Albert Jónsson, sérfræðingur í alþjóðastjórnmálum, segir ljóst að áherslan á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins (NATO) sem fram fer í Ankara. höfuðborg Tyrklands, í dag muni vera á fjárframlög til bandalagsins líkt og undanfarin ár.
Um áratugagamalt deilumál sé að ræða og segir Albert að það hafi að mörgu leyti einkennt sögu sambandsins.
Söguleg niðurstaða hafi þó náðst á síðasta leiðtogafundi þegar leiðtogar NATO ríkjanna samþykktu að skuldbinda þjóðir sínar til að verja fimm prósentum af vergri landsframleiðslu til varnarmála fyrir árið 2035 og segir Albert að það verði ekki tekið af Trump að hafa náð þeim mikla áfanga í sögu sambandsins, sem fyrir vikið standi sterkara að vígi.
„Þetta er náttúrulega áratuga gamalt mál sem hefur einkennt sögu bandalagsins og lýtur að því að Evrópuríkin eru ekki að leggja nógu mikið á sig þegar kemur að framlögum til varnarmála.“
„Það hefur breyst á undanförnum árum og er mjög á réttri leið. Evrópuríkin og Kanada hafa verið að taka við sér eftir áratuga vanrækslu, 12 árum eftir að Rússar hernema Krímskagann.“
Evrópa staðið þétt með Úkraínu
Albert segir Evrópuþjóðirnar þó hafa staðið sig vel hvað varði stuðning við Úkraínu í stríði þeirra gegn Rússum og að þær hafi nær alfarið komið í stað Bandaríkjanna í hergagnakaupum og vopnasendingum.
„Á heildina litið eru hlutir að þróast í rétta átt og sú þróun er auðvitað leidd áfram af þeim ríkjum sem eru næst Rússlandi, það er að segja Eystrasaltsríkin og Holland en einnig Svíþjóð og Finnland og Norðurlöndin hafa sömuleiðis almennt staðið sig vel. Eftir því sem fjær dregur, þá er ekki eins ekki eins mikill hraði á því að auka framlögin, og breytingranar koma hægar en koma þó.“
„Evrópa hefur samt tekið við boltanum frá Bandaríkjunum, sem leggja eiginlega ekkert til mála hvað varðar hernaðarstuðning, við skulum þó ekki gleyma því að Bandaríkjamenn leggja auðvitað til mikilvægar upplýsingar (e. intelligence), sem þeir fá úr sínum gervihnöttum og öflugu eftirlits- og njósnakerfum. Það framlag er algjörlega ómissandi, en Evrópuríkin hafa líka staðið sig vel,“ segir Albert.
Þar að auki hafi Úkraína staðið sig afar vel á vígvellinum en sá árangur sé auðvitað háður utanaðkomandi stuðningi og býst Albert því við að leiðtogafundurinn muni staðfesta áframhaldandi stuðning.
Hernaðarbrölt Bandaríkjanna hafi lítil áhrif
Það sem af er ári hefur varla liðið sá dagur sem Donald Trump Bandaríkjaforseti er ekki í umræðunni, hvort sem það er vegna hótana hans um að hertaka Grænland eða vegna átaka Bandaríkjanna og Írans í Mið-Austurlöndum.
Albert segir þó ólíklegt að hernaðarbrölt Bandaríkjanna muni setja svip sinn á fundinn, þrátt fyrir að Trump hafi gagnrýnt bandalagsríkin harðlega fyrir að koma sér ekki til aðstoðar og verða ekki við kröfum Bandaríkjanna.
„Þetta mál situr í honum, en honum finnst skorta á stuðning við Bandaríkin í hernaðinum gegn Íran en á móti kemur, eins og bandamennirnir benda á, þá var ekkert haft neitt samráð við þá og reyndar engan áður en farið var af stað,“ segir Albert og bætir við:
„Eins með Grænland. Þetta er náttúrulega mjög vandræðalegt en það ætti að vera ljóst að þetta var ekki trúverðug hótun af hálfu Bandaríkjaforseta.“
NATO sé að breytast
Albert segir að lokum flesta innan NATO nú vera meðvitaða um að sambandið og eðli þess sé að breytast og að það breytast meira á komandi árum.
„NATO er að breytast af því að veröldin er að breytast, óháð Trump. Það hefur lengi legið fyrir að það að þungamiðja alþjóðakerfisins hefur færst til Asíu og eftir því sem Kína hefur risið sem næstmesta stórveldið í heiminum á eftir Bandaríkjunum.“
„Þessi þróun hefur auðvitað óhjákvæmileg áhrif, t.d. á viðveru Bandaríkjahers í Evrópu og þetta hefur lengi legið fyrir. Þessar breytingar munu auðvitað hafa áhrif í Evrópu og á NATO, en þó þær séu ekki beinlínis til umræðu þarna þá þetta er mjög mikilvægur til að hafa í huga því þetta er til staðar í bakgrunninum,“ segir Albert að lokum.
