Júlíus Valsson skrifar:

Vänsterpartiet í Svíþjóð, sem á rætur sínar í sænska kommúnistaflokknum og hét raunar Kommúnistaflokkur allt fram undir lok 20. aldar hefur lent í óþægilegri stöðu rétt fyrir þingkosningarnar, sem fara fram sunnudaginn 13. september 2026. Málið snýst fyrst og fremst um fjölda frambjóðenda sem flokkurinn hefur þurft að strika af framboðslistum eftir umfjöllun um stuðning við Hamas og önnur öfgasamtök, gyðingaandúð og samsæriskenningar.
Fyrr á árinu höfðu 25 frambjóðendur Vänsterpartiet verið strikaðir af listum eftir rannsókn Expressen. Meðal þess sem kom fram voru stuðningsyfirlýsingar við Hamas og aðra hryðjuverkahópa, færsla sem dró í efa helförina og önnur gyðingaandúð. Nú um síðustu helgi voru átta frambjóðendur til viðbótar teknir af listum eftir nýja rannsókn. Þeir höfðu meðal annars birt eða dreift lofsamlegu efni um Hamas og Vladimír Pútín og grófum gyðingaandúðarsamsæriskenningum. Þar með hafa alls að minnsta kosti 33 frambjóðendur verið fjarlægðir vegna slíkra mála á árinu. Flestir voru í sveitarstjórnarframboði, en einn hinna átta nýjustu var einnig á lista til Ríkisþingsins.
Nooshi Dadgostar, formaður Vänsterpartiet, hefur reynt að loka málinu með því að benda á að fólkið sé nú farið af listunum og hafi að mestu ekki verið í kjörsætum. Vandinn er þó orðinn stærri en einstakir frambjóðendur. Magdalena Andersson, leiðtogi Socialdemokraterna, hefur kallað málið mjög alvarlegt, en Centerpartiet gengur lengra og segir Vänsterpartiet glíma við „kerfislægan vanda“ og hefur lýst því yfir að flokkurinn muni ekki styðja ríkisstjórn þar sem Vänsterpartiet á sæti.

Vaxandi gyðingaandúð í Svíþjóð

Gyðingaandúð hefur ekki aðeins orðið sýnilegri í Svíþjóð; opinberar tölur sýna raunverulega og mikla fjölgun tilkynntra hatursbrota. Samt ber að hafa þann fyrirvara að lögreglutilkynningar mæla aðeins skráðan hluta vandans og geta einnig breyst með aukinni vitund og tilkynningartíðni. Þær sanna því ekki að viðhorf alls sænsks almennings hafi versnað í sama hlutfalli.

Hvað getur þetta þýtt í kosningunum?

Tjón Vänsterpartiet getur orðið tvíþætt. Hófstilltari vinstrikjósendur, sem líta gyðingaandúð og stuðning við Hamas alvarlegum augum, geta færst yfir til Socialdemokraterna eða Miljöpartiet. Á hinn bóginn geta kjósendur sem telja forystuna hafa brugðist of hart við Palestínusinnuðum frambjóðendum einnig yfirgefið flokkinn. Því getur V tapað fylgi úr báðum áttum.
Nýjasta Novus-könnunin, birt 7. september, mældi Vänsterpartiet með 7,8%, niður úr 8,4% í fyrri könnun stofnunarinnar. Enn er þó of snemmt að fullyrða að lækkunin stafi af þessu máli. Miklu meira getur skipt að forskot stjórnarandstöðunnar hefur minnkað hratt: Novus mældi S, V, C og MP saman með 50,3%, en stjórnarflokkana og Sverigedemokraterna með 47,9%.
Málið getur því haft meiri áhrif eftir kosningar en á sjálft fylgi Vänsterpartiet. Ef vinstriblokkin vinnur nauman sigur gæti Magdalena Andersson þurft bæði atkvæði Vänsterpartiet og Centerpartiet til að mynda starfhæfa ríkisstjórn. Þar rekast flokkarnir nú harkalega á. Hamas- og gyðingaandúðarmálin hafa þannig veiklað samningsstöðu Dadgostar á versta mögulega tíma og aukið óvissuna um hvort rauðgrænu flokkarnir geti yfirleitt komið sér saman um ríkisstjórn þótt þeir fái meirihluta.