Carbfix skuldar Orkuveitunni 6,6 milljarða – taprekstur, uppsagnir og 17 milljarða styrkur í uppnámi

Alvarlegar spurningar vakna um fjárhagslega framtíð Carbfix, dótturfélags Orkuveitu Reykjavíkur, eftir að upplýsingar komu fram um tæplega 6,6 milljarða króna skuldir félagsins við Orkuveituna, neikvætt eigið fé og umfangsmiklar skipulagsbreytingar.
Átta starfsmönnum hefur verið sagt upp og fjögur störf færð til Orkuveitunnar. Á sama tíma ríkir óvissa um hvort Carbfix muni geta nýtt um 17 milljarða króna styrk frá Nýsköpunarsjóði Evrópusambandsins vegna fyrirhugaðrar kolefnisförgunarstöðvar á Íslandi.
Fjárhagsstaða félagsins vekur jafnframt spurningar um áhættu Orkuveitunnar sem eiganda og lánveitanda fyrirtækisins.
Skuldir við Orkuveituna nema tæplega 6,6 milljörðum
Samkvæmt ársreikningi Carbfix, sem Morgunblaðið fjallaði um 17. nóvember, skuldaði félagið Orkuveitu Reykjavíkur tæplega 6,6 milljarða króna í árslok 2025.
Þar af voru 6,5 milljarðar króna vegna láns og 86 milljónir króna vegna annarra skuldbindinga.
Heildarskuldir Carbfix námu um 8,2 milljörðum króna í árslok.
Í ársreikningnum kemur jafnframt fram að félagið tapaði um 1,6 milljörðum króna á árinu 2025 og að eigið fé þess var neikvætt um 2,1 milljarð króna í árslok.
Stjórnendur félagsins telja áframhaldandi fjárhagslegan stuðning Orkuveitunnar og uppfærðar sjóðstreymisáætlanir gera fyrirtækinu kleift að standa við skuldbindingar sínar.
Orkuveitan framlengdi 12 milljarða lánalínu
Í febrúar 2026 samþykkti stjórn Orkuveitunnar að framlengja lánalínu Carbfix til ársloka 2028.
Heildarlánsheimildin nemur 12 milljörðum króna.
Þótt félagið hafi aðeins nýtt hluta heimildarinnar í árslok 2025 sýnir fyrirkomulagið hversu háð Carbfix er fjármögnun frá Orkuveitunni.
Í umfjöllun Morgunblaðsins kemur fram að ekki sé greint frá veðtryggingum vegna lánsins í ársreikningi félagsins.
Það þýðir þó ekki sjálfkrafa að lánið sé ótryggt, heldur að upplýsingar um slíkar tryggingar liggja ekki fyrir í þeirri umfjöllun.
Fjárhagsleg staða Carbfix vekur því spurningar um hvernig áhætta Orkuveitunnar er metin og hvaða áhrif hugsanlegt frekara tap gæti haft á fjárhag samstæðunnar.
Átta sagt upp og fjögur störf færð til Orkuveitunnar
Þann 17. nóvember tilkynnti Carbfix um verulegar breytingar á starfsemi fyrirtækisins.
Átta störf verða lögð niður og fjögur færast til Orkuveitunnar.
Í árslok 2025 voru tæplega 54 ársverk hjá Carbfix, en eftir breytingarnar verða þau um 42.
Samkvæmt tilkynningu félagsins hafa viðskiptaumhverfi þess og umfang stærri verkefna ekki þróast í samræmi við fyrri áætlanir.
Fyrirtækið hyggst því einfalda skipulag sitt og beina starfseminni í auknum mæli að sérfræðiþjónustu sem byggir á tækni og hugverkaréttindum Carbfix.
Jafnframt verður dregið úr eigin þróun og uppbyggingu stórra verkefna.
17 milljarða styrkur frá Evrópusambandinu í óvissu
Ein stærsta óvissan snýr að fyrirhuguðu Coda Terminal-verkefni Carbfix.
Verkefnið byggist á því að taka við koltvísýringi frá iðnaði, meðal annars erlendis frá, og binda hann varanlega í bergi á Íslandi.
