Íslendingar eiga að setja fram kröfur um sérstakt stuðningskerfi fyrir norðurslóðalandbúnað ef farið verður í aðildarviðræður við Evrópusambandið. Ísland ætti þannig að fylgja í fótspor Finnlands og Svíþjóðar sem sömdu um viðbótarstyrk til búgreina en Íslendingar ættu að setja mun ítarlegri kröfur.
Þetta segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra í aðsendri grein á Vísi.
„Þegar Finnland og Svíþjóð gengu í ESB var samið um sérstakt stuðningskerfi – norðurslóðalandbúnaður – sem heimilar viðbótarstyrki til búgreina norðan 62. breiddargráðu, fjármagnaða að hluta af aðildarríkjunum sjálfum og að hluta af ESB,“ segir ráðherra.
Hún segir legu Íslands, sem liggur í heild sinni norðan 62. breiddargráðu, gera Íslendingum kleift að sækja lengra. Íslendingar hafi jafnvel sterkari málstað fyrir sérlausn en Finnar og Svíar.
Bakteríusýnatökur og tollar sem falla niður smátt og smátt
Þorgerður leggur til að semja um að í stað þess að tollar falli niður á einni nóttu falli þeir niður smátt og smátt, sem gæfi búgreinum meira svigrúm til að aðlaga sig. Þá vill hún krefjast þess að allt innflutt alifugla- svína- og nautakjöt verði greint fyrir salmonellu- og kampýlóbakteríu áður en það fer á markað.
Upprunamerki íslenskrar búvöru ætti að nota sem markaðstæki að mati Þorgerðar.
Þorgerður segir íslenskan landbúnað eiga skilið að vita hvað samningur við Evrópusambandið gæti falið í sér. Eina leiðin til þess sé ekki að hafna samningi fyrirfram heldur setjast við samningsborðið.
Framtíðin velti á neytendum
Áhyggjur bænda í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar eru ekki úr lausu lofti gripnar, segir Þorgerður, verksmiðjubú í Evrópu njóti stærðarhagkvæmni og ódýrara hráefnis sem íslensk bú hafa illa getað keppt við. Á móti myndi afnám tolla líklega skila sér í lægra vöruverði.
Langstærstur hluti ávaxta er nú þegar tollfrjáls. Það á líka við um tómata, paprikur og gúrkur. Ylræktarbændur eru varðir með styrkjum en ekki tollum. Neytendur hafa sýnt að þeir standi með íslenskum framleiðendum og samkeppni hefur orðið til góða fyrir bændur og neytendur, að sögn Þorgerðar.
Hver sem niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu verður segir Þorgerður framtíð íslensks landbúnaðar velta á neytendum.
