Alþingi Íslands er oft kallað hjarta lýðveldisins. Það er falleg samlíking — en hún vekur líka ákveðnar áhyggjur.
Því ekkert heilbrigt hjarta tekur sér þriggja mánaða hlé þegar líkaminn stendur frammi fyrir alvarlegum vanda.
Enginn myndi sætta sig við að slökkviliðið færi í sumarfrí á meðan eldar loguðu um samfélagið. Enginn myndi samþykkja að Landspítalinn lokaði starfsemi sinni vegna sumarleyfa á sama tíma og sjúklingar biðu á göngum. Enginn myndi telja eðlilegt að lögreglan tilkynnti að hún hygðist endurskoða stöðuna í september.
Samt virðist það sjálfsagt þegar Alþingi hættir störfum yfir sumarmánuðina. Og ef marka má síðustu daga þingsins virðist meiri áhersla lögð á að ná þinglokum fyrir sumarfrí en að ljúka þeim verkefnum sem þjóðin bíður eftir að fá leyst. Á meðan vandamálin safnast upp utan veggja Alþingis virðist kappið fyrst og fremst beinast að því að komast sem fyrst í frí.
Kannski er það stærsta einkenni vandans. Við höfum smám saman lækkað kröfurnar sem við gerum til stjórnmálanna. Við erum hætt að spyrja spurninga sem ættu að vera augljósar.
Af hverju þarf löggjafarsamkunda þjóðarinnar að stöðva eigin starfsemi mánuðum saman þegar stærstu viðfangsefni landsins eru enn óleyst?
Er húsnæðisvandinn leystur?
Eru vaxtamálin komin í ásættanlegt horf?
Er heilbrigðiskerfið komið í jafnvægi?
Hefur samkeppni á íslenskum markaði styrkst?
Er atvinnulífið farið að blómstra á ný?
Svarið er augljóst.
Nei.
Íslensk stjórnmál hafa á undanförnum árum þróast úr því að vera vettvangur lausna yfir í vettvang skýringa.
Við fáum skýrslur.
Við fáum starfshópa.
Við fáum samráð.
Við fáum greiningar.
Við fáum kynningar.
Við fáum ályktanir.
Það eina sem virðist alltaf vanta eru niðurstöðurnar.
Þjóðin veit að húsnæðisvandinn er raunverulegur.
Þjóðin veit að vaxtabyrðin er orðin óbærileg fyrir mörg heimili.
Þjóðin veit að fjárfestingar dragast saman.
Þjóðin veit að samkeppni er víða veik.
Þetta eru ekki nýjar upplýsingar.
Þetta eru gamlar upplýsingar.
Samt standa sömu vandamálin óleyst ár eftir ár.
Það sem vekur þó ekki síður áhyggjur er hversu takmarkaður metnaður virðist einkenna stjórnmálin.
Í stað þess að ný ríkisstjórn komi fram með skýra framtíðarsýn og stór markmið fyrir samfélagið virðist megináherslan oft felast í því að endurskoða, stöðva eða snúa við málum sem fyrri ríkisstjórnir stóðu fyrir. Ágreiningur um fortíðina verður aðalverkefnið á meðan framtíðin situr á hakanum.
En það sem vekur mesta athygli er hversu hikandi ríkisstjórnin virðist gagnvart stjórnarandstöðu sem hefur farið með völd stóran hluta lýðveldistímans.
Þrátt fyrir að hafa fengið umboð til breytinga virðist hún of oft líta um öxl áður en hún tekur næsta skref. Í stað þess að nýta eigið umboð til að leiða umræðuna virðist hún verja óhóflegri orku í að forðast átök við þá hagsmuni sem hafa mótað íslenskt samfélag áratugum saman.
En stjórnmál snúast ekki um að komast hjá árekstrum.
Þau snúast um að taka afstöðu.
Þau snúast um að hafa kjark til að fylgja henni eftir.