Carbfix hafði fengið samþykktan styrk sem nemur um 17 milljörðum íslenskra króna úr Nýsköpunarsjóði Evrópusambandsins.
Samkvæmt umfjöllun Heimildarinnar 17. nóvember rennur frestur til að uppfylla tiltekin fjármögnunarskilyrði styrksins út í lok desember.
Heimildin greinir frá því að ólíklegt sé að styrkurinn nýtist, en endanleg niðurstaða liggur ekki fyrir.
Carbfix hefur sjálft sagt að ekki sé hægt að fullyrða á þessu stigi hvort félagið geti nýtt styrkinn.
Félagið hyggst ekki leggja áherslu á frekari uppbyggingu verkefna á borð við Coda Terminal fyrr en forsendur fyrir slíkri fjárfestingu batna.
Alþjóðlegt viðskiptaumhverfi hefur breyst
Carbfix segir að rekstrarumhverfi stórra kolefnisföngunar- og geymsluverkefna hafi reynst erfiðara en gert var ráð fyrir.
Meðal ástæðna séu hækkandi kostnaður, breytingar á pólitískum stuðningi við loftslagsverkefni og tafir á stórum verkefnum í Evrópu og Norður-Ameríku.
Fjöldi verkefna hafi verið settur í bið eða þeim hætt.
Þessar breytingar hafa haft áhrif á möguleika Carbfix til að þróa og fjármagna stórar kolefnisförgunarstöðvar.
Fyrirtækið hyggst nú leggja meiri áherslu á að selja sérfræðiþekkingu sína og tækni til fyrirtækja sem vilja binda koltvísýring þar sem hann verður til.
Tæknin byggir á bindingu koltvísýrings í bergi
Carbfix hefur þróað aðferð til að binda koltvísýring varanlega í bergi.
Tæknin felst í að leysa koltvísýring upp í vatni og dæla honum niður í hentug berglög þar sem hann hvarfast við steindir og binst í föstu formi.
Upphaf verkefnisins má rekja til rannsóknarsamstarfs sem hófst árið 2006 með þátttöku Orkuveitunnar, Háskóla Íslands og erlendra vísindastofnana.
Tæknin hefur vakið alþjóðlega athygli og verið talin geta gegnt hlutverki í að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.
Núverandi fjárhagserfiðleikar þýða ekki að tæknin sjálf hafi reynst óvirk. Þeir sýna hins vegar að tæknileg þróun og viðskiptaleg arðsemi fara ekki alltaf saman.
Hvað verður um fjárfestingu Orkuveitunnar?
Orkuveita Reykjavíkur er í opinberri eigu og því er eðlilegt að fjárhagsleg staða dótturfélags hennar sæti opinberri umræðu.
Sérstaklega vakna spurningar um hversu mikið fjármagn Orkuveitan hyggst leggja til Carbfix á næstu árum og hvaða skilyrði verði sett fyrir frekari fjármögnun.
Þá er óljóst hvaða áhrif breytt stefna Carbfix hefur á verðmæti hugverkaréttinda félagsins og möguleika þess til að afla tekna.
Í ljósi neikvæðs eigin fjár og áframhaldandi taprekstrar skiptir máli að skýrt liggi fyrir hvernig eigandi félagsins metur fjárhagslega áhættu sína.
Óvissa um framtíð fyrirtækisins
Carbfix hefur á undanförnum árum verið kynnt sem eitt af mikilvægustu nýsköpunarverkefnum Íslands á sviði loftslagsmála.
Fyrirtækið stendur nú á tímamótum þar sem stórfelld uppbygging víkur fyrir aukinni áherslu á sérfræðiþjónustu og hagnýtingu hugverkaréttinda.
Fjárhagsstaðan, uppsagnirnar og óvissan um styrk Evrópusambandsins sýna að framtíðaráætlanir félagsins hafa tekið verulegum breytingum.
Enn liggur ekki fyrir hvort ný stefna muni nægja til að tryggja sjálfbæran rekstur án áframhaldandi verulegs fjárhagsstuðnings frá Orkuveitunni.