Óttarr Proppé, fyrrverandi heilbrigðisráðherra, hefur vakið athygli með ummælum á Facebook þar sem hann setur fram gagnrýni á söguleg rök fyrir endurkomu gyðinga til Ísraels. Ummælin birtust undir færslu Arnar Bárðar Jónssonar, prests, sem fjallaði um söguleg tengsl gyðinga við landið. Bjarni Karlsson, prestur og siðfræðingur, er meðal þeirra sem hafa merkt ummæli Óttars með „líkar við“.

Ummælin féllu undir grein um sögu gyðinga

Örn Bárður Jónsson birti 24. október greinina „Obama tekinn í sögutíma og leiðréttur“ á vefsíðu sinni, þar sem fjallað er um söguleg tengsl gyðinga við Ísraelsland og gagnrýni á ummæli Baracks Obama, fyrrverandi Bandaríkjaforseta.

Greinin byggir á skrifum Michael Freund í The Jerusalem Post og leggur áherslu á að saga gyðinga á landsvæðinu nái þúsundir ára aftur í tímann og að gyðingasamfélög hafi aldrei horfið þaðan að fullu.

Undir Facebook-færslu Arnar Bárðar birti Óttarr Proppé athugasemd þar sem hann gagnrýndi hugmyndir um sögulegan rétt gyðinga til landsins.

Óttarr skrifaði meðal annars:

„Þó ekki væri nema það að það eigi allir að hypja sig þegar gyðingar snúa aftur eftir tæpra 2000 ára fjarveru.“

Hann líkti því jafnframt við að Íslendingar ættu að ganga í sjóinn ef írskir munkar kæmu til landsins og heimtuðu það.

Orðalagið vekur spurningar um hvort Óttarr sé að gagnrýna tilteknar pólitískar landkröfur eða hafna sögulegum tengslum gyðinga við landið.

Söguleg tengsl gyðinga við Ísraelsland

Saga gyðinga á landsvæðinu nær meira en 3.000 ár aftur í tímann.

Þar voru til forna ríki Ísraelsmanna og gyðingasamfélög héldu áfram að vera til staðar eftir að Rómverjar lögðu svæðið undir sig.

Þótt stór hluti gyðinga hafi búið utan landsins um aldir hefur búseta gyðinga á svæðinu ekki verið rofin með öllu.

Nútímaríkið Ísrael var stofnað árið 1948, í kjölfar samþykktar Sameinuðu þjóðanna um skiptingu breska umboðssvæðisins Palestínu árið 1947.

Saga landsins er jafnframt nátengd sögu palestínsku þjóðarinnar, sem á eigin söguleg tengsl við svæðið og rétt til sjálfsákvörðunar.

Bjarni Karlsson meðal þeirra „líkar við“ færsluna

Á skjáskoti sem Fréttin.is hefur undir höndum sést að Bjarni Karlsson, prestur og siðfræðingur, er meðal þeirra sem hafa merkt ummæli Óttars með „líkar við“.

Bjarni hefur áður lýst harðri gagnrýni á aðgerðir Ísraelsstjórnar og stefnu hennar gagnvart Palestínumönnum.

Facebook-merkingin vekur spurningar um afstöðu hans til ummæla Óttars, einkum þar sem þau fjalla um gyðinga sem hóp en ekki eingöngu stjórnvöld Ísraels.

Þó verður ekki ráðið af merkingunni einni saman að Bjarni samþykki allar fullyrðingar Óttars eða þá túlkun að ummælin feli í sér gyðingaandúð.

Ritstjóri Fréttin.is svaraði Óttari

Margrét Friðriksdóttir, ritstjóri Fréttin.is, svaraði Óttari opinberlega á Facebook og gagnrýndi málflutning hans.

Hún benti meðal annars á að um tvær milljónir araba byggju í Ísrael og tækju þátt í stjórnmálum, atvinnulífi og réttarkerfi landsins.

Hún lagði einnig áherslu á að saga gyðinga á landsvæðinu næði þúsundir ára aftur í tímann og að gyðingar hefðu aldrei horfið þaðan með öllu.

Margrét taldi ummæli Óttars bera vott um vanþekkingu og fordóma gagnvart Ísrael og íbúum landsins.

Þegar þessi umfjöllun var undirbúin hafði Óttarr ekki svarað athugasemd hennar.

Gagnrýni á Ísrael og gyðingaandúð

Alþjóðlega vinnuskilgreiningin á gyðingaandúð, sem Alþjóðlega minningarbandalagið um helförina (IHRA) hefur samþykkt, gerir greinarmun á gagnrýni á Ísrael og ummælum sem beinast gegn gyðingum sem þjóð eða trúarhópi.

Samkvæmt skilgreiningunni telst gagnrýni á Ísrael, sambærileg þeirri sem beint er að öðrum ríkjum, ekki sjálfkrafa gyðingaandúð.

Hins vegar geta alhæfingar um gyðinga og synjun á sjálfsákvörðunarrétti þeirra fallið undir dæmi um gyðingaandúð, eftir samhengi.

Í ummælum Óttars er ekki eingöngu vísað til Ísraelsstjórnar heldur sérstaklega til gyðinga og sögulegrar endurkomu þeirra.

Það gefur tilefni til að óska eftir skýringum á því hvað hann á við.

Óskað eftir skýringum

Fréttin.is telur mikilvægt að skýrt sé hvort Óttarr Proppé hafi með ummælum sínum verið að gagnrýna pólitískar landkröfur eða hvort hann dragi í efa söguleg tengsl gyðinga við Ísraelsland.

Einnig er ástæða til að óska eftir skýringum frá Bjarna Karlssyni á því hvað felist í stuðningsmerkingu hans við ummælin.

Fréttin.is hefur sent fyrirspurn til Bjarna Karlssonar vegna málsins. Svör hans og Óttars verða birt berist þau.