Ef stiklað er á stóru segir umrædd saga frá ungu pari með Downs-heilkenni sem hafði fengið að dvelja í bústað yfir eina nótt. Um nóttina hafi parið hringt á lögregluna og tilkynnt að þau hafi handsamað tvö tröll. Þegar lögreglu bar að garði reyndust tröllin tvö vera dvergvaxnir erlendir ferðamenn.
Sagan hefur gengið í endurnýjun lífdaga hér á landi undanfarnar vikur og gengið manna á milli sem „sönn saga“. Í meðförum sögumanna á atvikið að hafa gerst nýlega í sumarbústað á Suðurlandi. Í útgáfum sem hafa heyrst af sögunni eru ferðamennirnir ýmist þýskir, franskir eða hollenskir. Þá á sumarbústaðareigandi að hafa leigt parinu bústaðinn við Þingvelli yfir eina nótt. Sagan endar gjarnan á því að lögreglan er kölluð til og finnur ferðamennina lokaða inni í svefnherbergi eða í skáp.
Sagan rekin til bókar og til flökkusögu í Danmörku
Fréttastofa hefur rakið uppruna flökkusögunnar til bókarinnar Haugalygi sem kom út fyrir jól árið 2023. Sigtryggur Baldursson, trommari og söngvari, gjarnan kenndur við Bogomil Font og Milljónamæringana, er höfundur bókarinnar.
Hann segir í samtali við fréttastofu að sagan hafi ratað til sín sem „sönn saga“ fyrir ekki svo löngu á Jazzhátíð Reykjavíkur sem fór fram í lok ágúst. Hann hafi kíminn tilkynnt þeim sem sagði honum frá þessari ótrúlegu atburðarás að hana mætti finna í ritverki sínu.
Aðspurður segist Sigtryggur hafa heyrt söguna fyrst árið 2019 þegar hann var staddur í Hong Kong. Einar Örn Benediktsson, söngvari og trompetleikari úr Sykurmolunum og Purrki Pilnikk, sagði Sigtryggi söguna en hann hafði heyrt hana frá Íslendingi sem hefur búið í Danmörku til lengri tíma.
Sá Íslendingur vildi ekki koma fram undir nafni en sagði í samtali við fréttastofu að vissulega væri um haugalygi að ræða. Hann hafði heyrt söguna frá viðskiptavini í Kaupmannahöfn sem sagði að vinur vinar síns hefði lent í umræddu atviki. Síðar hafi komið í ljós að um dæmigerða ósanna flökkusögu hafi verið að ræða.
Einn risastór hvísluleikur
Elsta dæmið um umrædda sögu má finna á dönskum spjallþræði frá árinu 2009 þar sem maður á að hafa fangað tröll sem reyndist lágvaxin manneskja. Það atvik átti að hafa gerst í Varde en önnur útgáfa af sögunni á sér stað í Árósum.
Fréttastofa fann hvorki heimildir um að eitthvað í líkingu við þetta hafi átt sér stað á Íslandi né Danmörku og því að öllum líkindum um fiskisögu að ræða.
Sigtryggur segir að sú útgáfa sem hann heyrði hafi gerst í Danmörku og að sagan sem hann skrifaði í Haugalygi gerist einnig í Danmörku. Hann hafi ekki hugmynd um hvernig það gerðist að sagan hafi nú farið í svo mikla dreifingu og af hverju hún er allt í einu staðfærð á Íslandi. Ferðamennirnir séu franskir í bókinni. Um risastóran hvísluleik sé að ræða.
„Eins og ég skrifa hana þá tek ég söguna og staðset hana í Danmörku og hún gerist hjá þessari dönsku fjölskyldu. Móðirin er að fara niður á strönd og leyfir börnunum að vera eina nótt í bústaðnum. Þau voru í kringum tvítugt og með Downs-heilkenni. Sagan er alltaf með sömu uppbyggingu þegar hún er sögð. Þannig verða flökkusögurnar til og fólk segir þær með eigin nefi.“
Mörg rauð ljós í sögunni
Hann segir það smá spennandi við söguna hve mikið hún sé á grensunni þegar komi að pólitískum rétttrúnaði.
„Sagan er alveg frábær. Það sem Einari fannst svo fyndið er að það eru svo mörg rauð ljós í henni. Það eru börn með Downs-heilkenni, það er dvergvaxið fólk. Það er ekkert verið að gera lítið úr neinum í sögunni, þetta er bara fáránleg tilviljun.“
Hann tekur fram að hugmyndin á bak við bókina Haugalygi hafi verið að rita niður sögur sem séu ekki beint sannar en ekki endilega alveg ósannar. Hann ítrekar að aldrei skuli eyðileggja góða sögu með sannleikanum.
„Ég nota fleiri sögur í þessari bók sem koma frá öðru fólki. Þetta eru kannski fjórar sögur sem koma utan frá og restin af þeim er meira eða minna úr minni fjölskyldu. Það er nefnilega hugmyndin og ég segi það í byrjun bókarinnar að minnið er svo lævíst og lipurt. Ég segi nokkrar sögur sem komu fyrir mig í Sykurmolunum eða í Kuklinu. Ég talaði til dæmis við hljómsveitarfélaga mína og þau mundu iðulega sögurnar öðruvísi en ég.“
Sprakk úr hlátri þegar vinur reyndi að segja honum söguna
Hann kveðst hafa farið í hláturskast þegar ónefndur aðili ætlaði að segja honum ótrúlega en sanna sögu.
„Það var einhver sem ætlaði að segja mér hana um daginn og ég bara sprakk úr hlátri og sagði; Fyndið að þú skulir segja þetta en þessi saga er í annarri útgáfu í bók sem ég gaf út árið 2023. En eins og maður segir, sannleikurinn má aldrei koma í veg fyrir góðar sögur.“
Hann segir um skemmtilegan leik að orðum að ræða þar sem tröllsaga verður að trollsögu sem leikur á netverja og fólk um hvippinn og hvappinn.
„Þetta eru í rauninni svona troll, því norsku tröllin eru lítil með stór nef og þetta átti að hafa verið í uppáhaldi hjá þessu unga pari, einhverjar trollsögur. Það er verið að trolla fólk allan hringinn með þessari sögu enda heitir sagan troll í bókinni.“
Sigtryggur er nú með aðra bók í smíðum. Haugalygi hafi alltaf átt að vera hluti af dúett, þ.e. Haugalygi og Dagsatt.
