Allir eru að tala um vindorku, en enginn er að tala um bréfið frá Jonas Gahr Støre til Ursulu von der Leyen, dagsett 20. maí 2022. Í því lofaði norski forsætisráðherrann forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins 30 GW af vindorku á hafi úti fyrir árið 2040. Það er nánast öll heildarorkuframleiðsla Noregss í dag - frá öllum uppsprettum.

Og það stoppar ekki þar. Støre skrifar svart á hvítu að verulegur hluti verði fluttur út til Evrópu og að Noregur muni „bæta við og flýta fyrir áætlunum ESB“.

Þetta skrifar Marius Reikerås á Facebook og vísar í þetta fræga bréf:

Þessi færsla frá Marius Reikerås snertir mikilvæga taug en hún fer miklu dýpra.

Reikerås einblínir á bréfið frá 2022 eins og um einangraðan, persónulegan gjörning frá Støre sé að ræða, en pólitíska dramatíkin sýnir að bréfið er bara hrein og óumflýjanleg afleiðing af tryggðarskyldunni sem var fest í sessi áratugum fyrr.

Grunnurinn var lagður árið 1992 (EES-ákvörðunin):

Upphafspunkturinn fyrir uppbyggingu hófst með þingstillögu nr. 100 (1991/1992). Með því að samþykkja EES-samninginn samþykkti Noregur meginregluna um fjórfrelsið, þar á meðal frjálsa vöru- og þjónustuflutninga, þar sem orka var skilgreind sem viðskiptavara.

Með 2. grein EES-laganna var ákveðið að yfirþjóðlegar markaðsreglur skuli hafa forgang fram yfir innlenda löggjöf í tilviki árekstra.

Náðarárásin árið 2018 (Orkupakki 3 og ACER/RME):

Með því að taka upp þriðja orkumarkaðspakka ESB árið 2018 var raunverulegt innlent eftirlit með orkuflæði fjarlægt. Með því að stofna Eftirlitsstofnun fyrir orku (RME) sem sjálfstæðan aðila, beint undir yfirþjóðlegu orkustofnuninni ACER, var úthlutun netgetu og stjórnun erlendra strengja losuð frá pólitísku eftirliti á Stórþinginu.

Naglinn í kistunni árið 2019 (Loftslagsstefna í bókun 31):

Þegar Stórþingið innlimaði meginreglugerðir ESB um loftslagsmál í bókun 31 við EES-samninginn árið 2019, voru orku- og landstjórnun Noregs formlega bundin við bindandi losunarfjárlög ESB og markmið um endurnýjanlega orku.

Frá þeim tímapunkti sameinuðust markaður, orka og loftslag í einn lagapakka.

Þjóðarlegar náttúruauðlindir voru því lagalega háðar yfirþjóðlegum loftslags- og orkukröfum.

Orkupakki 4 er það verkfæri sem þýðir yfirgripsmiklar loftslagsreglur ESB og Parísarmarkmiðin í bindandi lög í norska raforkukerfinu.

Þó að stjórnmálaelítan sé að reyna að selja Orkupakkann 4 (Hreina orkupakkann) sem tæknilegt samstarf um stöðugleika raforkukerfisins, er lagalegi veruleikinn sá að pakkinn virkar sem sjálf vélin til að þvinga fram loftslagsstefnu ESB.

Orkupakki 4 bindur Noreg við loftslagsmarkmið ESB fyrir árið 2030:

Með endurskoðaðri tilskipun um endurnýjanlega orku og orkunýtingartilskipuninni í orkupakkanum 4 eru heildarmarkmið ESB í loftslagsmálum breytt í bindandi, mælanlegar skuldbindingar fyrir aðildarríkin.

Þar sem Stórþingið hefur þegar tengt Noreg við loftslagsyfirlýsingu ESB í gegnum bókun 31, veitir orkupakki 4 Brussel þau lagalegu viðurlög sem þarf til að neyða Noreg til að afhenda þá endurnýjanlegu orku sem ESB-kerfið þarfnast til að ná Parísarmarkmiðunum.

Með reglugerðunum í pakkanum er rekstrarstjórnun á raforkuflæði í raforkunetinu færð frá Statnett og yfirþjóðlegar, svæðisbundnar samhæfingarmiðstöðvar (RCC). Þetta þýðir að forgangsröðun raforkuframleiðslugetu og raforkuskipta verður stjórnað samkvæmt reikniritum sem hámarka samþættingu ófyrirsjáanlegrar vind- og sólarorku. Norsk vatnsaflsorka er því háð kerfi sem er hannað til að knýja fram „græna“ umskipti á meginlandinu, algjörlega óháð þörfum norskra neytenda.

