Gunnar Helgason rithöfundur fagnar því að íslensk stjórnvöld ætli að verja 150 milljónum króna til eflingar íslenskrar tungu. Hann furðar sig á því hvers vegna það var ekki hægt að setja meira fé beint í bókasafnssjóð á fjárlögum.
„Það er ansi sérstakt að taka 80 milljónir af bókasafnssjóði og segjast ætla að bæta 150 milljónum við til að bæta íslenska tungu. Af hverju setti hann ekki bara allan þennan pening í bókasafnssjóð?“ spyr Gunnar og vísar þar í Loga Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra.
Við kynningu á fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2027 í gær kom í ljós að bókasafnssjóður fær 142,3 milljónir á fjárlögum næsta árs samanborið við 224,5 milljónir í ár. Framlög til sjóðsins hafa ekki verið minni frá árinu 2020, líkt og sjá má í þessu svari ráðherrans við fyrirspurn Bryndísar Haraldsdóttur á síðasta þingi.
Rithöfundar brugðust illa við þessum tíðindum í gær. Viðbrögðin voru slík að ráðuneyti Loga sá tilefni til að birta tilkynningu á vef stjórnarráðsins í dag. Þar segir að til viðbótar við 142,3 milljóna framlag í bókasasfnssjóð standi til að verja 150 milljónum til eflingar íslenskrar tungu, „með sérstakri áherslu á börn og ungmenni. Unnið er að útfærslu þeirra fjármuna, þar á meðal aðgerð sem snýr sérstaklega að höfundum barna- og ungmennabóka.“ Tillögur verði mótaðar í samráði við hagaðila og kynntar síðar í haust.
Rithöfundar risu upp á afturlappirnar
„Ég bíð spenntur eftir að sjá hvaða tillögur er verið að tala um. Og ég vona að þessi setning: „Til stendur að nýta hluta þess fjármagns til að styrkja bókasafnssjóðinn“ sé ekki setning sem varð til í morgun eftir að við rithöfundar risum upp á afturlappirnar í gær.“
Það gerðu rithöfundar svo sannarlega. Í mörgum færslum á Facebook segja rithöfundar niðurskurðinn einfaldlega þýða tekjuskerðingu. Þeir ráði engu um hvaða endurgjald þeir fái fyrir afnot af bókum á bókasöfnum. „Þakka þér kærlega fyrir. Og hoppaðu upp í …“ skrifaði Gunnar í sinni færslu þar sem hann fjallaði um niðurskurðinn.
Stjórn Rithöfundasambandsins sendi frá sér ályktun í dag í tilefni nýjustu frétta af PISA-könnunni. Þar segir meðal annars að sambandið skori á stjórnvöld að tryggja öfluga útgáfu námsbóka á íslensku, styðja við almennings- og skólabókasöfn, leiðrétta hlut höfunda og þýðenda í fjárlögum næsta árs og festa bókasafnssjóð í sessi.
Barnabókahöfundar fá allt að 70% af tekjum úr sjóðnum
Gunnar segir greiðslur úr bókasafnssjóði þýðingarmiklar fyrir höfunda. Það eigi ekki síst við þá höfunda sem skrifa fyrir yngstu lesendurna og foreldra þeirra en Gunnar er stjórnarmaður í Samtökum íslenskra barna- og unglingabókahöfunda.
„Fyrir barnabókahöfunda þá getur þetta verið 70% af innkomunni fyrir eina bók. Og ef þú tekur 40% af innkomunni af þessum 70% þá er þetta bara fáránleg launalækkun og mun orsaka atgervisflótta úr greininni.“
Segir réttast að greiða fyrir hvert útlán
Hann segir að sér finnist til dæmis fáránlegt að fjármagnið sem rennur til bókasafnssjóðs sé föst stærð og fari ekki eftir fjölda útlána.
„Það væri hægt að ákveða eina upphæð fyrir hvert útlán. Svo er greitt samkvæmt því. Það sem ríkið hefur sennilega við það að athuga er að þá er ekki fyrirsjáanlegt hver heildarupphæðin verður því við vitum ekki hvað fer mikið út á bókasöfnunum. Ég segi bara að það sé kominn tími til að við tölum saman um þetta.“
„Ég móðgaði kannski Loga með því að segja honum að „hoppa upp í …“
Gunnar segist bjartsýnn fyrir samráðinu sem stjórnvöld boðuðu í tilkynningunni frá því í dag.
„Ég móðgaði kannski Loga með því að segja honum að „hoppa upp í …“ en þegar einhver réttir manni löngutöng og kemur fram við mann aftur og aftur og aftur á sama hátt þá eru svörin sem maður hefur verið með í gegnum árin greinilega einskis nýt og þá verður maður bara að tala íslensku. Kannski er það að bera árangur.“
