Aðalmeðferð í máli Vélfags gegn íslenska ríkinu hófst í Hæstarétti í morgun. Vélfag hefur krafist þess að ákvörðun Arion banka að frysta fjármuni félagsins verði snúið við. Þá hefur einnig verið tekist á um synjun utanríkisráðuneytisins á því að Ivan Nicolai Kaufmann fái að setjast í stjórn félagsins en hann er meirihlutaeigandi í félaginu. Fjármunir fyrirtækisins voru frystir vegna meintra tengsla við rússneska skuggaflotann.
Kaufmann var viðstaddur dómssal í dag en hann var áður ekki viðstaddur aðalmeðferð í Héraðsdómi Reykjavíkur.
Sigurður G. Guðjónsson, lögmaður Vélfags, flutti málið og benti í upphafi málflutnings síns á að í áfrýjunarleyfi Hæstaréttar kæmi fram að óskað hefði verið eftir áfrýjun til að fá úr því skorið hvar valdið til þess að aflétta frystingu fjármuna liggi. Vélfag vill meina að það vald liggi hjá utanríkisráðuneytinu en ekki Arion líkt og ráðuneytið hefur haldið fram.
Vélfag telur að það fari í bága við reglur stjórnskipunar- og stjórnarfarsréttar að fela einkaaðilum eftirlits- og ákvörðunarvald um íþyngjandi aðgerðir sem ríkið hafi skuldbundið sig til að beita innan lögsögu sinnar.
Fanney Rós Þorsteinsdóttir ríkislögmaður flutti málið fyrir hönd ríkisins í Hæstarétti. Hún vildi meina að Arion hefði sem eftirlitsskyldur aðili heimild til þess að frysta fjármuni Vélfags ef bankinn teldi þörf á því. Utanríkisráðuneytið hefði ekki heimild til þess að endurmeta frystinguna nema ef sýnt væri fram á að meint tengsl væru ekki til staðar eða þá ef mögulega hefði orðið uppi nafnaruglingur þar sem til eru félögin JSC Norebo, Norebo JSC og JSC Norebo Holding.
Fanney vildi meina að ekki væri um nafnarugling að ræða og að ekki hefði enn verið sýnt fram á að engin tengsl væru á milli Kaufmann sem aðaleiganda Vélfags og Norebo JSC sem er á svörtum lista.
Hvers vegna beindist málið ekki gegn Arion?
Skúli Magnússon dómari spurði við aðalmeðferðina hvort ekki hefði komið til greina að beina málinu gegn Arion banka frá byrjun.
„Það kom alveg til greina að leggja í 20 mánaða málaferli gegn Arion banka,“ svaraði Sigurður G.
Þá spurði dómari hvort það hefði aðallega verið tími sem hefði ráðið för og við því sagði Sigurður að einnig hefði afstaða Arion í málinu haft áhrif. Aðallega hefði þó sú málsókn verið tilgangslaus þar sem Vélfag hefði ekki getað beðið svo lengi eftir niðurstöðu í málinu.
Meint tengsl við rússneska skuggaflotann
Vélfag mátti sæta umræddum viðskiptaþvingunum vegna tengsla sinna við Norebo, félag sem er í eigu rússneska auðkýfingsins Vitaly Orlov. Hann er jafnframt einn stærsti útgerðarmaður Rússlands og er talinn hafa tengsl við rússneska skuggaflotann.
Félagið Norebo JSC er á svörtum lista ESB vegna tilrauna Rússa til að grafa undan stöðugleika í Evrópu.
Norebo var áður einn af eigendum Vélfags en fyrirtækið keypti helmingshlut árið 2022. Árið eftir eignaðist annað fyrirtæki, sem ber nafnið Titania Trading Limited, um áttatíu prósenta hlut í Vélfagi. Það fyrirtæki er í eigu Nikita Orlov, sem er sonur Vitaly Orlov.
Aðeins fjórum dögum eftir að Norebo var sett á svartan lista seldi Nikita Vélfag til kaupsýslumannsins Ivan Nicolai Kaufmann. Eftir það frysti Arion banki fjármuni Vélfags. Þá telur utanríkisráðuneytið að kaupin hafi enn ekki verið skýrð nægilega.
Búast má við að dómur verði kveðinn upp í málinu innan næstu fjögurra vikna.
