Fríða Rut Heimisdóttir, hárgreiðslumeistari og eigandi Regalo fjallar hér um hárlos og gefur tíu ráð sem hjálpa þér að þekkja einkennin, skilja mögulegar orsakir og finna réttu leiðina til að bregðast við.
Kannski hefur þú alltaf verið með mikið og þykkt hár og aldrei þurft að hafa áhyggjur af hárlosi. En skyndilega tekurðu eftir því að hárburstinn fyllist hraðar en áður eða taglið er ekki lengur jafn þykkt og það var.
Hárið er stór hluti af sjálfsmynd okkar og því eðlilegt að hafa áhyggjur þegar það fer að þynnast eða falla meira en áður. En áður en gripið er til meðferða er mikilvægt að skilja hvað gæti verið að valda breytingunum.
Hárlos getur birst með mismunandi hætti og orsakirnar eru ekki alltaf þær sömu.
1. Taktu eftir fyrstu merkjunum, hvað er eðlilegt?
Við missum að jafnaði um 50–100 hár á dag og það er fullkomlega eðlilegur hluti af endurnýjun hársins. Hvert hár fer í gegnum vaxtarfasa sem getur varað í nokkur ár áður en það fer yfir í hvíldarskeið og fellur að lokum. Nýtt hár getur síðan vaxið úr sama hársekk. Þar sem hársekkirnir eru á mismunandi stigum vaxtarferilsins á hverjum tíma endurnýjast hárið jafnt og þétt án þess að við tökum eftir því.
Ef þú þværð hárið aðeins tvisvar í viku getur talsvert magn af hári safnast saman og losnað við einn þvott. Það þarf því ekki að þýða að eitthvað sé að. Það sem skiptir mestu máli er hvort þú tekur eftir breytingum frá því sem er eðlilegt fyrir þig. Er taglið orðið þynnra, hárskilin breiðari eða virðist hárið hafa misst fyllingu? Þá getur verið gagnlegt að fylgjast betur með þróuninni.
2. Finndu orsökina,hvað gerðist fyrir tveimur til þremur mánuðum?
Þetta er eitt mikilvægasta skrefið þegar kemur að hárlosi.Við tengjum oft hárlosið við það sem er að gerast í lífinu okkar í dag. En hárið getur verið að bregðast við einhverju sem gerðist fyrir nokkrum mánuðum. Alvarleg veikindi, skurðaðgerðir, mikið andlegt álag, áföll, hratt þyngdartap, næringarskortur og ákveðin lyf geta raskað náttúrulegum vaxtarferli hársins. Við slíkt álag geta fleiri hár en venjulega farið úr vaxtarskeiði yfir í hvíldarskeið. Nokkrum mánuðum síðar losna þau og þá getur hárlosið virst koma skyndilega.
Þetta kallast telogen effluvium og er algeng tegund dreifðs hárloss sem getur verið tímabundið.
Spyrðu þig: Hvað hefur líkaminn minn gengið í gegnum síðustu þrjá til fjóra mánuði?
Stundum liggur skýringin þar. Þegar orsökin er tímabundin getur hárvöxturinn jafnað sig smám saman án sérstakrar lyfjameðferðar. Það getur þó tekið marga mánuði að endurheimta fyrri fyllingu hársins. Ekki er alltaf hægt að finna skýra orsök og stundum eru fleiri en einn þáttur að verki.
3. Hormónar og erfðir
Margar konur upplifa óvenjulega þétt og fallegt hár á meðgöngu. Ástæðan er meðal annars sú að aukið magn estrógens getur lengt vaxtarfasa hársins og dregið úr daglegu hárlosi.Eftir fæðingu lækkar estrógenmagnið aftur og hárin sem héldust lengur í vaxtarskeiði fara að losna. Þetta getur valdið áberandi hárlosi nokkrum mánuðum eftir barnsburð en er yfirleitt tímabundið.
Á breytingaskeiði og eftir tíðahvörf geta konur einnig upplifað breytingar á hárinu. Hormónabreytingar geta haft áhrif á hárvöxt en erfðir og fleiri þættir koma einnig við sögu. Sumar konur taka eftir því að hárið verður smám saman fíngerðara, missir fyllingu og þynnist.
Erfðir skipta líka miklu máli
Við arfgenga hárþynningu verða ákveðnir hársekkir smám saman minni og mynda fíngerðari hár. Þetta ferli kallast miniaturization eða smækkun hársekkja og veldur því að hárin verða styttri og þynnri með hverjum vaxtarhring. Þetta getur gerst hjá bæði konum og körlum.Hjá körlum byrjar þynningin oft við gagnaugun eða hvirfilinn en hjá konum sést hún gjarnan sem breikkandi skil. Þess vegna er mikilvægt að greina á milli skyndilegs hárlos og hægfara hárþynningar. Þótt einkennin geti verið lík eru orsakirnar og meðferðarúrræðin ekki endilega þau sömu.
