Viðskiptafræðingurinn Guðjón Sigurbjartsson leggur til að sveitarfélögin leggi sitt af mörkum til að bæta stöðuna á húsnæðismarkaði. Þetta geti sveitarfélögin gert með því að kaupa íbúðir sem standa auðar og óseldar. Guðjón fjallar um þessa tillögu sína í áhugaverðri grein sem birtist hjá Vísi í dag.
„Talið er að um 6.500 íbúðir standi nú óseldar og auðar á Íslandi. Þetta er ekki tímabundin skekkja heldur einkenni óstöðugs kerfis sem sveiflast milli skorts og offramboðs með miklum samfélagslegum kostnaði.
Vitað er að fjöldi fólks myndi vilja kaupa íbúðir en hefur ekki nægan kaupmátt.“
Við svona aðstæður þrengir að byggingaraðilum. Fjárfestingar minnka, verkefnum er frestað og nýbyggingum fækkar. Þetta leiðir til þess að fyrirtæki minnka við sig eða skella jafnvel í lás. Hægt og rólega tapast þekking og geta í byggingariðnaðinum. Svo þegar næsta uppsveifla hefst þá koma sömu vandamálin upp aftur, skortur á íbúðum, hækkandi verð og spennuþrýstingur í kerfinu.
Telur Guðjón að samtals eigi sveitarfélög um 4 þúsund íbúðir. Þau ættu nú að stíga inn á húsnæðismarkaðinn og kaupa óseldar íbúðir á sínum svæðum á kjörum sem endurspegla stöðuna á markaðnum. Mögulega væri hægt að frá magnsafslátt.
„Við núverandi aðstæður þyrftu þau að kaupa um 3.000 íbúðir svo um munar. Þar sem vöntun er á leiguhúsnæði gætu sveitarfélög leigt þær út tímabundið á vægu leigumarkaðsverði og þannig dregið úr þrýstingi á leigumarkaði.“
Sveitarfélögin gætu svo haldið íbúðunum þar til kaupmáttur landsmanna eykst. Með þessu væri hægt að styðja við byggingariðnaðinn svo hægt sé að byggja meira ásamt því að viðhalda störfum, þekkingu og atvinnutækjum.
Húsnæðisverð gæti orðið stöðugra til lengri tíma og í næstu uppsveiflu gætu sveitarfélögin selt hluta af eignasafni sínu og þannig aukið framboð íbúða þegar eftirspurnin er meiri.
„Það myndi draga úr verðbólguskoti á fasteignamarkaði sem hefur verið endurtekið vandamál hér á landi.“
Leiguverð myndi hækka hægar eða jafnvel lækka og það skipti. heimilin máli.
„Það sem hér er lagt til er í raun ekki róttæk hugmynd.
Húsnæðismarkaður sem sveiflast á milli skorts og offramboðs er ekki náttúrulögmál. Með markvissum aðgerðum er hægt að skapa meiri stöðugleika og betri lífskjör.
Spurningin er ekki hvort við höfum efni á því að grípa inn í. Spurningin er hvort við höfum efni á því að gera það ekki.“
