Páll Vilhjálmsson skrifar:

Þjóðaratkvæði í þágu Viðreisnar var tilraun að móta utanríkisstefnu í andstöðu við þjóðarhagsmuni en í þágu sérvisku smáflokks. Ósigur ríkisstjórnarinnar lamar dómgreind ráðherra. Á blaðamannafundi í gær talaði Kristrún forsætis um EES-samninginn oftar en ESB-aðild. EES-samningurinn var ekki undir í atkvæðagreiðslunni heldur ESB-umsókn.

Þorgerður Katrín utanríkis, keppnismanneskja sem hún er, vildi ekki vera eftirbátur forsætisráðherra i dómgreindarbresti. Hún sagði Kanada og Finnland tryggja varnar- og öryggismál Íslands en nefndi ekki Bandaríkin á nafn. Hvað ráðherra gekk til með að móðga Bandaríkin er ekki fyllilega ljóst en ekki þjónar það hagsmunum Íslands að lítilsvirða öflugasta og traustasta bandamann okkar.

Þorgerður Katrín er búin að vera sem utanríkisráðherra, bæði í augum Brussel og Washington. Aðeins í Kvosinni i´Reykjavík er tekið mark á ráðherra sem ábyrgð ber á mestu pólitísku handvömm síðustu áratuga. Strax í Ártúnsbrekku hverfur traustið.

Nei-sigurinn á laugardag er vantraust á ríkisstjórnina almennt og utanríkisráðherra sérstaklega. Þjóðinni var í hálft ár att á ESB-foraðið í þeim tilgangi einum að þjóna persónulegum metnaði Þorgerðar Katrínar og smáflokksins. Eftir hrikalegan ósigur segist hrokafullur ráðherra áfram ætla að fara með utanríkismálin. Þjóðin hafnaði pólitískri leiðsögn utanríkisráðherra en hvað sem líður þjóðarvilja ætlar Þorgerður Katrín að stýra utanríkismálum Íslands.

Í greinargerð utanríkisráðherra frá byrjun mars í ár um að halda skuli kosningu um ESB-umsókn segir orðrétt, lagatilvísanir felldar út:

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu er ráðgefandi en hún hlýtur þó eins og aðrar ákvarðanir sem lagðar eru í dóm þjóðarinnar að hafa mikið pólitískt gildi. (feitletr. pv)

En þegar utanríkisráðherra fær nei frá þjóðinni eru einu pólitísku afleiðingarnar að ráðherra hyggst halda fund með utanríkismálanefnd alþingis. Sá fundur hefur ekkert pólitískt gildi, er aðeins síðbúin jarðaför ESB-umsóknar frá 2009.

Þorgerði Katrínu tókst ekki að fífla þjóðina að játast ESB-umsókn. En henni tókst að hafa ESB-forystuna að ginningarfífli, sem trúði að utanríkisráðherra væri í færum að leiða Ísland inn í Evrópusambandið. Brusselferðir Þorgerðar Katrínar eru yfir tíu á síðasta ári. Í sumar voru flutt til Íslands fyrirmenni frá Evrópu að vita um kosti aðildar. Allt kom fyrir ekki. ESB hugsar utanríkisráðherra þegjandi þörfina fyrir að tapa atkvæðagreiðslunni. Um allar álfur er íslenskt nei haft til marks um óvinsældir ESB.

Evrópusambandið hafði stór áform um landvinninga á norðurslóðum. Ísland var lykilríki. Í kjölfarið kæmu Grænland og Noregur. Norðuráætlun Brussel er rjúkandi rúst. Íslenskt nei fælir Grænlendinga sem Norðmenn frá Evrópusambandinu. Íslenskt nei elur á höfnunartilfinningu í Brussel og var hún ekki lítil fyrir.

Þorgerður Katrín nær ekki fundum ráðamanna í Washington, þeir vantreysta henni. Eftir nei-ið er hún óvelkomin i Brussel. En samt frestar Þorgerður Katrín afsögn sinni. Hvorki eru það hagsmunir þjóðarinnar né ríkisstjórnarinnar sem valda að utanríkisráðherra rígheldur í embættið þrátt fyrir staðfest vantraust í kosningum.

Kristrún forsætisráðherra telur sig ekki nógu mynduga til að setja Þorgerði Katrínu stólinn fyrir dyrnar. Ómyndugur forsætisráðherra og hrokafullur fagráðherra er eitraður kokteill. Vafasamt er að ríkisstjórnin lifi af komandi þingvetur.