Dalsbú er í Mosfellsdal skammt frá Gljúfrasteini. Á kortinu má sjá nákvæma staðsetningu þess.
Ásgeir Þór Ásgeirsson aðstoðarlögreglustjóri segir þúsundir minka enn lausa inni í Dalsbúi. Fyrir skemmstu voru hundruð minka í öryggisgirðingunni í kringum búið. „Síðan er búið að veiða og aflífa hundruð dýra líka í nágrenni búsins,“ segir hann.
Fjölmargir koma að aðgerðum í Mosfellsdal. Ásgeir giskar á að það séu á bilinu 40 og 50 manns. Hann bendir á að ef fólk verður vart við minka sé hægt að tilkynna það til þjónustuvers Mosfellsbæjar og að vara þurfi sig á þeim.
„Þó þeir séu krúttlegir að sjá þá eru þetta rándýr,“ segir hann.
Hér má sjá myndir frá Gljúfrasteini þar sem aðgerðastjórn fundar.
Eins og sjá má er fjöldi viðbragðsaðila sem koma að aðgerðum. Hilmar Gunnarsson bæjarstjóri Mosfellsbæjar stjórnar aðgerðahópnum. Við Gljúfrastein eru meðal annars fulltrúar lögreglu, Matvælastofnunar, Landsbjargar, Dýraþjónustu Reykjavíkur og slökkviliðs.
Lögregla hefur ekki fengið tilkynningar um minka í meira en 500 metra fjarlægð frá Dalsbúi. Þetta kemur fram í tilkynningu frá lögreglu. Þá hafi heldur ekki verið tilkynnt um minka utan 500 metra radíuss frá búinu.
Heildarmyndin sé að verða skýrari og aðgerðir gangi vel. Drónar með hitamyndavél hafi verið notaðir í allan morgun og mörgum dýrum hafi verið náð.
„Næstu skref eru að fanga dýr sem eru innan öryggisgirðingar og koma þeim inn í hús. Þegar því er lokið halda minkaveiðimenn áfram með hunda í næsta nágrenni við búið og munu halda því áfram eins lengi og þörf er á.“
Hildur Rún Björnsdóttir lögreglufulltrúi segir að allir sem vettlingi geta valdið vinni að því að ná minkunum í Mosfellsdal. „Við tökum þátt í því og erum búin að vera síðan í morgun.“
Hún staðfestir að brotist hafi verið inn í Dalsbú í nótt. „Það er alveg ljóst að þessi dýr komast ekki út með öðrum hætti en að þeim sé sleppt.“
Innt eftir því hvort grunur leiki á að þeir sömu og brutust inn í Reykjabúið og svínabú Stjörnugríss fyrr á árinu séu að baki húsbrotinu segir Hildur Rún að það komi auðvitað upp í hugann. „Þau mál eru enn í rannsókn. Við eigum eftir að sjá hvað kemur út úr þessu öllu saman.“
Umhverfisverndarsamtökin Landvernd fordæma það að minkunum hafi verið sleppt. Þau segja mikilvægt að finna þann sem hefur hleypt dýrum úr dýrabúum að undanförnu.
„Aðgerðir sem þessi eru hrein og bein hryðjuverk á íslenskri náttúru. [...] Ótrúlegt er að enn sé ekki búið að handsama viðkomandi og afleiðingarnar á náttúru og lífríki óbætanlegar,“ rita samtökin í færslu á Facebook- síðu sinni.
Matvælastofnun lítur það mjög alvarlegum augum að stórum hluta minkanna á Dalbúi í Mosfellsdal hafi verið sleppt lausum í nótt.
„Skemmdarverk af slíkum toga eru til þess fallin að valda fjölda dýra mikilli þjáningu, ótta, meiðslum og dauða. Jafnframt getur mikill fjöldi lausra minka haft alvarleg áhrif á villt fuglalíf og lífríkið í nágrenninu,“ segir í tilkynningu frá stofnuninni.
Þar segir að alifuglum og minni gæludýrum í nágrenninu stafi hætta af því ef fjöldi lausra minka er á ferð. „Eigendur dýra í nágrenni eru hvattir til að tryggja öryggi þeirra með sem bestum hætti.“
MAST fylgir málinu eftir í samvinnu við dýraeigendur, sveitarfélag, lögreglu og aðra viðbragðsaðila. „Komi í ljós að um brot á lögum um velferð dýra hafi verið að ræða mun stofnunin bregðast við í samræmi við lögbundið hlutverk sitt.“
Þóra Jónasdóttir, yfirdýralæknir hjá MAST, segir málið grafalvarlegt. Grunur leiki á að fleiri þúsundir dýra leiki lausum hala þó ekki sé búið að staðfesta endanlega tölu.
Hún segir ekki búið að staðfesta hvernig minkarnir sluppu en margt bendi til þess að þeim hafi verið sleppt viljandi. Málið er til rannsóknar hjá lögreglu.
„Við lítum það alvarlegum augum ef þetta hefur verið skemmdarverk. Þetta veldur bæði þjáningu, ótta, meiðslum og dauða hjá þessum dýrum sem hafa sloppið,“ segir Þóra.
