Danmörk og Bandaríkin hafa gert öryggissamning um Grænland. Donald Trump Bandaríkjaforseti greindi frá þessu á samfélagsmiðli sínum og Mette Fredriksen forsætisráðherra Danmerkur staðfesti tíðindin skömmu síðar.
Sérstakur erindreki Bandaríkjastjórnar fyrir Grænland segir samkomulagið sem tilkynnt var í kvöld styrkja varnir Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands og koma í veg fyrir að andstæðingar nái fótfestu á norðurslóðum.
Jeff Landry, deildi samfélagsmiðlafærslu Donalds Trump forseta og hældi honum í hástert fyrir að tryggja samninginn. Bandaríkjaforseti segir Bandaríkin fá varanleg yfirráð yfir öryggismálum á Grænlandi.
Trump hefur ekki farið í grafgötur með vilja sinn til að komast yfir Grænland vegna öryggis og auðlinda. Varnarmálaráðherrann Pete Hegseth deildi færslunni einnig með þeim orðum að uppbygging herstöðva á Grænlandi hefjist án tafar.
Hlaðvarpsþáttastjórnandinn Katie Miller, eiginkona Stephens Miller helsta ráðgjafa Trumps, deildi sömu mynd og hún birti á Instagram 4. janúar sem sýnir kort af Grænlandi þakið bandaríska fánanum.
Þá fylgdi færslunni orðið „bráðum“ en núna sagði Miller „Það er að gerast“. Skömmu áður hafði Bandaríkjaher numið Nicolas Maduro Venesúelaforseta brott og færsla Miller vakti ugg um að Bandaríkjaforseta gæti dottið í hug að beita hervaldi til að komast yfir Grænland.
Trump sagði ekkert slíkt standa til, sló þó úr og í og hélt áfram að ítreka þann vilja að komast yfir Grænland. Skipun Landry ýfði einnig fjaðrir Dana og Grænlendinga og þarlendir ráðamenn áréttuðu í sífellu að Grænland væri ekki til sölu.
Jens-Frederik Nielsen, formaður landstjórnarinnar, sagði þá framtíðina ekki ráðast af samfélagsmiðlafærslum. Hún virðist hins vegar hafa ráðist með samkomulaginu sem tilkynnt var í gærkvöld.
Grænlenski utanríkisráðherrann Múte B. Egede er einn þeirra leikið hefur lykilhlutverk í þríhliða samningaviðræðum undanfarna mánuði og hann segir samkomulagið endurspegla þá kröfu að staða Grænlands verði viðurkennd.
Þar vísar hann til réttar Grænlendinga til sjálfsákvörðunar í samræmi við þjóðarétt. Nielsen og Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, segja hið sama auk þess sem samkomulagið styrki öryggi á Norðurslóðum og í Norður-Atlantshafi. Það sé einnig hagstætt Atlantshafsbandalaginu og ríkjum Evrópu.
Frederiksen segir að samningurinn verði formlega undirritaður á hliðarlínu Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í New York í næstu viku. Að svo búnu þurfi samningurinn að fara formlega leið gegnum þingið áður en hann gengur í gildi.
Viðbrögð almennings í höfuðstaðnum Nuuk litast af fyrri hótunum Trumps. Cecilie Kallestrup, blaðamaður DR, ræddi við fólk á förnum vegi eftir að tilkynnt var um samkomulagið.
Þar sagði Johanne Brandt ekki mega leyfa Trump að yfirtaka landið. „Hann má vel láta sig dreyma um það. En hann fær ekki Grænland,“ sagði Brandt. Kannski mætti stunda örlítil viðskipti við Bandaríkin en ekki meira en það. „Mín vegna má bara segja bless bless Bandaríkin.“
Agathe Eldevig sagðist vera ráðvillt, enda hefði þetta gerst svo hratt. „Ég veit ekki hvað ég á að segja. Það er allt í einum hnút. Það ríkir svo mikil óvissa um þetta allt,“ sagði Eldevig og bætti við að Grænlendingar nútímans hefðu alist upp við hlið Dana. „Þannig að við styðjum Dani eins lengi og við getum.“
Greinandi danska ríkisútvarpsins segir útlit fyrir að bandarískum herstöðvum verði fjölgað í landinu að nýju og að ekkert annað ríki fái að koma þar upp stöðvum. Nú er aðeins ein virk herstöð starfrækt á Grænlandi, Pituffik-geimherstöðin sem áður var þekkt sem Thule-herstöðin. Hún er í norðurhluta landsins og þar sinna um 150 bandarískir hermenn vöktun.
Á tímum kalda stríðsins voru þúsundir hermanna í Thule og einnig mun fleiri ratsjár- og herstöðvar á Grænlandi auk flugvalla en eftir fall Sovétríkjanna kölluðu Bandaríkjamenn nánast allt herlið sitt brott. Nokkrir fjölmiðlar hafa staðhæft að minnst þrjár herstöðvar verði settar upp á Suður-Grænlandi.
