Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra segir þetta sýna að núverandi ríkisstjórn setji samgöngur í forgang þótt hún dragi úr ríkisútgjöldum á öðrum sviðum.
„Við erum að gera stóra hluti í samgöngum,“ segir Eyjólfur.
Ber saman áætlanir ríkisstjórnanna
Eyjólfur ber saman fyrsta fimm ára tímabil tveggja samgönguáætlana.
Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar var samþykkt á Alþingi í júní. Fyrsta tímabil hennar nær frá 2026 til 2030.
Tillaga fyrri ríkisstjórnar náði til áranna 2024 til 2038 og fyrsta tímabil hennar frá 2024 til 2028. Sigurður Ingi Jóhannsson, þáverandi innviðaráðherra, lagði tillöguna fram í október 2023. Tillagan var ekki samþykkt á Alþingi.
Eyjólfur ber því saman það sem ríkisstjórnirnar tvær áformuðu að gera á fyrstu fimm árum eigin samgönguáætlunar.
Fjárhæðirnar hér á eftir eru birtar eins og þær standa í áætlununum. Áætlanirnar voru gerðar á mismunandi tíma og tölurnar eru því ekki á sama verðlagi.
Meira til vegakerfisins
Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar gerir ráð fyrir 172,8 milljörðum króna til viðhalds og framkvæmda á vegakerfinu á árunum 2026 til 2030.
Tillaga fyrri ríkisstjórnar gerði ráð fyrir 135,8 milljörðum króna í sama tilgangi á árunum 2024 til 2028.
Eyjólfur vekur sérstaka athygli á vegaviðhaldi. Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar gerir ráð fyrir 17,5 milljörðum króna í vegaviðhald árið 2026.
Í fjárlagafrumvarpi núverandi ríkisstjórnar fyrir árið 2027 eru 17,6 milljarðar króna ætlaðir í vegaviðhald. Tillaga fyrri ríkisstjórnar gerði ráð fyrir 13,8 milljörðum króna í vegaviðhald árið 2027.
Heildaráætlunin einnig stærri
Eyjólfur bendir einnig á heildarfjárhæðir samgönguáætlananna.
Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar gerir ráð fyrir 361,5 milljörðum króna til samgöngumála á árunum 2026 til 2030. Tillaga fyrri ríkisstjórnar gerði ráð fyrir 263,3 milljörðum króna á árunum 2024 til 2028.
Þessar fjárhæðir ná ekki aðeins til vegakerfisins. Innifalin eru meðal annars framlög til almenningssamgangna, flugvalla, hafna og ferja.
Meira í snjómokstur og vetrarþjónustu
Eyjólfur segir núverandi ríkisstjórn einnig ætla meira fé til snjómoksturs og annarrar vetrarþjónustu á vegum.
Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar gerir ráð fyrir 33,3 milljörðum króna til vetrarþjónustu á árunum 2026 til 2030.
Tillaga fyrri ríkisstjórnar gerði ráð fyrir 19,4 milljörðum króna til vetrarþjónustu á árunum 2024 til 2028.
Meirihluti umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis benti einnig á þessa aukningu þegar samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar var afgreidd.
Vill hefja Fljótagöng árið 2027
Eyjólfur bendir á að engin ný veggöng hafi verið opnuð á Íslandi síðan Dýrafjarðargöng voru tekin í notkun árið 2020.
Eyjólfur segir núverandi ríkisstjórn stefna að því að framkvæmdir við Fljótagöng hefjist árið 2027. Í samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar er gert ráð fyrir undirbúningi ganganna árin 2026 og 2027 og framkvæmdakostnaði frá árinu 2027.
Samgönguáætlun núverandi ríkisstjórnar gerir einnig ráð fyrir undirbúningi þriggja annarra jarðgangaverkefna.
Á Austurlandi á að undirbúa göng frá Seyðisfirði til Mjóafjarðar og áfram frá Mjóafirði til Norðfjarðar. Á Vestfjörðum á að undirbúa göng milli Súðavíkur og Ísafjarðar. Þá á að undirbúa göng undir Mikladal og Hálfdán á leiðinni milli Patreksfjarðar, Tálknafjarðar og Bíldudals.
Núverandi ríkisstjórn hyggst láta nýtt innviðafélag, Göng og Brú, koma að fjármögnun Fljótaganga.
Félagið getur fjármagnað stórar samgönguframkvæmdir með lántöku, veggjöldum og framlögum ríkisins. Eyjólfur nefnir Fljótagöng og Sundabraut sem verkefni sem félagið geti komið að.
Vegirnir í forgangi þrátt fyrir aðhald
Eyjólfur segir núverandi ríkisstjórn setja vegakerfið í forgang þótt hún dragi úr ríkisútgjöldum til að vinna gegn verðbólgu.
Í greinargerð með fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2027 kemur fram að núverandi ríkisstjórn bæti 3,5 milljörðum króna við framlög til viðhalds og framkvæmda á vegakerfinu.
Á sama tíma lækkar núverandi ríkisstjórn framlag ríkisins til Betri samgangna tímabundið um tvo milljarða króna árið 2027.
Eyjólfur segir að fjárveitingunni til Betri samgangna sé aðeins frestað. Hann vonast til að milljarðarnir tveir komi aftur inn í fjárlögum fyrir árið 2028.
