Alþjóðaveðurfræðistofnunin (WMO) varar við því að skilyrði fyrir sterkan El Niño-atburð séu að þróast í Kyrrahafinu. Miklar líkur eru taldar á að hann hafi veruleg áhrif á veðurfar víða um heim á næstu mánuðum.
Sérfræðingar stofnunarinnar telja jafnframt að árið 2026 geti orðið það heitasta sem mælst hefur á jörðinni.
Fjallað er um þetta á vef Daily Mail og á vef Veðurstofu Íslands í dag.
„Eldsneyti á eld hlýnandi heims“
Samkvæmt nýjustu mati WMO eru um 80 prósent líkur á að El Niño-skilyrði verði ríkjandi á tímabilinu júní til ágúst og um 90 prósent líkur á að fyrirbærið haldist fram á haust, að minnsta kosti til nóvember.
Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, António Guterres, segir vísindin sýna með mikilli vissu að El Niño sé að ganga yfir heiminn á ný.
„El Niño mun bæta eldsneyti á eld hlýnandi heims. Áhrifin verða meiri, ná lengra og fara hraðar yfir landamæri en áður,“ sagði Guterres og hvatti stjórnvöld til að grípa til aukinna loftslagsaðgerða.
Hugsanleg áhrif á Ísland
Á vef Veðurstofu Íslands er bent á að El Niño sé náttúrulegt fyrirbæri sem tengist óvenju hlýjum sjó í mið- og austanverðu hitabelti Kyrrahafs og getur haft áhrif á hitafar, úrkomu og veðuröfgar víða um heim. Þá geri spár fyrir tímabilið júní til ágúst ráð fyrir hita yfir meðallagi á stórum hluta jarðar.
„Áhrif El Niño eru þó mjög misjöfn eftir heimshlutum og ekki er hægt að draga beinar ályktanir um veður á einstökum stöðum út frá El Niño einum saman. Á Íslandi eru áhrif El Niño almennt óbein og óljósari en víða nær upptakasvæðinu, þótt ástæða sé til að fylgjast með þróuninni,“ segir á vef Veðurstofunnar.
Nánar um áhrifin á Ísland segir í frétt Veðurstofunnar:
„Áhrif El Niño á Ísland eru ekki bein og ekki sambærileg við áhrifin á mörgum svæðum nær Kyrrahafi. Veðurfar hér á landi ræðst fyrst og fremst af veðurkerfum yfir Norður-Atlantshafi, stöðu lægða og hæðasvæða, sjávarhita og öðrum þáttum.
Óbein tengsl geta þó verið til staðar. Til dæmis er almennt minna um fellibylji á Atlantshafi á El Niño-árum. Leifar slíkra kerfa geta stundum borist norður á bóginn, breyst í lægðir og haft áhrif á veður á Norður-Atlantshafi.
Því er rétt að fylgjast með El Niño sem hluta af stærra veðurfars- og loftslagskerfi. Varast þarf þó að tengja einstök veðurtilvik á Íslandi beint við El Niño.“
Þurrkar, hitabylgja og öfgafull úrkoma
Í umfjöllun Daily Mail kemur fram að mörg af heitustu árum sögunnar hafi fallið saman við öfluga El Niño-atburði.
Vísindamenn segja að núverandi aðstæður bendi til þess að El Niño ársins 2026 geti orðið einn sá sterkasti sem skráður hefur verið. Yfirborðshiti sjávar á lykilsvæðum í Kyrrahafinu hefur hækkað hratt undanfarna mánuði og hitastig undir yfirborði sjávar mælist allt að sex gráðum yfir meðallagi.
Eins og fram kemur hér að framan eru áhrif El Niño mismunandi eftir heimshlutum. Fyrirbærið tengist oft aukinni úrkomu í suðurhluta Suður-Ameríku, sunnanverðum Bandaríkjunum, á svæðum við Afríkuhorn og í hluta Mið-Asíu. Á sama tíma fylgja því gjarnan þurrkar í Mið-Ameríku, norðurhluta Suður-Ameríku, á Karíbahafssvæðinu, í Ástralíu, Indónesíu og víða í Suður-Asíu. WMO varar við því að öflugur El Niño geti aukið líkur á hitabylgjum, langvarandi þurrkum, skógareldum og öfgafullri úrkomu með tilheyrandi flóðahættu.
Í viðbragðsstöðu
Vísindamenn telja nú raunhæfan möguleika á að árið 2026 slái fyrri hitamet á heimsvísu. Ef svo fer gæti árið orðið heitara en árið 2024, þegar meðalhiti jarðar fór í fyrsta sinn yfir 1,5 gráðu markið miðað við hitastig fyrir iðnbyltingu.
Framkvæmdastjóri WMO, Celeste Saulo, segir mikilvægt að stjórnvöld og viðbragðsaðilar undirbúi sig tímanlega.
„Við þurfum að vera viðbúin sterkum El Niño-atburði sem gæti aukið bæði þurrka og mikla úrkomu auk þess að hækka líkur á hitabylgjum bæði á landi og í hafinu,“ sagði hún.
Að hennar sögn mun stofnunin fylgjast grannt með þróuninni á næstu mánuðum og miðla upplýsingum til stjórnvalda, hjálparsamtaka og atvinnugreina sem kunna að verða fyrir áhrifum.