4. Skoðaðu næringuna,fær hárið það sem það þarf?
Hárið er að mestu gert úr próteininu keratíni og líkaminn þarf næga orku og næringarefni til að viðhalda eðlilegum hárvexti.Ef líkaminn fær ekki næga orku eða ákveðin næringarefni getur það raskað náttúrulegum vaxtarferli hársins. Fleiri hár geta þá farið yfir í hvíldarfasa sem getur leitt til aukins hárloss nokkrum mánuðum síðar.Þetta getur meðal annars gerst við hratt þyngdartap mjög takmarkað mataræði eða eftir ákveðnar aðgerðir. Sérstaklega skiptir máli að fá nægilegt prótein og járn en skortur á öðrum næringarefnum getur einnig haft áhrif á hárvöxt.
En það er mikilvægt að muna að meira er ekki alltaf betra þegar kemur að vítamínum og fæðubótarefnum. Of mikil inntaka ákveðinna næringarefna dæmis A-vítamíns eða selens getur jafnvel stuðlað að hárlosi. Það er ekki sjálfgefið að hárvítamín stöðvi hárlos. Ef skortur er ekki til staðar er ekki víst að aukin inntaka hafi nokkur áhrif.
Ef grunur er um næringarskort er rétt að ræða við lækni um hvort ástæða sé til rannsókna.
5. Hárlos eða hárbrot ?
Það er mikilvægt að greina á milli hárloss frá rót (hair shedding) og hárbrota (hair breakage). Þótt hvort tveggja geti valdið því að hárið virðist þynnra eru orsakirnar ólíkar. Þegar hár losnar náttúrulega úr hársverðinum getur stundum sést lítill ljós hnúður á öðrum endanum. Þetta er svokallaður kylfulaga rótendi sem myndast þegar hárið lýkur vaxtarferli sínum. Hann er ekki hársekkurinn sjálfur og því getur nýtt hár vaxið úr sama hársekk.
Hárbrot verða hins vegar þegar hárþráðurinn sjálfur veikist og brotnar á mismunandi stöðum eftir lengdinni. Margir þekkja slíkar skemmdir eftir aflitun, permanent eða mikla hitanotkun. Þá verða hárin mislöng og hárið getur misst fyllingu án þess að um aukið hárlos frá rót sé að ræða.Þegar hárið er orðið viðkvæmt og brotnar auðveldlega geta sérhæfðar hárvörur skipt miklu máli.
Kérastase Genesis er þróuð fyrir veikt hár sem hefur tilhneigingu til að brotna og sameinar styrkjandi hárumhirðu og sérhæfðar hársvarðarmeðferðir. Innan línunnar eru vörur sem hafa mismunandi hlutverk, allt frá daglegri umhirðu yfir í markvissari meðferðir fyrir hársvörðinn. Redken Acidic Bonding Concentrate og Joico Defy Damage eru hins vegar sérstaklega ætlaðar til að styrkja og vernda skemmt hár, meðal annars eftir efnameðferðir og mikla hitanotkun.
Redken Acidic Bonding Concentrate byggir á sítrónusýru og sérþróaðri Bonding Care Complex-tækni sem miðar að því að styrkja tengingar innan hárþráðarins á sameindastigi. Formúlan hjálpar til við að bæta ástand skemmds hárs og draga úr hárbrotum eftir efnameðferðir, hitanotkun og annað daglegt álag.
Joico Defy Damage byggir á SmartRelease® tækni þar sem virk innihaldsefni eru geymd í örsmáum fituhjúpum sem kallast lípósóm. Tæknin er hönnuð til að losa innihaldsefnin smám saman og hjálpa til við að styrkja og vernda hárið gegn skemmdum af völdum efnameðferða, umhverfisáhrifa og daglegs álags.
Í þessum vörulínum er að finna hárnæringar, viðgerðarmaska og verndandi meðferðir sem geta hjálpað til við að draga úr frekari skemmdum og hárbrotum. Mikilvægt er þó að muna að þessar vörur meðhöndla ekki undirliggjandi orsakir hárloss frá hársekkjunum.
Því þarf að greina á milli umhirðu fyrir hárið sjálft og meðferða fyrir hársvörðinn. Hárnæring og maskar vinna fyrst og fremst með hárþráðinn sjálfan. Hársvarðarserum er hins vegar ætlað til notkunar á húðinni þar sem hársekkirnir eru staðsettir. Rétt umhirða getur því hjálpað til við að varðveita styrk og fyllingu hársins en þegar hárið fellur í auknum mæli frá rót þarf einnig að skoða mögulegar orsakir hárlossins.
