Árið 2014 fengu tæplega 1.100 manns slíkan styrk en í fyrra var fjöldinn kominn upp í um 2.300 manns, og það stefnir í að fjöldinn verði jafnvel enn meiri á þessu ári. Um leið hafa útgjöld ríkisins vaxið úr um það bil hundrað milljónum - uppreiknað miðað við neysluverðsvísitölu - upp í um 270 milljónir.
Kristján Sverrisson lét af starfi forstjóra Heyrnar- og talmeinastöðvar Íslands í vor þegar stöðin var færð undir Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins en er þar enn til ráðgjafar. Hann segir nokkrar skýringar á þessari fjölgun. Hann bendir á að þau sem einu sinni fá sér heyrnartæki, þurfi að endurnýja þau á nokkurra ára fresti. Sjúkratryggingar veita styrk til tækjakaupa á fjögurra ára fresti. Þá hafi vitund um heyrnarheilsu aukist. Um 15.000-16.000 manns hér á landi noti heyrnartæki reglulega en reikna megi með að allt að tvöfalt fleiri þurfi í raun á slíkum tækjum að halda. Einnig hafi aukin markaðssetning af hálfu einkarekinna heyrnarstöðva sitt að segja.
Heyrnartæki geta kostað um 800.000 krónur parið
Samkvæmt upplýsingum frá Sjúkratryggingum hefur hlutfall þeirra sem fá styrk til að endurnýja heyrnartæki aukist á síðustu tíu árum - úr um 30% í um 40%. Rúmlega helmingur þeirra sem fá styrk eru á aldrinum 60-79 ára, um þriðjungur er 80 ára eða eldri og innan við 10% eru yngri en sextugt.
Heyrnartæki kosta sitt, eða frá um 100.000 krónum upp í um 800.000 krónur fyrir parið samkvæmt lauslegri verðkönnun. Fólk sem þarf heyrnartæki í bæði eyru getur fengið 120.000 krónur í styrk frá Sjúkratryggingum. Afganginn greiðir fólk úr eigin vasa en í flestum tilvikum veita stéttarfélög einnig styrki. Kristján gagnrýnir að greiðsluþátttaka Sjúkratrygginga hafi ekki aukist í takt við betri, fullkomnari en jafnframt dýrari heyrnartæki. Tekjulágt fólk og eldri borgarar veigri sér oft við að fá sér heyrnartæki vegna þess hversu dýr þau eru.
Kristján segir að notkun heyrnartækja hafi aukist mikið á Vesturlöndum með auknu heilsulæsi. Hjá sumum þjóðum sé heyrnartækjanotkun enn feimnismál. Hér á landi sé þetta að breytast til betri vegar, m.a. vegna þess að fólk sé orðið vant því að stór hluti landsmanna sé með heyrnartól í eyrunum daginn út og inn.
Hjá eldra fólki getur heyrnarskerðing aukið líkur á elliglöpum
Til að fá styrk til heyrnartækjakaupa þarf heyrnin að mælast undir tilteknu lágmarki. Kristján telur að vandinn sé frekar vangreindur en ofgreindur. Taka þurfi heyrnarskerðingu alvarlega. „Rannsóknir sýna að ómeðhöndluð heyrnarskerðing og heyrnartap, sérstaklega hjá eldra fólki, stóreykur líkurnar á elliglöpum, þunglyndi, aukinni læknisnotkun. Hjá yngra fólki eru þetta skertir tekjumöguleikar, skert atvinnutækifæri, þau eru oftar í hlutastörfum og svo framvegis. Þannig að vanmeðhöndluð heyrnarskerðing kostar ríkið, kostar einstaklingana og það kostar í verulega skertum lífsgæðum.“
Hefur áhyggjur af ungu fólki
Kristján segir að sem betur fer hafi verið hugað betur að heyrnarvernd vinnandi fólks. Áður hafi verið algengt að heyrn hafi skaðast vegna hávaða í vinnu. „Þetta er að minnka en við höfum verulegar áhyggjur af unga fólkinu sem er með dúndrandi tónlist í eyrunum nánast allan sólarhringinn. Þó að áreiti á eyrað sé ekki nema kannski 60-70 desibil, ef það er stöðugt og langvarandi, þá hefur það áhrif. Ungt fólk kvartar í auknum mæli undan því að það sé með eyrnasuð. Og það er byrjun á heyrnarskerðingu.“
