Konráð S. Guðjónsson, hagfræðingur og fyrrverandi efnahagsráðgjafi ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins, Framsóknar og Vinstri grænna, segir verulega ágalla á skýrslu um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum.
Í henni séu rangar fullyrðingar um gengissveiflur, villandi fullyrðingar um fjármagnsflæði og utanríkisverslun aðeins metin með þriðjungi útflutnings. Konráð skrifar um skýrsluna á Substack-vefsíðu sinni.
„Kjarni málsins er kannski sá að ályktanirnar og það sem hún er að nota til að draga þær út frá gögnunum er kannski að mörgu leyti ekki alveg rangt. En það er verið að horfa á tímabil þar sem við vorum til dæmis í höftum, eða hérna fyrir fjármálakreppuna þá var mikið fjármagnsflæði til landsins, og það er bara veröld sem var,“ segir Konráð í viðtali við fréttastofu.
„Þetta er ekki umgjörð krónunnar eins og er í dag og svona stærsti gallinn er að fullyrða það að sama hvernig á það sé litið og hvaða tímabil sé krónan mjög sveiflukennd og það bara stenst enga skoðun.“
Tekur undir gagnrýni á framsetningu Stjórnarráðsins
Nokkuð hefur borið á gagnrýni á fréttatilkynningu Stjórnarráðsins um skýrsluna, einkum um að þar sé gefið til kynna að skýrslan fjalli um tiltekin atriði sem hún nái ekki til, svo sem kostnaðar- og ábatagreiningu. Skýrslan er 219 blaðsíður.
Eru að þínu mati einhverjar rangfærslur í tilkynningunni eða samræmist hún efni skýrslunnar?
„Það er bara nóg að hlusta á hvað tveir höfundar hennar hafa sagt. Þau hafi ekki reynt einu sinni að ná einhverri heildstæðari niðurstöðu um hvort að krónan kosti meira heldur en hún veitir ábata miðað við evru og það er náttúrulega það sem fréttatilkynningin segir þannig að mér finnst það bara algjörlega augljóst að skýrslan sé ekkert að fullyrða um það þó að hún sé að vissu leyti mjög gott innlegg inn í það svona hagsmunamat.“
Á vefsíðu sinni hefur Konráð sett saman myndir af orðaskiptum þeirra Bergsteins Sigurðssonar og Catherine L. Mann, höfundi skýrslunnar, í Kastljósinu sem sýnir þetta.
Kostnaðarmat flókið en gríðarlega mikið undir
En er hægt að draga ályktanir um kostnað og þessi atriði út frá efni skýrslunnar?
„Að hluta til. Ég meina það eru nokkur svona augljós atriði, sem eru til dæmis kostnaður við krónuna, sem er dregið fram. Það er eins og skiptikostnaður, gjaldeyrisforði og svo framvegis. En það sem vantar og er erfiðara að meta er hver er ábatinn til dæmis í því að við búum við hærra atvinnustig, mögulega, og getum brugðist við alvarlegum áföllum og svoleiðis.“
Engin tilraun sé gerð til þess.
„Skýrsluhöfundar eiga alveg vorkunn þar því það er einfaldlega mjög flókið að meta það. En ég myndi telja að það sé gríðarlega mikið undir.“
Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra hefur sagt eðlilegt að ekki sé kostnaðar- og ábatamat í skýrslunni og vísað til svipaðrar röksemdarfærslu. Of umsvifamikið og flókið sé að greina áhrif upptöku evru á Íslandi í ljósi allra óvissuþátta. Þá hefur hann sagt að þrjú af fimm atriðum sem skýrslan nái til renni stoðum undir þá staðhæfingu í tilkynningu Stjórnarráðsins að kostnaður af krónunni sé líklega meiri en ábatinn.