6. Hvað er Aminexil og hvers vegna er það notað í hársvarðarserum?
Aminexil er innihaldsefni sem er notað í ákveðnum faglegum hársvarðarmeðferðum fyrir hár sem hefur tilhneigingu til að falla. Á innihaldslistum kallast það Diaminopyrimidine Oxide. Til að skilja hvernig Aminexil er ætlað að virka er gagnlegt að skoða hvað gerist í kringum hárrótina. Hársekkurinn er staðsettur í húðinni og þaðan vex hárþráðurinn. Í kringum hársekkinn er stoðvefur sem er hluti af því umhverfi sem hársekkurinn starfar í.
Samkvæmt rannsóknum og skýringum L’Oréal er Aminexil þróað með það að markmiði að vinna gegn óæskilegri stífnun stoðvefsins umhverfis hárrótina. Kenningin er sú að með því að hafa áhrif á þennan vef megi stuðla að hagstæðari skilyrðum fyrir hárið og draga úr því að hár losni of snemma. Aminexil hefur verið rannsakað í hársvarðarvörum á bæði konum og körlum. Niðurstöður rannsókna á ákveðnum formúlum með Aminexil hafa sýnt vísbendingar um minna hárlos og aukin þéttleika hársins við reglulega notkun.
Aminexil er meðal annars að finna í sérhæfðum hársvarðarmeðferðum frá Kérastase, L’Oréal Professionnel og Redken.
Redken Acidic Grow Full System Aminexil Ampoules eru dæmi um daglega hársvarðarmeðferð sem er þróuð til að hjálpa til við að draga úr auknu hárlosi og styðja við sterkara og fyllra útlit hársins við rótina.Innan Redken Acidic Grow Full línunnar er einnig sérstakt Scalp & Hair Serum í spreyformi sem inniheldur meðal annars koffín og rakagefandi innihaldsefni. Spreyið er ætlað að styðja við rakajafnvægi hársvarðarins og gefa hárinu fyllra útlit. Það hefur því annað hlutverk en Aminexil ampúlurnar.
Ekki þurfa allir sem upplifa aukið hárlos að hefja lyfjameðferð. Hárlos getur verið tímabundið og tengst til dæmis streitu, veikindum eða breytingum á næringu. Í slíkum tilfellum getur hárvöxturinn jafnað sig þegar undirliggjandi orsök er liðin hjá.Sérhæfðar hárvörur með Aminexil geta verið hluti af daglegri hársvarðarumhirðu en þær eru ekki lyf og koma ekki í stað viðurkenndrar læknismeðferðar þegar hennar er þörf.
Aminexil getur því verið hluti af markvissri hársvarðarumhirðu en rétt greining á orsök hárlossins er áfram mikilvæg.
7. Veldu hársvarðarmeðferð
Þegar þú hefur skoðað mögulegar orsakir hárlossins getur verið gagnlegt að fá ráðgjöf um hvaða hársvarðarserum hentar þér. Nokkrar faglegar hárvörulínur innihalda Aminexil en þær eru ólíkar að samsetningu og notkun.
Kérastase Genesis Sérum Anti-Chute Fortifiant er daglegt hársvarðarserum með 1,5% Aminexil, engiferrótaþykkni og koffín. Genesis er þróuð fyrir veikt hár sem hefur tilhneigingu til að falla og brotna Samkvæmt Kérastase sýndi klínísk prófun á 99 einstaklingum minna hárlos eftir sex vikna daglega notkun. Genesis línan inniheldur einnig sjampó og næringu sem eru ætluð til að styrkja hárþráðinn og draga úr hárbrotum.
Fyrir karla er einnig fáanlegt Kérastase Genesis Homme Sérum Anti-Chute Fortifiant sem inniheldur 1,5% Aminexil ásamt öðrum innihaldsefnum á borð við kreatín og engiferrótarþykkni. Hjá körlum er þó mikilvægt að hafa í huga að arfgeng hárþynning er algeng og getur þurft sérstaka meðferð.
Redken Acidic Grow Full Scalp & Hair Serum inniheldur 5% Strength Complex ásamt koffíni, azelaínsýru og hýalúrónsýru. Hýalúrónsýra hjálpar til við að viðhalda raka í hársverðinum en koffín hefur verið rannsakað í tengslum við starfsemi hársekkja. Azelaínsýra er þekkt innihaldsefni í húðvörum. Formúlan er þróuð til að styðja við gott ástand hársvarðarins og gefa hárinu fyllra útlit.
