Að minnsta kosti 72 létust þegar tugir þúsunda flótta- og förumanna komu frá Marokkó til spænsku hólmlendunnar Ceuta á norðurodda Marokkós í síðustu viku. Lífið er að komast aftur í sinn vanagang og flestir flóttamenn hafa snúið aftur til Marokkó.
Vilja að ríkisstjórnin axli ábyrgð
Spænsk lögregla og hermenn eru með eftirlit í borginni og aðeins fáir hópar flóttafólks eftir. Flestir fóru sjálfviljugir aftur til Marokkó síðustu tvo sólarhringa.
Ringulreið skapaðist í borginni þegar flóttafólkið kom og flestar búðir lokuðu. Hætt var við stóran markað sem átti að hefjast í vikunni vegna ástandsins.
Rekstraraðilar sem ætluðu að vera með bása á markaðnum hafa þurft að pakka þeim saman aftur. Ein kona sem fjölmiðlar ræddu við sagðist hafa eytt miklum fjármunum til að koma til Ceuta og að enginn axli ábyrgð.
Önnur kona var að pakka saman þegar fjölmiðlar ræddu viið hana. „Ég er að pakka saman og loka. Þannig að ég get ekki selt neitt. Stjórnvöld verða að laga þetta. Ríkisstjórnin verður að grípa til aðgerða, ekki stjórnvöld í Ceuta. Ceuta er Spánn.“
Maður sem fjölmiðlar ræddu við og ætlaði að taka þátt í markaðnum segir lausnina ekki aðeins eiga að koma frá spænskum stjórnvöldum heldur verði að taka á henni á evrópskum vettvangi.
„Það verður að vera eftirlit. Við verðum að vita hver er að koma og hvernig. Og að það sé gert löglega. Fólksflutningar eru nauðsynlegir en ekki svona.“
Flestir synda frá Marokkó til Ceuta
Yfirvöld í Ceuta sögðu að hið minnsta 72 hefðu látist þegar flóttafólkið kom þangað. Flestir hafi drukknað á leiðinni.
Flestir sem koma til Ceuta synda um fimm kílómetra leið frá marokkóska bænum Fnideq og sumir koma frá bænum Belyounech.
14 hið minnsta létust undan ströndu Ceuta árið 2014 þegar 200 manns reyndu að komast þangað með því að klifra yfir landamæragirðingu eða synda þangað frá Marokkó.
Innflytjendum hefur fjölgað töluvert á Spáni undanfarna áratugi. Af 50 milljón íbúum á Spáni eru um 10 milljónir fæddir í öðrum löndum. Margir eru frá Kolumbíu, Venesúela og Marakkó og starfa í burðargreinum spænska hagkerfisins, eins og landbúnaði, ferðaþjónustu og þjónustugeiranum.
Árlega fara þúsundir yfir Miðjarðarhafið, frá löndum Norður-Afríku og Tyrklandi til Evrópu, í leit að hæli. Alþjóðastofnun um fólksflutninga hefur skráð 35.153 þúsund dauðsföll og hvörf á Miðjarðarhafi síðan 2014, þar af 1493 fyrstu sjö mánuði 2026.
Óljóst hvernig fólkið komst til Ceuta
Enn er óljóst hvernig allur þessi fjöldi fólks, tugir þúsunda, komst frá Marokkó til Ceuta. Yfirvöld í Marokkó hafa ekki tjáð sig um atvikið og óljóst er hversu mikið þau gripu inn í til að koma í veg fyrir að fólk færi yfir landamærin.
Sumir sérfræðingar hafa bent á að stjórnvöld í Marokkó leyfi flóttafólki að fara yfir landamærin til að setja þrýsting á Spán, sem hefur nýlega bætt tengsl við nágrannaríkið Alsír. Pedro Sánchez, forsætisráðherra Spánar, fór nýlega í heimsókn til Alsír.
Síðast þegar fjöldi flóttafólks kom yfir landamærin til Ceuta, 2021, höfðu marokkósk stjórnvöld slakað á landamæraeftirliti í diplómatískum deilum við Spán.
Það var vegna ákvörðunar spænskra stjórnvalda að leyfa leiðtoga Polisario-fylkingarinnar, sjálfstæðishreyfingar í Vestur-Sahara, að gangast undir meðferð við COVID-19 á Spáni.
Þeirri deilu lauk 2022 þegar spænsk stjórnvöld hættu langvarandi hlutleysisstefnu sinni og studdi áætlun Marokkó fyrir Vestur-Sahara. Það olli ágreiningi milli Spánar og Alsín, sem styðja Polisario-fylkinguna.
Sánchez fór í heimsókn til Alsír 20. júlí. Það var í fyrsta skipti í fjögur ár sem leiðtogi ríkisstjórnar Spánar hafði heimsótt landið. Talið er að þíða sé komin í samband landanna tveggja eftir heimsóknina.
Yfirvöld á Spáni hafa hins vegar sakað glæpagengi um að dreifa sögusögnum um að nýlegur úrskurður hæstaréttar um innflytjendamál auðveldi flóttafólki að koma til landsins.
