að kennarar hafi skipulagt aðgerðir gegn henni og að nemendur hafi síðar sýnt henni áreitni. Yfirlýsingin sem Helga skrifar í dag á Facebook síðu sína vekja spurningar um tjáningarfrelsi kennara, starfsumhverfi innan skólans og ábyrgð stjórnenda.

Ágreiningurinn hófst eftir grein í Morgunblaðinu

Í apríl 2023 birti Helga Dögg grein í Morgunblaðinu undir fyrirsögninni „Gerast Samtökin ’78 brotleg við 99. gr. barnaverndarlaga?“

Í greininni gagnrýndi hún fræðslu um kynvitund í grunnskólum og velti fyrir sér hvort tiltekið efni sem kennt væri börnum gæti stangast á við barnaverndarlög.

Greinin vakti hörð viðbrögð. Kennarasamband Íslands gagnrýndi skrifin og Samtökin ’78 höfnuðu lýsingu Helgu Daggar á fræðslu samtakanna.

Daníel E. Arnarsson, þáverandi framkvæmdastjóri Samtakanna ’78, sagði í samtali við RÚV að markmið fræðslunnar væri að kynna fjölbreytileika en ekki að segja börnum hver þau væru eða ættu að vera.

Helga Dögg Sverrisdóttir, kennari.

Segir kaffistofu hafa verið skreytta fánum

Í yfirlýsingunni lýsir Helga Dögg því að hún hafi verið í vinnuferð erlendis þegar greinin birtist.

Þegar hún sneri aftur til starfa hafi kaffistofa skólans verið skreytt fánum sem tengjast trans fólki.

Helga Dögg túlkar þetta sem skilaboð til sín vegna skoðana hennar. Hún telur ólíklegt að slíkt hafi verið gert án vitundar stjórnenda, en ekki liggur fyrir hvort skólastjórnendur hafi haft aðkomu að skreytingunum eða hver tilgangur þeirra var.

Sakar samstarfsfólk um að hafa beitt sig einelti

Helga Dögg segir að í kjölfar greinarinnar hafi hópur kennara brugðist við með skipulagðri myndatöku til stuðnings fjölbreytileika.

Hún vísar til færslu á samfélagsmiðlum sem hún segir sýna að myndatakan hafi verið skipulögð sem viðbragð við grein hennar.

Að hennar sögn hafi enginn þeirra kennara sem tóku þátt leitað eftir samtali við hana um efni greinarinnar eða ástæður þess að hún skrifaði hana.

Hún telur að fremur en að ræða ágreininginn hafi samstarfsfólk hennar kosið að sýna henni andstöðu með aðgerðum sem hún upplifði sem einelti.

Fullyrðir að nemendur hafi blandast í deiluna

Ein alvarlegasta ásökun Helgu Daggar snýr að aðkomu nemenda.

Hún segir að í kjölfar viðbragða kennaranna hafi nemendur farið að sýna henni óæskilega hegðun, bæði innan og utan skólans.

Helga Dögg telur að kennarar hafi rætt málið við nemendur með þeim hætti að það hafi haft áhrif á framkomu þeirra gagnvart henni.

Í umfjöllun RÚV frá 20. október 2023 kom þó fram að nemendur hefðu ítrekað hengt trans fána á hurð Helgu Daggar.

Móðir eins nemandans staðfesti þetta í samtali við fréttastofuna og sagði nemendurna hafa viljað koma sjónarmiðum sínum á framfæri.

Hún lýsti jafnframt áhyggjum af því að opinber skrif Helgu Daggar hefðu valdið barni hennar vanlíðan.

Missti formennsku eftir breytingar á reglum

Málið hafði einnig afleiðingar innan Bandalags kennara á Norðausturlandi.

Í október 2023 samþykkti félagið breytingu á reglum um formannskjör, þannig að kjörtímabil formanns var stytt úr tveimur árum í eitt ár.

Helga Dögg, sem hafði verið kjörin til tveggja ára, lét þá af formennsku.

Samkvæmt frétt Akureyri.net var breytingin samþykkt með 83 atkvæðum gegn tveimur, en einn sat hjá.

Skrif Helgu Daggar um málefni trans fólks höfðu áður sætt gagnrýni meðal félagsmanna.

Hvar liggja mörk tjáningarfrelsis kennara?

Málið vekur áleitnar spurningar um mörk tjáningarfrelsis opinberra starfsmanna og skyldur þeirra gagnvart nemendum.

Kennarar hafa rétt til að tjá skoðanir sínar um samfélagsmál, en bera jafnframt faglega ábyrgð á því að tryggja öllum nemendum öruggt skólaumhverfi án mismununar.

Á sama hátt ber vinnuveitendum að bregðast við ásökunum um einelti og tryggja að ágreiningur um skoðanir leiði ekki til ólögmætrar eða ómálefnalegrar meðferðar á starfsfólki.

Það eitt að samstarfsfólk mótmæli opinberum skoðunum kennara felur þó ekki sjálfkrafa í sér einelti.

Kallar á svör frá skólastjórnendum

Frásögn Helgu Daggar vekur meðal annars spurningar um hvort kvartanir vegna meintrar áreitni hafi borist stjórnendum Síðuskóla, hvernig brugðist hafi verið við þeim og hvort nemendur hafi verið dregnir inn í ágreining starfsfólks.

Þá liggur ekki fyrir hvort formleg rannsókn hafi farið fram á ásökunum hennar um einelti.

Fréttin.is telur mikilvægt að sjónarmið allra hlutaðeigandi komi fram og að ásakanirnar verði rannsakaðar á grundvelli gagna.

Ekki liggja fyrir viðbrögð Síðuskóla, Akureyrarbæjar eða þeirra kennara sem Helga Dögg gagnrýnir í pistlinum.

Málið snýst því ekki aðeins um ágreining um fræðslu í skólum, heldur einnig um hvernig opinberar stofnanir bregðast við þegar djúpstæður skoðanaágreiningur kemur upp meðal starfsfólks.