Til er - og þekkt - enska hugtakið manspreading, sem á íslensku gæt útlagst sem karlaglenna, og vísar til þeirrar tilhneigingar karla að gera sig breiða með því að sitja sem gleiðastir hvar sem því verður við komið og helst þar sem síst skyldi. Enska hugtakið carspreading er dregið af þessu, en er líklega betur þýtt sem bílabólga, því þetta vísar til þess að bílar - ekki síst fólksbílar - hafa farið sístækkandi á alla kanta síðustu ár og áratugi. Á sama tíma fer meðalfjölskyldan minnkandi og bílunum fjölgandi.
Ný rannsókn á vegum regnhlífarsamtakanna Transport & Environment, T&E, sem beita sér fyrir umhverfis- og loftslagsvænni samgöngum, leiðir í ljós að frá aldamótum hafa fólksbílar - að meðaltali - lengst um 1,2 sentimetra á ári og hvorutveggja breikkað og hækkað um hálfan sentimetra á ári. Þetta þýðir að á fyrsta fjórðungi aldarinnar hafa þeir lengst um 30 sentimetra og hækkað og breikkað um 12 - 13 sentimetra að meðaltali.
Banaslysum fjölgar og orku- og orkuþörf eykst stórlega
Áhrif þessarar þróunar eru margvísleg og sjaldnast af hinu góða. Þannig reiknast sérfræðingum T&E svo til að árið 2040 hafi orkuþörf bílaflota Evrópu aukist um 100 milljónir tunna af olíu á ári og 22,5 terawött af rafmagni frá því sem nú er, haldi þróunin áfram með sama hætti.
Þá eru leiddar líkur að því að þessi mikla bílabólga leiði til þess, með sama áframhaldi, að 2040 hafi gangandi og hjólandi vegfarendum sem deyja í bílslysum fjölgað um 400 á ári frá því sem nú er í Bretlandi og Evrópusambandinu. Það er nefnilega vel rannsakað og margsannað að því hærri sem húdd bíla eru, þeim mun meiri hætta er á að ökumenn sjái gangandi og hjólandi vegfarendur of seint- og þá sérstaklega börn.
Bílabólgan hefur þó sennilega hvergi náð lengra en í Bandaríkjunum. Þar í landi hefur banaslysum gangandi vegfarenda fjölgað um 60% frá árinu 2008, eða úr um 4.400 í 7.100.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri Bílgreinasambandsins og Sambands verslunar og þjónustu telur líklegt að bílabólgan hér hafi verið í takt við það sem gerist í Evrópu og lýst er í skýrslunni. Rætt var við hann í Speglinum, þar sem hann sagði ýmsar skýringar á þessu fyrirbæri.
Hann er ekki að öllu leyti sammála þeim ályktunum sem skýrsluhöfundar draga af niðurstöðum rannsóknar sinnar. Benedikt efast til dæmis um að bílar haldi áfram að hækka eins og rannsakendur gefa sér, og telur of lítið tillit tekið til hraðrar þróunar í öllu sem lýtur að öryggi nýrra bíla, líka því sem snýr að gangandi og akandi vegfarendum.
Þá telur hann líklegt að skilvirkari rafhlöður muni leiða til endurkomu smábílsins, sem naut mikilla vinsælda um árabil en missti flugið þegar rafmagnsbílarnir tóku að ryðja sér til rúms. Litlir rafmagnsbílar hafi vissulega verið framleiddir, en litlir bílar hafi kallað á litlar rafhlöður og litlar rafhlöður hafi þýtt litla drægni. Það sé óðum að breytast og því ekkert í veginum fyrir því að smáir en knáir smábílar með gott úthald endurheimti fyrri vinsældir.
Hlusta má á umfjöllun Spegilsins og viðtalið við Benedikt í spilaranum hér að ofan.
