„Pallurinn er svolítið eins og bíllinn okkar. Ef við hugsum reglulega um hann þá endist hann miklu lengur og lítur betur út,“ segir Ragnar Hólm, verslunarstjóri Slippfélagsins á Selfossi, sem hefur ráðlagt fjölda Íslendinga um meðhöndlun tréverks í gegnum tíðina.
Og þó mörgum finnist pallahreinsun og olíuburður kannski ekki mest spennandi verkefni sumarsins, þá getur rétt vinna skipt gríðarlegu máli, bæði fyrir útlitið og endinguna.
Veldu rétta dagana
Að sögn Ragnars er tímasetningin hálfur sigurinn. „Best er að þrífa pallinn að vori þegar útlit er fyrir tvo til þrjá þurra daga í röð,“ segir hann. „Við viljum helst að viðurinn nái að þorna vel áður en borið er á hann.“
Margir halda að það þurfi hásumarhita til að bera á pall en svo er ekki. Reyndar getur íslenska vorveðrið verið alveg tilvalið. „Vorin bjóða oft upp á kalt en þurrt veður sem hjálpar viðnum að þorna. Það er þó gott að lofthitinn sé kominn í um 6 til 10 gráður.“
Slippfélagið leggur ríka áherslu á að rakastig viðarins sé rétt áður en hafist er handa. Viðurinn þarf að vera undir 18% raka til að olían nái að vinna rétt inn í yfirborðið. Rakamælar fást víða en Ragnar segir að oft dugi einfaldlega einn til tveir góðir þurrkdagar ef pallurinn fær bæði sól og vind.
Algengustu mistökin eru að flýta sér
Það kemur líklega fáum á óvart að stærstu mistökin tengjast óþolinmæði og þessari klassísku íslensku „þetta reddast“ hugsun. „Fólk vill oft bara klára þetta sem fyrst,“ segir Ragnar og hlær. „En það eru engar alvöru flýtileiðir þegar kemur að því að bera á pall.“
Nýr gagnvarinn viður þarf til dæmis helst að fá að veðrast í tvo til þrjá mánuði áður en borið er á hann. Einnig þarf yfirborðið að vera hreint og laust við fitu, ryk og önnur óhreinindi.
Í vörulínu Slippfélagsins, VIÐAR, er sérstakur grámahreinsir sem gegnir lykilhlutverki í undirbúningnum en grámi myndast þegar sólargeislar brenna efsta lag viðarins og skilja eftir sig gráa trefjahúð sem getur bæði haldið raka og valdið mislitun. „Ef þú sleppir grámahreinsinum getur pallurinn orðið blettóttur og viðloðunin verri,“ útskýrir Ragnar. „Svo safnast oft fita frá grillinu, ryk og alls konar óhreinindi í pallinn yfir veturinn.“
Undirvinnan skiptir almennt mjög miklu máli. Slippfélagið mælir meðal annars með því að matta gljáandi fleti með sandpappír og skola vel í burt allar sápuleifar áður en hafist er handa við olíuburð.
Pensillinn vinnur enn
Þrátt fyrir að tæknin hafi þróast á flestum sviðum virðist gamli góði pensillinn enn halda velli í pallavinnunni. „Persónulega finnst mér 100 mm pensill á skafti langbesta verkfærið,“ segir Ragnar. „Hann nær vel niður í rifurnar og maður hefur fulla stjórn á því hversu mikið maður er að bera á.“
Moppur eru líka frábær lausn fyrir yfirborðið þar sem þær hjálpa við að gefa jafna og fallega áferð.
„Rúllur og sprautur eru fljótlegar lausnir en hætt er við því að áferðin verði ekki eins góð auk þess sem hætt sé við að of mikið sé sett á flötinn. Pallaolía á ekki að mynda filmu heldur metta viðinn.“
Það er einmitt lykilatriði í VIÐAR pallaolíunni frá Slippfélaginu. Olían er hönnuð til að næra viðinn, verja hann gegn vatni, gráma og veðrun og draga úr sprungumyndun. Litarefnin í olíunni gegna einnig mikilvægu hlutverki því sterkari litur veitir meiri vörn gegn sólargeislum.
Og já, það þarf að hræra reglulega í dollunni. „Pallaolía er þunnfljótandi og liturinn getur sest á botninn. Fólk gleymir því stundum,“ segir Ragnar.
Eitt lag eða tvö?
Klassíska spurningin á hverju sumri er: Dugar ein umferð eða þarf tvær? Og svarið er einfaldlega: Það fer eftir pallinum. „Ef viðurinn drekkur mikið í sig og það myndast þurkablettir eða ójöfn áferð þá þarf oft að fara aðra umferð,“ segir Ragnar. „En það þarf samt að passa að setja ekki of mikið í seinni umferðinni.“
Milli umferða þarf að leyfa olíunni að þorna í að minnsta kosti sólarhring.
Slippfélagið bendir einnig á að mjög illa farnir pallar geti kallað á meiri aðgerðir. Ef viðurinn er orðinn mjög sprunginn eða rýr gæti verið kominn tími á að skipta um klæðningu. Sé hann hins vegar bara orðinn dökkur eða mislitur má oft bjarga honum með góðri hreinsun og nýrri meðhöndlun.
Hlýir tónar að koma sterkir inn
Eftir ár þar sem gráir tónar hafa verið allsráðandi virðist smekkur landsmanna vera að hlýna á ný. „Náttúrulegir og hlýir brúnir tónar eru að sækja mikið í sig veðrið,“ segir Ragnar. „Litir eins og Hnota og Kvistur eru mjög vinsælir núna, ásamt þessum klassíska pallabrúna lit.“
Það passar kannski ágætlega við stemninguna sem margir vilja skapa í kringum heimilið sitt; notalegt útisvæði þar sem hægt er að njóta íslenska sumarsins, jafnvel þótt það mæti stundum með 11 gráður og hliðarvind.
Engar flýtileiðir en góð umbun
Ef Ragnar ætti að gefa eitt lokaráð til landsmanna fyrir pallasumarið væri það einfalt: „Að bera á pall er efnafræði. Það borgar sig að fylgja leiðbeiningum, góðum ráðum og gefa sér tíma.“
Hann segir reglulegt viðhald skipta öllu máli. „Rétt eins og við þrífum og bónum bílinn reglulega þá þurfum við líka að sinna tréverkinu af alúð.“
Og þegar verkinu er lokið er fátt betra en að stíga út á nýolíuborinn pall með kaffibolla í hendinni, finna lyktina af viðnum og hugsa með sér: Nú getur sumarið byrjað.
Nánari upplýsingar um VIÐAR vörulínuna má finna hér.
