Íslenska krónan hefur reynst lélegt tæki til að varðveita verðmæti og víðtæk notkun verðtryggingar hefur búið til sjálfvirkt gangvirki til hækkunar verðbólgu, þetta er meðal þessa sem kemur fram í nýrri skýrslu Evrópustrauma sem unnin var fyrir Félag atvinnurekenda og Íslensk-evrópska verslunarráðið.
Skýrslunni er ætlað að vera upplýsandi innlegg um kosti og galla mögulegrar aðildar Íslands að ESB í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst næstkomandi.
Þar segir meðal annars að breytt stefna Donald Trump, forseta Bandaríkjanna, aukin samkeppni frá Kína og innrás Rússlands í Úkraínu hafa breytt landslagi alþjóðaviðskipta. Viðbrögð ESB birtist í markmiðum um að auka samkeppnishæfni með einföldun regluverks og auknu sjálfræði evrópsks iðnaðar.
Ef Ísland myndi taka upp evru í stað krónu kæmu áhrifin fram í lægra vaxtastigi og minni gengisáhættu. Vextir á nýjum lánum til fyrirtækja séu 3,2–5,6% í ríkjum ESB en yfir 10% á Íslandi. Á sl. 10 árum hafi vextir á fyrirtækjalánum verið 3–6% hærri á Íslandi en á evrusvæðinu.
„Það hefur tekið ný aðildarríki ESB þrjú til nítján ár að taka upp evru frá inngöngu,“ segir í skýrslunni.
Þá segir að staða Íslands og hinna EES-EFTA ríkjanna á innri markaði ESB en utan tollabandalagsins sé sérstök og að mörgu leyti öfundsverð. Fyrirkomulagið hafi veitt Íslandi sjálfstæði í tollamálum og við gerð fríverslunarsamninga.
Iðnaðarvörur og stór hluti sjávarfangs njóta þegar tollfrelsis til ESB og myndi aðild Íslands að ESB því ekki umbylta vöruviðskiptum við aðildarríkin. Þá er fríverslunarnet ESB stærra en fríverslunarnet EFTA og skarast þau að mestu. Stærsta undantekningin er fríverslunarsamningur Íslands við Kína. Viðskipti milli Íslands og Kína hafi aukist verulega á síðastliðnum áratug og hefur bæði inn- og útflutningur margfaldast.
Varðandi netverslun þá er hún aðgengilegri neytendum innan ESB en á Íslandi. Með einfaldara uppgjöri virðisaukaskatts og afnámi tollafgreiðslu yrði netverslun frá ríkjum ESB enn samkeppnishæfari á Íslandi við aðild.
Í lok skýrslunnar segir svo: „Ein sú spurning sem Íslendingar standa frammi fyrir í dag er hvort aðild að Evrópusambandinu sé Íslandi fyrir bestu. Spurningin er stór, þræðirnir margir og í þjóðaratkvæðagreiðslu svarar hver kjósandi fyrir sig.“
