Um þriðjungur foreldra sem hafa misst samband við fullorðin börn sín telur að meðferðaraðili barnsins hafi haft áhrif á ákvörðun þess um að slíta samskiptum við fjölskylduna.
Þetta kemur fram í nýrri umfjöllun bandaríska dagblaðsins The Wall Street Journal um vaxandi deilur innan sálfræðigeirans vegna svonefndrar „no contact“-menningar, þar sem fólki er ráðlagt að draga verulega úr samskiptum eða slíta þeim alfarið við foreldra og aðra nána ættingja.
Könnun meðal 7.000 fráhverfra foreldra
Í apríl voru um 7.000 foreldrar, sem þegar höfðu misst samband við fullorðin börn sín, spurðir um aðdraganda samskiptaslitanna. Um þriðjungur sagðist telja að meðferðaraðili barnsins hefði annaðhvort mælt með slitunum eða haft áhrif á ákvörðunina.
Könnunin var framkvæmd af Peter Anderson, löggiltum fjölskyldu- og hjónabandsráðgjafa í Massachusetts sem vinnur með fjölskyldum þar sem samskipti hafa rofnað. Anderson segir hættu á að meðferðaraðilar dragi afgerandi ályktanir eftir að hafa aðeins heyrt frásögn eins fjölskyldumeðlims.
Niðurstaðan sýnir þó aðeins mat foreldranna sjálfra. Hún sannar hvorki að meðferðaraðilarnir hafi mælt með samskiptaslitum í öllum tilvikunum né að ráðleggingar þeirra hafi verið aðalorsök þess að sambandið rofnaði. Í umfjölluninni koma heldur ekki fram ítarlegar upplýsingar um hvernig þátttakendur voru valdir eða hvort úrtakið teljist lýsandi fyrir alla fráhverfa foreldra.
„Allt verður að áfalli“
William Doherty, fjölskyldumeðferðaraðili og prófessor emeritus við Minnesota-háskóla, segir við Wall Street Journal að viðhorf til fjölskyldudeilna hafi breyst.
„Við búum í menningu þar sem við leggjum áherslu á viðkvæmni, allt verður að áfalli og lausnin er í auknum mæli að fara,“ segir Doherty.
Hann telur að það geti vissulega verið nauðsynlegt að slíta samskiptum þegar um líkamlegt eða alvarlegt andlegt ofbeldi er að ræða. Slík ákvörðun eigi þó að vera „sorgleg undantekning“ en ekki hefðbundið úrræði í meðferð.
Gagnrýnendur þróunarinnar segja meðferðaraðila stundum greina foreldra, sem þeir hafa aldrei hitt, sem narsissista eða ofbeldisfólk. Þá séu eðlileg vonbrigði, ágreiningur og ófullkomleiki foreldra í sumum tilvikum túlkuð sem langvinn áföll.
Sálfræðingurinn Joshua Coleman, sem rannsakað hefur fjölskylduslit, hefur varað við því að meðferðaraðilar geti orðið verkfæri einstaklingshyggju þar sem persónuleg vellíðan og sjálfræði séu sett ofar gagnkvæmum skyldum innan fjölskyldunnar. Hann tekur þó fram að fjöldi meðferðaraðila vinni gott og mikilvægt starf og að samskiptaslit geti verið réttlætanleg þegar raunverulegt ofbeldi hefur átt sér stað.
Segja fullorðin börn eiga rétt á að setja mörk
Ekki eru allir sérfræðingar sammála þessari gagnrýni. Whitney Goodman, fjölskyldumeðferðaraðili í Flórída, segir að fullorðin börn eigi rétt á því að setja foreldrum sínum mörk og að frásagnir þeirra af ofbeldi eða skaðlegum samskiptum eigi ekki sjálfkrafa að draga í efa.
Hún segir fólk meðal annars hafa slitið samskiptum vegna ölvunaraksturs foreldra með barnabörn í bílnum, stjórnsemi og afskipta foreldra af vali á maka. Að hennar mati endurspeglar þróunin að fullorðið fólk sé síður tilbúið en áður að sætta sig við skaðlega hegðun af þeirri ástæðu einni að um fjölskyldumeðlim sé að ræða.
Slitin stóðu í tíu ár
Í umfjölluninni er sögð saga Shoshönu Rubli, sem segir meðferðaraðila hafa ráðlagt sér strax í öðrum tíma að slíta öllum samskiptum við móður sína.
Rubli fylgdi ráðleggingunum þótt hún hefði upphaflega leitað sér aðstoðar til að læra að setja mörk og bæta samskiptin. Slitin stóðu í tíu ár og höfðu einnig áhrif á samband hennar við aðra ættingja. Eftir að Rubli eignaðist sjálf börn hafði hún aftur samband við móður sína og segist nú harma ákvörðunina.
Milljónir Bandaríkjamanna án sambands við ættingja
Fjölskylduslit eru langt frá því að vera sjaldgæf í Bandaríkjunum. Í landskönnun Karl Pillemer, félagsfræðings við Cornell-háskóla, sögðust 27 prósent þátttakenda hafa slitið samskiptum við einhvern fjölskyldumeðlim. Um tíu prósent voru án sambands við foreldri eða barn.
Önnur langtímarannsókn, sem byggði á gögnum þúsunda Bandaríkjamanna, sýndi að um 26 prósent höfðu einhvern tíma verið fráhverf föður sínum en rúmlega sex prósent móður sinni. Mörg þessara samskiptaslita reyndust þó tímabundin og hluti fjölskyldnanna náði síðar saman á ný.
Umræðan snýst því ekki um hvort fólk eigi alltaf að halda sambandi við foreldra sína, heldur hvort meðferðaraðilar séu í sumum tilvikum of fljótir að mæla með varanlegum samskiptaslitum áður en reynt hefur verið að setja mörk, bæta samskipti eða fá fleiri fjölskyldumeðlimi að borðinu.