Fjarlægar hindranir á landsvísu fyrir „aðgerðum í loftslagsmálum“:

Pakkinn krefst þess að reglugerðir og leyfisferli á landsvísu virki ekki sem hindranir fyrir samþættingu endurnýjanlegrar orku. Það er einmitt þessi lagalegi grundvöllur í orkupakkanum 4 sem ryður brautina fyrir það sem ríkisstjórnin hefur nýlega gert í valdabaráttu sinni og sem er verið að uppfylla í orkupakkanum 5:

Staðbundin umhverfisáhyggjur, skipulagsmál sveitarfélaga og neitunarvald verða að víkja vegna þess að yfirþjóðleg loftslagslög krefjast þess að innviðir séu byggðir hratt til að ná losunarmarkmiðum.

Bréfið frá 2022 er aðeins sönnun á sífellt ríkjandi hollustuskyldu gagnvart erlendu veldi:

Þegar Støre skrifaði Ursulu von der Leyen í maí 2022 og lofaði 30 GW af vindorku á hafi úti til að „bæta við og flýta fyrir áætlunum ESB“, þá starfaði hann ekki í tómarúmi. Hann uppfyllti samningsbundna hollustuskyldu sem felst í EES-samningnum. Samkvæmt þessu lagafyrirkomulagi eru norsk stjórnvöld skyldug til að stuðla dyggilega að markmiðum innri markaðarins.

Bréfið er ekki ný skylda, heldur staðfesting á því að Noregur gegnir hlutverki undirliggjandi auðlinda fyrir orkuþarfir ESB í „grænu“ og stafrænu umbreytingunni.

Íslensk þýðing á bréfi frá Jonas Gahr Støre til Ursulu von der Leyen:

Ósló, 20. maí 2022

„Kæra Ursula, innrás Rússa í Úkraínu hefur raskað alþjóðlegum orkumörkuðum. Sem stór birgir olíu og gass til Evrópu gerir Noregur sitt ítrasta til að tryggja orkuöryggi Evrópu í þessari erfiðu stöðu. Á sama tíma erum við að flýta fyrir þróun endurnýjanlegrar orku.

Í framhaldi af fundi okkar í Brussel og stofnun Græna bandalags ESB og Noregs fyrir iðnað og orku í febrúar, leyfið mér að upplýsa ykkur um að ríkisstjórn mín kynnti í síðustu viku stórt frumkvæði til að efla vindorku á hafi úti. Markmið okkar er að opna svæði fyrir vindorku á hafi úti sem mun framleiða 30 GW fyrir árið 2040. Þetta samsvarar næstum allri uppsettri orkuframleiðslugetu í Noregi í dag - frá öllum uppsprettum samanlagt. Vindorku á hafi úti mun knýja áfram grænu breytinguna og skapa viðskipti og störf í Noregi. Ennfremur verður verulegur hluti af þessum 30 GW tiltækur til útflutnings til Evrópu. Viðskipta- og iðnaðarráðherra minn kynnti nánar frumkvæði okkar á fundi með varaforseta Šefčovič í síðustu viku. Við hlökkum til að ræða hvernig hægt er að þróa lagalegan ramma og innviði sem þarf til að nýta mikla möguleika vindorku frá Norðursjó og lengra.

Við fögnum metnaði Repower EU áætlunarinnar sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins kynnti fyrr í þessari viku. Við deilum tvíþættri metnaði um að flýta fyrir grænum umskiptum og jafnframt að binda enda á ósjálfstæði Evrópu af rússnesku jarðefnaeldsneyti. Verið viss um að metnaðarfull iðnaðarfrumkvæði Noregs til að auka vindorku á hafi úti og aðra endurnýjanlega orkugjafa, CCS, vetni, rafhlöður, steinefni og hráefni sem þarf fyrir grænu umskiptin munu bæta við og hjálpa til við að flýta fyrir áætlunum Evrópusambandsins.

Við erum reiðubúin til að sækjast eftir sameiginlegum markmiðum og tækifærum í gegnum nýja Græna bandalagið milli ESB og Noregs fyrir iðnað og orku, sem byggir á langtíma samstarfi okkar í orkumálum.“

Norski miðillinn Steigan greinir frá.