Helga Dögg Sverrisdóttir skrifar:

Ég hata nornaveiðar. Ekki endilega vegna afleiðinganna sem bitnar á þeim sem lenda í veiðunum. Heldur vegna þess hvernig eigin starfsstétt [blaðamannastéttin] lítur út, sljó og huglaus. Því þegar nornaveiðar fara af stað er í lagi að mistúlka og ýkja, að hundsa samhengi og aðstæður. Staðreyndaprófun er ekki nauðsynleg. Það er frjálst að hafa skoðanir á viðtölum sem maður hefur ekki séð og tjá sig um hluti sem maður hefur hvorki skilið né kynnt sér.

Að því marki sem greinarnar, aðsendu greinarnar eða færslurnar, fjalla yfirhöfuð um kjarna málsins. Þeir sem eru raunverulega latir, vitsmunalega, kjósa frekar að ræða manneskjuna en málefnið. Að blaðamenn, sem leggja metnað sinn í sjálfstæði og frumleika, kjósi að skrifa sömu greinina og 50 samstarfsmenn hafa þegar skrifað, sýnir að klassískar nornaveiðar snúast meira um stöðutöku en röksemdafærslu. Um að sýna hóphjarðhegðun, ekki sjálfstæða hugsun.

Kennslubókardæmi um nornaveiðar

Síðustu tvær vikur hafa boðið upp á kennslubókardæmi um nornaveiðar. Upphafið var viðtal við lækninn og prófessorinn Agnes Wold í spjallþættinum „Hotspot“ á Verdens idag. Hversu margir þeirra sem taka þátt í nornaveiðunum hafa yfirhöfuð séð það? Ég hef hvorki lesið né heyrt neinn sem hefur nægan áhuga á efninu til að vísa svo mikið sem í brot af nær klukkutíma langri rökfærslu hennar, þar sem hún gerir grein fyrir stöðu rannsókna sem lá að baki ummælum hennar um að hún myndi gera „allt, allt, allt“ til að „snúa við“ barnabarni sem segðist hafa fæðst í röngum líkama. Ég hef heldur ekki heyrt neinn benda á að Agnes Wold noti gæsalappir í loftinu þegar hún notar orðin „snúa við.“

Í staðinn eru orð Agnesar Wold túlkuð bókstaflega og án samhengis. Í Aktuelt (27/5) lætur sálfræðingurinn Jenny Jägerfeld þung orð falla og útskýrir að ummæli Wold séu „afar óþægileg“, þar sem tilraunir til að snúa fólki við megi jafna við andlegt ofbeldi og pyntingar. Fjölmiðlar taka gagnrýnislaust upp þá jafngildingu Jägerfelds á hugsanlegum aðgerðum Wold og skilgreiningu Sameinuðu þjóðanna á pyntingum.

En trúir einhver því í alvöru að Agnes Wold myndi hlekkja barnabarn sitt í kjallara, senda það í kóran skóla í Sómalíu, hóta því lífláti eða á annan hátt uppfylla skilyrði fyrir þeirri tegund ofbeldis sem flokkast sem andlegt ofbeldi eða pyntingar?

Bókstafstrú nornaveiðaranna opnar fyrir alveg nýja leið til að líta á pyntingar. Eigum við að flokka allar „viðsnúningstilraunir“, sem eru hluti af ábyrgri uppeldisstefnu foreldra, sem pyntingar? Er það andlegt ofbeldi að vilja gera „allt, allt, allt“ þegar 13 ára unglingur kemur heim dauðadrukkinn, undir áhrifum fíkniefna eða með vasana fulla af stolnum vörum?

Mynd Wikipedia af nornaveiðum miðalda.

Norska krónprinsessan

Þegar norska krónprinsessan Mette-Marit tjáði sig að lokum um hvað konungsfjölskyldan hefði gert til að reyna að snúa syni hennar, Marius Borg Høiby, frá ofbeldi, fíkniefnaneyslu og afbrotum, notaði hún reyndar ekki orðalagið „allt, allt, allt“. En þannig verður samt að skilja reiði hennar yfir ásökunum um að fjölskyldan hefði ekki gert nóg.

