Eins og Vísir greindi frá í gær hefur umfangsmikið mengunarmál vakið athygli í Danmörku eftir að rottur, mýs, dýraskítur, dauð dýr, skemmt korn, mygla og leifar af olíu fundust í geymslum Danish Agro haustið 2025.
Hveitiframleiðandinn Valsemøllen, sem fékk korn frá Danish Agro, tilkynnti í gær um innköllun á hveiti undir sex vörumerkjum vegna málsins, þar á meðal First Price. Ástæðan er að danska matvælaeftirlitið telur ekki hægt að útiloka mögulega heilsufarsáhættu vegna sveppaeiturefna.
Tvær framleiðslulotur af mengaða hveitinu seldar hér
Guðrún Aðalsteinsdóttir, framkvæmdastjóri Krónunnar, staðfestir að tvær framleiðslulotur af mögulega menguðu First Price-hveiti í tveggja kílóa pakkningum hafi verið selt í verslunum keðjunnar.
Um er að ræða hveiti með best fyrir dagsetningunum 1. september 2026 og 15. september 2026. Alls voru 1.200 neytendapakkningar af umræddu hveiti seldar í Krónunni og síðast í janúar á þessu ári.
„Dagrofa hafði samband við Krónuna í gærkvöldi vegna þessa máls en þar kom fram að Valsemøllen væri að innkalla tvær tegundir af hveiti, þar með talið First Price hveiti. Málið fór þá strax í ferli hjá okkur. Það er gert sem varúðarráðstöfun þar sem það er möguleg heilsufarsáhætta af vörunni,“ segir Guðrún.
Upplýsingarnar höfðu ekki náð til hennar þegar fréttastofa ræddi við hana fyrr í morgun. Hún segir að gæðastjórinn sinn hafi þó verið upplýstur strax í gærkvöldi og þá hafi verið gengið í málið.
Guðrún segir að um sé að ræða um tólf hundruð pakkningar af umræddu hveiti.
Rekja má hveitið til Danish Agro
Guðrún segir aðfangakeðjuna í þessu tilfelli nokkuð langa. Kornið hafi komið frá Danish Agro, farið þaðan til Valsemøllen sem framleiddi hveitið, síðan í gegnum Dagrofa og loks til Krónunnar.
„Þegar svona keðja nær yfir mörg fyrirtæki og fleiri en eitt land er sérstaklega mikilvægt að rekjanleiki og upplýsingaflæði milli allra aðila virki hratt og örugglega,“ segir Guðrún.
Danska matvælaeftirlitið hefur viðurkennt að mistök hafi verið gerð þegar ákveðið var á sínum tíma að krefjast ekki innköllunar á hveiti frá Valsemøllen án þess að afla fyrst óháðs áhættumats.
Guðrún segir að Krónan hafi sent út tilkynningu vegna málsins til MAST.
„Við fengum þá hérna ráðleggingu að senda þetta beint á MAST og þau munu svo senda tilkynningu um innköllun út. En mér skilst að það séu einhverjir fleiri sem eru í þessu ferli hjá þeim líka. Þetta er stór framleiðandi í Danmörku þannig að það eru eflaust margir sem verða fyrir einhverjum áhrifum af því,“ segir hún.
Guðrún segist ekki vera upplýst um hvaða aðrir íslenskir söluaðilar hafi fengið hveitið til sín.
Fyrirspurnum síðustu daga ósvarað
Fréttastofa hefur fylgst með málinu í Danmörku frá því á þriðjudag og sendi fyrirspurn þann dag á MAST um hvort stofnunin hefði fengið tilkynningu um að eitthvað af umræddu hveiti hefði borist til Íslands. Í svari stofnunarinnar sem barst í morgun kom eftirfarandi fram:
Við getum upplýst að almennt ef innköllun nær til Íslands þá berast slíkar upplýsingar Matvælastofnun í gegnum hraðviðvörunarkerfi Evrópu f. matvæli og fóður (RASFF). Engin tilkynning um þetta mál hefur borist þar í gegn ennþá en kerfið og tilkynningar eru í stöðugri vöktun dag hvern.
Vísað var á heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur í svari MAST í morgun. Á fimmta tímanum hafði enn ekki borist innköllun frá stofnuninni.
Fréttastofa var í sambandi við danska matvælaeftirlitið í gær og óskaði eftir svörum um hvort eitthvað af mengaða hveitinu hefði borist til söluaðila á Íslandi. Ekki hafa borist svör þaðan vegna málsins.
Þá var send fyrirspurn á fyrirtækið Valsemøllen á þriðjudag vegna málsins sem vísaði á íslenskan birgja í dag sem hafði ekki sent svar nú á fimmta tímanum.
Bagalegt að upplýsingar hafi ekki borist fyrr
Guðrún segir bagalegt að ekki hafi borist fyrr upplýsingar til þeirra vegna málsins frá Danmörku.
„Það er auðvitað bagalegt að það sé staðan. Dönsk matvælayfirvöld hafa viðurkennt að mistök hafa átt sér stað í fyrri meðferð málsins. Þeir tala um að þeir hafi ekki aflað óháðs áhættumats áður en þeir ákváðu að krefjast ekki innköllunar og mér finnst bagalegt að þetta fari svona. Eftirliti úti gerði s.s. nýtt mat og þá voru tilteknar lotur innkallaðar í Danmörku og í kjölfarið förum við af stað og bregðumst við því. En sem betur fer hafa ekki komið upp nein mál sem eru alvarleg þannig að við bara vonum að það stafi ekki hætta af þessu,“ segir Guðrún.
Ekki hægt að útiloka heilsufarsáhættu
Innköllunin er varúðarráðstöfun þar sem ekki er hægt að útiloka heilsufarsáhættu. Neytendum sem eiga First Price-hveiti í tveggja kílóa pakkningum með umræddum best-fyrir-dagsetningum er ráðlagt að farga því.
Guðrún segir Krónuna ætla að fylgja málinu náið eftir í samstarfi við Dagrofa og tryggja að rétt verði brugðist við.
Fréttin hefur verið uppfærð.