Á sama tíma virðist stjórnarandstaðan ítrekað leggja meiri áherslu á að verja rótgróna hagsmuni en að horfast í augu við þær breytingar sem samfélagið kallar á. Of oft verður til sú tilfinning að stærstu orrusturnar séu háðar til að verja stöðu þeirra sem fyrir hafa mest, fremur en að bæta stöðu þeirra sem minnst hafa svigrúmið.
Þegar ríkisstjórn skortir kjark til að beita umboði sínu og stjórnarandstaða beitir öllum sínum kröftum í að verja óbreytt ástand verður niðurstaðan fyrirsjáanleg.
Ekkert hreyfist.
Ekkert breytist.
Og þjóðin situr föst í biðstofunni.
Á meðan heldur þjóðin áfram að greiða verðið.
Íslensk heimili hafa um árabil búið við háa vexti, hækkandi framfærslukostnað og sífellt erfiðari aðgang að húsnæði.
Fyrirtæki fresta fjárfestingum.
Ungt fólk sér drauma sína um eigið húsnæði fjarlægjast.
Fjölskyldur verja sífellt stærri hluta tekna sinna í að standa einfaldlega í stað.
Þjóðin er ekki lengur að bíða eftir betri tímum.
Þjóðin er að blæða út.
Ekki í einu stóru áfalli heldur hægt og sígandi, ár eftir ár.
Kaupmáttur tapast.
Tækifæri glatast.
Fjárfestingar hverfa.
Vonir dofna.
Þess vegna hefur traust almennings farið dvínandi.
Ekki endilega vegna þess að fólk sé ósammála öllum lausnum.
Heldur vegna þess að það sér sífellt færri lausnir.
Það sér frestanir.
Það sér nefndir.
Það sér orð.
Á meðan heldur lífið áfram utan veggja Alþingis.
Fólk greiðir af húsnæðislánum sínum.
Fyrirtæki glíma við síhækkandi kostnað.
Ungt fólk reynir að komast inn á húsnæðismarkað.
Fjölskyldur reyna að láta enda ná saman.
Enginn fær sumarhlé frá þessum verkefnum.
Enginn getur frestað raunveruleikanum fram á haust.
Þess vegna verður sífellt erfiðara að réttlæta þá hefð að Alþingi leggi niður reglubundin störf mánuðum saman yfir sumarið.
Sú skipan kann að hafa átt rétt á sér á tímum þegar þingmenn komu víða að af landinu og þurftu að sinna búskap eða öðrum störfum samhliða þingmennsku.
En sá tími er liðinn.
Þjóð sem stendur frammi fyrir húsnæðiskrísu, vaxtakreppu, þrýstingi á heilbrigðiskerfið og vaxandi vantrausti á stjórnmál getur ekki sætt sig við að löggjafarsamkunda landsins starfi eftir verklagi sem mótaðist við allt aðrar aðstæður fyrir meira en öld síðan.
Alþingi þarf ekki fleiri sumarfrí frá verkefnunum.
Það þarf meiri viðveru.
Meiri ábyrgð.
Meiri metnað.
Á meðan stjórnmálin velta fyrir sér næsta leik í valdatafli dagsins er raunveruleikinn miskunnarlaus.
Heimili landsins fá ekki frest á afborganir.
Fyrirtækin fá ekki sumarhlé frá kostnaðarhækkunum.
Ungt fólk fær ekki undanþágu frá húsnæðismarkaðnum.
Þjóðin er að blæða út.
Ekki vegna þess að lausnirnar séu óþekktar.
Heldur vegna þess að kjarkinn til að framkvæma þær virðist skorta.
Og þar liggur kjarni vandans.
Land sem skortir forystu verður smám saman stjórnlaust.
Og þjóð sem bíður of lengi eftir henni á á hættu að missa trúna á að hún sé yfirhöfuð á leiðinni.