Kérastase Genesis Cure Anti-Chute er sérstakur ampúlukúr sem framleiðandinn kynnir fyrir tímabil aukinnar hárlosunar. Formúlan inniheldur 1,5% Aminexil ásamt rhamnose, sykursameind sem er meðal annars rannsökuð vegna áhrifa sinna á húð. Meðferðin er ætluð til að styðja við umhirðu hársvarðarins og draga úr aukinni hárlosun. Hún er ekki sjálfkrafa áhrifaríkari en daglegt serum þótt hún sé kynnt sem markviss meðferðarkúr.
Mikilvægt er að velja meðferð eftir þörfum og fylgja notkunarleiðbeiningum framleiðanda. Þegar vísað er til árangurs eftir sex vikur þarf að hafa í huga að rannsóknir geta verið gerðar á mismunandi formúlum og árangur getur verið einstaklingsbundinn.
8. Gerðu hársvarðarserum að hluta af kvöldrútínunni
Flest erum við orðin vön því að hugsa um húðina í andlitinu. Við hreinsum hana og berum á okkur serum eða næturkrem.
En hversu oft hugsum við um húðina undir hárinu?
Hársvörðurinn er líka húð og þar eru hársekkirnir sem sjá um að mynda nýtt hár. Rétt umhirða getur hjálpað til við að viðhalda góðu ástandi hársvarðarins.
Kvöldið er tilvalinn tími til að bæta hársvarðarserum við daglega húðumhirðu
9. Fylgstu með árangrinum.
Hárlos getur tekið verulega á andlega og valdið bæði áhyggjum og kvíða. Góðu fréttirnar eru að margar tegundir hárloss eru tímabundnar og hárvöxturinn getur jafnað sig þegar undirliggjandi orsök er liðin hjá eða hefur verið meðhöndluð. Það er þó ekki alltaf auðvelt að sýna þolinmæði því hárið vex hægt og það getur tekið marga mánuði að endurheimta fyrri fyllingu.Hárið vex að meðaltali um einn sentimetra á mánuði.
Það getur því tekið nokkra mánuði að sjá verulegan mun á fyllingu hársins. Jafnvel þótt dregið hafi úr hárlosinu getur liðið lengri tími þar til nýju hárin verða nægilega löng til að auka sýnilega fyllingu. Þegar þú byrjar á hársvarðarmeðferð er gott að taka myndir af hárskilunum og þeim svæðum þar sem hárið hefur þynnst áður en meðferð hefst.
Endurtaktu myndatökuna við sömu birtuskilyrði eftir sex til átta vikur og fylgstu með breytingum.
Virðist minna hár losna við þvott? Hefur hárbrotið minnkað? Er hárið auðveldara í meðhöndlun?
Mikilvægt er þó að greina á milli þess að hárið brotni minna, að færri hár losni úr hársverðinum og að nýr hárvöxtur hafi aukist. Þetta eru þrír ólíkir mælikvarðar á árangur.
Sex vikur geta verið gagnlegur tími til að meta fyrstu breytingar í umhirðunni en þegar markmiðið er að endurheimta þéttleika hársins getur þurft að fylgjast með þróuninni í þrjá til sex mánuði eða lengur allt eftir orsök hárlossins og þeirri meðferð sem er notuð.
10. Hvenær er rétt að leita læknis?
Þótt margar tegundir aukinnar hárloss séu tímabundnar er mikilvægt að þekkja þau einkenni sem kalla á læknismat.
Ef hárið fellur skyndilega í miklu magni, hárlausir blettir myndast eða hársvörðurinn verður rauður, sár eða bólginn er rétt að leita læknis.
Sama á við ef hárþynningin er viðvarandi eða fer versnandi.
Læknir getur metið hvort ástæða sé til blóðrannsókna og kannað meðal annars járnbirgðir og starfsemi skjaldkirtils. Eftir einkennum og heilsufarssögu getur einnig verið ástæða til að rannsaka blóðhag, ákveðin vítamín eða hormón.
Við ákveðnum tegundum hárloss getur lyfjameðferð komið til greina.
Minoxidil er til dæmis lyf sem hefur verið rannsakað við arfgengri hárþynningu og getur hjá sumum hægt á hárlosi og stuðlað að auknum hárvexti.
Aminexil og Minoxidil eru ekki sama efnið og hafa ekki sömu rannsóknarlegu stöðu. Minoxidil er viðurkennd lyfjameðferð við ákveðnum tegundum hárloss en Aminexil er notað í snyrtivörum fyrir hársvarðarumhirðu. Því er mikilvægt að velja meðferð eftir orsök hárlossins.
Mikilvægast er að þekkja einkennin, reyna að finna orsökina og velja réttu leiðina. Því þegar kemur að hárlosi snýst árangurinn ekki alltaf um að gera meira heldur að gera það sem hentar þér og þínu hári.