Fjöldi íbúða á sölu er í hæstu hæðum en það sem er í boði hentar ekki þeim sem vilja kaupa. Þrefalt fleiri eru á móti þéttingu byggðar en hlynntir. Þetta kom fram á opnum fundi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar sem hófst í morgun.
Níu af hverjum tíu fasteignasölum telja virkni á fasteignamarkaði litla miðað við árstíma og meirihluti þeirra telur verð þokast niður á við.
„Það er alveg ljóst að það er mjög mikið af íbúðum sem standa óseldar, nýjar íbúðir,“ segir Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra.
„Það er auðvitað til marks um það sem ég hef bent á og fleiri að við séum ekki að byggja inn í þá eftirspurn sem er á markaði, það er að segja eftir hagkvæmari minni íbúðum sem markaðurinn hefur verið að kalla eftir og ekki er verið að byggja. Við erum að byggja of dýrar íbúðir,“ segir hann.
Ýmsar aðgerðir í farvatninu
Ragnar Þór tók til máls á Húsnæðisdegi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar í dag og fór yfir helstu aðgerðir ríkisstjórnarinnar varðandi húsnæðismál. „Við kynntum aðgerðir fyrir leigumarkaðinn núna í síðustu viku, svona fyrstu aðgerðir, sem snúa meðal annars að breytingu á vísitöluhækkun leigu,“ segir Ragnar. Með breytingunni var mánaðarleg hækkun vísitölu bönnuð.
„Sömuleiðis stóraukna réttarvernd fyrir leigjendur, bæði í gegnum leigjendaaðstoð Neytendasamtakanna og kærunefnd húsamála,“ segir hann.
Þá sé endurskoðun á húsnæðisstuðningskerfinu væntanleg á þessu ári ásamt endurskoðun á tryggingafé leigjenda. Ragnar segir flest mál kærunefndar húsnæðismála snúast um deilur vegna tryggingarfés leigjenda.
Íbúðum á sölu hefur fjölgað um rúmlega 1.800 undanfarið ár. Offramboð er á vissum tegundum íbúða. Þær eru dýrar og stórar í fjölbýlishúsum sem fólk virðist ekki vilja búa í.
Ragnar segir að horft hafi verið mikið, mögulega of mikið, til uppbyggingar á þéttingarreitum. Þeir séu í eðli sínu dýrari en ódýrara sé fyrir sveitarfélög að byggja á slíkum reitum.
„Þessir þéttingarreitir hafa margir hverjir gengið kaupum og sölum sem hækkar grunnkostnaðinn og mögulega er ávöxtunarkrafa þeirra sem eru að þróa og byggja þetta of há,“ segir hann.
Margþættur vandi
Ragnar segir að einnig séu of margir kostnaðarsamir flöskuhálsar í kerfinu og skortur á lóðum. Slíkt hafi verið vandamál fyrir óhagnaðardrifin félög.
„Sveitarfélögin hafa síðan ekki verið nægilega samrýmd í sínum húsnæðisáætlunum. Þau hafa gert húsnæðisáætlanir sem hafa einfaldlega ekki gengið eftir,“ segir Ragnar.
Ekki sé verið að flýta fyrir byggingu nýrra hverfa sem þegar ættu að vera í uppbyggingu.
„Við þurfum á hverjum tíma að vera með tvö, jafnvel þrjú, í uppbyggingu hverju sinni ef við ætlum að ná langtímajafnvægi á húsnæðismarkaði og miðað við bæði uppsafnaða þörf og íbúðaþörf næstu tíu árin þá mun eitt hverfi ekki leysa þann vanda,“ segir Ragnar.
Margir á móti þéttingu byggðar
Á fundinum var einnig rætt um niðurstöður nýrrar könnunar sem sýna að
Töluverð andstaða er gegn þéttingu byggðar. Jónas Atli Gunnarsson, hagfræðingur og teymisstjóri hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, segir niðurstöðurnar koma nokkuð á óvart.
„Þetta er í fyrsta skipti sem við höfum verið að kanna skipulagsóskir íbúa með þessum hætti í langan tíma,“ segir hann.
Það eru nokkuð afgerandi niðurstöður, sérstaklega ef þú berð þær saman eftir búsetu.
Mikil andstaða er gegn þéttingu í úthverfum og nágrannasveitarfélögum Reykjavíkur þrátt fyrir að fólk sé jákvæðara gagnvart henni í neðri byggðum.
Bent var á að þær íbúðir sem eru til sölu, jafnvel á þéttingareitum, henta ekki þeim hópum sem lýst hafa áhuga á að kaupa þær.
„Þetta er mjög áhugaverð staða sem við erum í,“ segir hann.
„Við erum greinilega búin að skipuleggja og byggja íbúðir sem eru ekki kaupendum að skapi. Það er kannski ráð að hlusta meira á markaðinn, hlusta meira á kannanir og aðrar líkar þeim sem við höfum gert og skoða hverjar óskirnar eru sérstaklega, hvaða gæði kaupendur vilja og hvaða stærðir fólk vill af íbúðum.“