En þá voru engir sálfræðingar eða ritstjórar leiðara sem hrópuðu um Sameinuðu þjóðirnar, pyntingar eða andlegt ofbeldi. Ég man heldur ekki eftir neinu fjölmiðlafári vegna tilrauna innflytjendamálaráðherrans Johan Forssell til að hafa áhrif á hægrisinnaðan öfgafullan son sinn. (Ég verð að gera ráð fyrir komandi endurskrifum eftir samstarfsfólk sem lætur eins og „að hiksta“ og „að bera saman“ sé það sama og að geta ekki hugsað út frá meginreglum. Ég sé fyrirsögnina þegar fyrir mér: „Hanne Kjöller telur að trans og nasismi sé það sama.“)

Tilraunastarfssemi á börnum

Talandi um kæruleysislega meðferð orða. Fjölmargir hafa haldið því fram að Wold sé andvíg transfólki eða svokölluðum „transréttindum.“ En hingað til hefur enginn vísað í neitt sem styður þá fullyrðingu. Kannski vegna þess að slíkt er ekki til. Eftir því sem ég best veit hefur Wold gagnrýnt að víða um heim séu gerðar minni kröfur til vísindalegra sannana í málefnum tengdum trans en í annarri heilbrigðisþjónustu. Hún er þar í góðum félagsskap. Nokkrir leiðandi sérfræðingar hafa kallað þessa framkvæmd „tilraunastarfsemi á börnum.“

En þegar nornaveiðar fara af stað skipta staðreyndir og heimildakönnun minna máli. ETC skrifar að blaðið hafi afhjúpað „hið sanna andlit“ Wold. Ritstjórinn Andreas Gustavsson fullyrti þegar fyrir rúmu ári að Wold væri „gríðarlega fjandsamleg“ og að sú afstaða væri aðeins „lítillega falin á bak við það sem hún gerir fyrir börn (...)“.

Án þess að láta ósamræmið trufla sig sveiflast nornaveiðararnir þannig á milli þess að vera bókstafstrúarmenn og að stunda hugsanalestur. Sænska ríkisútvarpið er ekki samkvæmara sjálfu sér. Ríkisfjölmiðillinn sýnir bókstafstúlkun sína (þ.e. að Wold gæti hugsanlega pyntað börn) þegar hann tilkynnir að SR standi ekki að baki ummælum hennar og að hún megi ekki lengur ræða „þessi mál“ í hlaðvarpi sínu „Spyrðu Agnes Wold.“

Allt öðruvísi hljómar það hins vegar þegar SR bregst við ummælum Christopher Garplind. P3-prófíllinn er of latur til að færa fram ein einustu efnisleg rök og dreifir þess í stað móðgunum á borð við „sálfræðingur.“ Hann segist skammast sín fyrir „að fá laun frá sama fyrirtæki og borgar þessari kerlingu“. Tillaga hans: „Takið hljóðnemann af kerlingunni.“ Þetta var sagt í gríni, útskýrir Dejan Cocarilo, deildarstjóri hjá P3, í Aktuelt (27/5).

Blaðamenn vilja þagga niður í fólki

Persónulega er ég meira pirruð yfir því að greiða laun starfsmanns ríkisfjölmiðils sem vill þagga niður mikilvæga umræðu. Og yfir því hvernig Garplind, líkt og aðrir blaðamenn, gerir það með því að gera lítið úr Wold. En sumar setningar, sem skrifaðar eru með fjaðurpenna hátt uppi í fílabeinsturnum, verða stundum óviljandi fyndnar.

Eins og þegar Aftonbladet spyr í leiðara hvað bakteríufræðingur viti um transfólk.

Ja, þegar kemur að. einmitt þessum bakteríufræðingi, lækni og prófessor, geri ég ráð fyrir að hún viti um það bil þúsund sinnum meira en 23 ára grunnskólakennari sem leysir af sem leiðarahöfundur. Eða þegar Lisa Magnusson í DN, án nokkurrar sjálfsgagnrýni vegna eigin tregðu til að kynna sér stöðu rannsókna, gagnrýnir Wold fyrir að tjá sig „undir meintu vísindafána.“ Sjálf lætur hún sér nægja að sitja og treysta á tilfinningar sínar á heillandi stúlknalegan hátt.

Enginn þeirra sem ég hef vísað til hér nefnir stóru finnsku rannsóknina sem sýndi að kynstaðfestandi meðferð með hormónum eða skurðaðgerðum leiddi til óbreyttrar eða verri andlegrar heilsu. Að sjálfsvígum fækkaði ekki.

Enginn skrifar eina línu um þá sem hafa séð eftir meðferðinni, fengið líkama sína afmyndaða og þurfa að lifa með kvíða og læknisfræðilegum fylgikvillum til æviloka.

Enginn segir orð um hversu mörgum stúlkum sé ásættanlegt að fórna á altari transhugmyndafræðinnar svo trans-lestin geti haldið áfram óhindruð.

Byggt á skrifum Hanne Kjöller: