Gagnrýni hefur borist úr ýmsum áttum vegna ákvörðunar Landsbókasafns um að skipta bókavörðum á þriðju og fjórðu hæð bókasafnsins út fyrir öryggisverði á kvöldin og um helgar með haustinu, sem og yfir styttingu afgreiðslutíma safnsins.
Formaður Stúdentaráðs harmar ákvörðunina og segir hana til marks um varhugaverða þróun í átt að enn frekari þjónustuskerðingu við stúdenta, og rithöfundur spyr sig hvort næsta skref sé að skipta grunnskólakennurum út fyrir lögregluþjóna í kennslustofum landsins.
Þróunin varhugaverð
Katla Ólafsdóttir, formaður Stúdentaráðs, segir stúdenta harma þessa breyttu samsetningu starfsfólks á safninu. Hún sé hluti af varhugaverðri þróun þjónustuskerðingar við safngesti og enn eina birtingarmynd vanfjármögnunar háskólakerfisins.
„Afstaða okkar stúdenta er sú að öll skerðing á þjónustu fyrir nemendur sé skref í ranga átt, þetta er ákveðin skerðing á þjónustu og okkur finnst þetta varhugaverð þróun að öryggisverðir komi í staðinn fyrir bókaverðina,“ segir hún í samtali við mbl.is.
Samhliða þjónustuskerðingunni sé verið að stytta opnunartíma bókhlöðunnar að morgni til og yfir sumartímann, sem muni bitna á nemendum sem vinni gjarnan að rannsóknum yfir sumarið eða glöggvi sig á safnkosti þess fyrir tíma.
Hefur áhyggjur af öðrum stofnunum háskólans
Ákvörðunin um að skipta bókavörðum út fyrir öryggisverði kvölds og helga á þriðju og fjórðu hæð Þjóðarbókhlöðunnar var tekin í ljósi sparnaðarkröfu ríkisstjórnarinnar til safnsins upp á 3,5%, en álíka sparnaðarkrafa upp á 2,5% til 7,5% hefur verið lögð á allar stofnanir ríkisins, þar á meðal Háskóla Íslands.
Katla segist sérstakar áhyggjur hafa af því hvers konar þjónustuskerðingu sparnaðarkrafa til háskólanna muni hafa í för með sér, enda séu háskólar landsins nú þegar undirfjármagnaðir.
„Þessi sparnaðarkrafa nær líka til háskólanna sem eru nú þegar mun verr fjármagnaðir en háskólar á Norðurlöndunum til dæmis, og við erum undir OECD-meðaltalinu í fjármögnun opinberra háskóla, en þessi sparnaðrakrafa mun gera þeim mun erfiðara að snúa þeirri stöðu við.“
Eigi þegar erfitt með að sinna grunnskyldum
Rithöfundurinn Kamilla Einarsdóttir hefur unnið sem bókavörður við safnið um árabil, og segir í samtali við mbl.is að það sé hræðilegt að starfsemi hins tveggja alda gamla Landsbókasafns sé látin drabbast niður með þessum hætti.
„Við erum bókmenntaþjóð, og hljótum að hafa mikinn metnað fyrir því að vera með góð bókasöfn og góða rannsóknaraðstöðu fyrir fræðimenn,“ segir hún og bætir því við að auk þess sé bókasafnið stærsta háskólabókasafn landsins.
Hún segir þá stöðu sem upp er komin alvarlega fyrir háskólanema og alla þá sem er annt um fræðastörf hér á landi.
„Safnið hefur nú þegar átt erfitt með að sinna því sem það á að gera lagalega, eins og alls konar í sambandi við skylduskil og svona, þannig að ef það er að koma meiri sparnaðarkrafa til handa þessari starfsemi, þá finnst mér við þurfa að spyrja okkur hvort við séum bókmenntaþjóð yfirhöfuð.“
Spyr sig hvað sé næst
Sverrir Norland, rithöfundur og bankastarfsmaður, lýsir undrun sinni yfir ákvörðuninni í Facebook-færslu þar sem hann segir ástandið „svo dystópíulegt að það er næstum kómískt“.
Hann gefur lítið fyrir þá skýringu að krafa almennings um aukinn sýnileika öryggisgæslu eigi þátt í ákvörðuninni og segir hana í takt við ákveðna þróun: minnkandi áherslu á vitsmunagreind, lestur og hugsun, og hertar áherslur hvað varði vöktun og eftirlit með borgurum.
„Ég næ þessu ekki. Við, sem þjóð, höfum aldrei verið ríkari en í dag, árið 2026, en samt þarf stöðugt að spara í grunnþjónustu,“ skrifar hann.
„Hvert fara þessir peningar? Og hvað næst? Skipta bara grunnskólakennurum út fyrir lögregluþjóna í kennslustofum landsins?“