„Ég ætla að leyfa mér að kalla þetta hreint stórslys. Það er ljóst að þetta hefur mjög alvarleg áhrif bæði á villt fuglalíf og annað lífríki í nágrenninu ef svona stór fjöldi af minnkum leikur lausum hala. Það er einnig hætta búin bæði hjá alifuglum og mögulega minni gæludýrum. Þannig að við hvetjum alifuglaeigendur og eigendur annarra dýra í nágrenninu til að tryggja öryggi þeirra með sem bestum hætti.“
Töluverð byggð er í Mosfellsdalnum og Þóra segir erfitt að segja til um hvert dýrin stefni. Villt dýr leiti síður til byggða en minkarnir séu vanir að vera haldnir í húsum og í nálægð við manninn. „Þannig að þeir geta leitað í hús og þangað sem þeir telja að þeir geti fundið æti.“
Ásgeir Pétursson, eigandi Dalsbús, hefur ekki gefið kost á viðtali í dag.
Í samtali við Önnu Lilju Þórisdóttur fréttamann sagði hann þó að brotist hefði verið inn í minkabúið og miklar skemmdir unnar á húsunum.
Ásgeir segir að engin skilaboð hafi verið skilin eftir sem gefi til kynna hver beri ábyrgð á spellvirkinu. Hann lítur á það sem árás á búskapinn.
Að hans sögn voru um 12 þúsund minkar í búinu en ekki liggur fyrir hve margir þeirra sluppu.
Reynir Finndal Grétarsson, íbúi í Helgadal, segist aðallega hafa áhyggjur af minkunum sem sluppu úr Dalsbúi í Mosfellsdal. „Þeir kunna ekkert að bjarga sér og kunna ekki að veiða.“
Hann segir þó að þeir geti unnið tjón á dýraríkinu og að það þurfi að ná þeim.
Reynir segir það ekki ánægjulegt fyrir íbúana í nágrenninu að þeir hafi sloppið úr búinu í morgun. „En það er ekkert hér sem er í hættu.“
„Það er ekkert ólíklegt að það séu einhverjir að verki sem voru á kjúklingabúinu og svínabúinu uppi á Kjalarnesi en ég ætla ekki að fullyrða það,“ segir Hilmar Gunnarsson, bæjarstjóri í Mosfellsbæ.
Hann segir ófremdarástand vegna minkanna sem sluppu og allt tiltækt viðbragð í gangi. „Lögregla, MAST, heilbrigðiseftirlit, allir meindýraeyðar sem hægt var að ná í.“
Minkar teljast ágeng tegund í lífríki Íslands og er raunar eina spendýrið með þá stöðu, að því er fram kemur á vef Náttúrufræðistofnunar. Veiðar á minkum eru heimilar hverjum sem er, hvort sem viðkomandi er handhafi veiðikorts eða ekki.
Minkar voru fyrst fluttir til Íslands haustið 1931. Næstu áratugina fjölgaði minkabúum nokkuð. Reglulega sluppu minkar úr búum og sex árum síðar fannst fyrsta minkagrenið við Elliðaár.
Talið er að landnámi minks á Íslandi hafi lokið í Öræfasveit þegar fyrstu dýrin komu þangað um árið 1975, segir á Vísindavef Háskóla Íslands. Minkur lifir því villtur alls staðar á landinu þar sem lífvænlegt er fyrir tegundina.
Í Alþýðublaðinu árið 1931 var þessari nýju skepnu lýst svo að hún sýndi oft dirfsku og kænsku og væri vís til að gera mikinn óskunda komist hún á bæi.
Veistu meira um málið?
Ef þú ert með ábendingar er hægt að hafa samband við fréttastofu í gegnum netfangið frettir@ruv.is eða með því að hringja í símanúmerið 515-3030.
Fréttamenn RÚV á vettvangi segja að miklir byssuhvellir heyrist við Dalsbú í Mosfellsdal.
Í tilkynningu frá lögreglunni kemur fram að við föngun minkanna sé skotvopnum beitt. „Viðbúið er að íbúar og vegfarendur á svæðinu heyri skothvelli vegna þessa.“
Samkvæmt heimildum fréttastofu er grunur uppi um að brotist hafi verið inn í Dalsbúið í morgun.
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem dýr sleppa út úr búi í nálægð við höfuðborgarsvæðið nýlega. Brotist var inn í svínabú Stjörnugríss á Kjalarnesi í maí og inn í hænsna- og kalkúnabúið á Reykjum í Mosfellsbæ í byrjun júní.
Þau mál eru enn í rannsókn. Þar eru til skoðunar brot á lögum um dýravelferð, innbrot og eignaspjöll. Innbrotin tvö leiddu til þess að einhver dýr drápust og önnur þurfti að aflífa.
Lögregla hefur ekki staðfest hvort málin þrjú tengist.
Íbúi í nágrenni Dalbús segist hafa fengið minka inn á lóðina sína í dag.
Hrönn Ólína Jörundsdóttir, forstjóri Matvælastofnunar, segir að í kringum Dalsbú séu varnargirðingar sem ættu að koma í veg fyrir það að minkarnir sleppi út í umhverfið.
„Ef þeir sleppa er það alvarlegt, hvort sem er fyrir fuglalíf eða annað dýralíf. Við vonum að sem fæstir sleppi alveg út í umhverfið,“ segir hún.
Í tilkynningu frá lögreglu segir að nokkur hunduð minkar hafi sloppið úr Dalsbúi í Mosfellsdal í morgun. Ekki liggur fyrir hvernig það bar að.
