Þung orð hafa verið látin falla vegna Silfursins á RÚV í gærkvöldi þar sem sumir telja að RÚV hafi ekki gætt að hlutleysi í tengslum við þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands að Evrópusambandinu sem fram fer 29. ágúst næstkomandi. Titringurinn var mikill fyrir þáttinn og ekkert lát er á gagnrýninni að þættinum loknum. Þátturinn var meðal annars til umræðu á Alþingi í dag þar sem Dagur B. Eggertsson, þingmaður Samfylkingarinnar, lofaði hann en Sigríður Á. Andersen, þingmaður Miðflokksins, lastaði.
Sjá frétt: Sigríður Hagalín svarar gagnrýnendunum
Valdníðsla segir Stefán Einar
Stefán Einar Stefánsson, blaðamaður og þáttastjórnandi hjá Morgunblaðinu, segir gestavalið fela í sér valdníðslu af hálfu RÚV:
„Mér segir svo hugur um að Sigríður Hagalín Björnsdóttir hafi farið langt með það í gærkvöldi að tryggja ríkisstjórninni ósigur í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst næstkomandi. Uppstilling þáttarins og val á viðmælendum fól í sér valdníðslu af hálfu ríkisfjölmiðilsins, sem í þokkabót þiggur tugi milljóna í fjárstyrki frá ESB um þessar mundir,“ skrifar hann á Facebook.
„Íslensk þjóð lætur ekki svona ótuktarskap yfir sig ganga þótt ESB-elítan ærist af fögnuði um stund. Að þetta fólk sjái ekki hversu yfirgengilega gróf misnotkun á ríkisstofnun þetta er, gefur til kynna mikið dómgreindarleysi. Það kann að smita afstöðu sama fólks til ESB.
Best af öllu er að RÚV skuli svo í öllum fréttum tíunda og tönglast á hlutleysi sínu. Það er nýtt met. Áramótaskaupið er í sýningu allt árið um kring.“
Mikill munur á umræðunni
Í þættinum komu fram þau Stefán Haukur Jóhannesson sendiherra, Gylfi Magnússon hagfræðiprófessor við HÍ, Margrét Einarsdóttir lagaprófessor við HR, Kolbeinn Árnason ráðuneytisstjóri atvinnuvegaráðuneytisins og Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur.
Fyrir þáttinn sendi Heimssýn erindi til Stefáns Eiríkssonar útvarpsstjóra og Stefáns Jóns Hafstein stjórnarformanns RÚV. Þá sagði Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins: „Júni er nýbyrjaður en Ríkisútvarpið er þegar búið að stilla ESB magnarann á 11.“
Björgvin G. Sigurðsson, fyrrverandi ráðherra, spurði Sigmund Davíð hvort það eigi gera allt sem hægt er til að þagga niður málefnalega umræðu um málið. „Aldeilis munur á því að hlusta á yfirvegaða umræðu um þessi mál en dónaskapinn og skotgrafahernaðinn í sama þætti fyrir viku síðan,“ sagði Björgvin en í síðustu viku var Sigmundur einn gesta.
„Mikið ertu tilbúinn að leggjast lágt“
Lögmaðurinn Sveinn Andri Sveinsson var sáttur með þáttinn. „Þetta var frábær þáttur og vandaður,“ sagði Sveinn Andri. „Þetta eru ekki einhverjir sérstakir „stuðningsmenn“ aðildar. Þeir voru fengnir til að fjalla með hlutlausum hætti um það hvernig aðildarviðræður gætu litið út og gerðu það vel.“
Stefán Einar segir lögmanninn leggjast lágt. „Mikið ertu tilbúinn að leggjast lágt. Auðvitað var þarna ekki um hlutlaust álit að ræða. Eru saksóknarar ekki bundnir af því að horfa bæði til sýknu og sakfellingar? Þið verjendurnir eruð með öllu óþarfir í því ljósi. Margir skjólstæðinganna eru reyndar þeirrar skoðunar að málaferlum loknum“
Næst komi sérfræðingar sem séu á móti aðild
Sirrý Hallgrímsdóttir, fyrrum aðstoðarmaður Illuga Gunnarssonar, sagði rétt að umræðan hafi verið yfirveguð, þar sem allir hafi verið á sömu hlið.
„Næst hlýtur Silfrið að fá til sín hóp sérfræðinga sem ætla að segja Nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni og þeir myndu síðan ræða hvað tæki við ef já yrði ofan á. Sú umræða yrði örugglega yfirveguð og upplýsandi enda allir sammála,“ segir hún á Facebook.
„Aðalatriðið er: það eru mismunandi skoðanir á því hvað taki við ef að svarið er já ( eins og hversu mikil aðlögun mun eiga sér stað) það að Ríkisútvarpið stilli upp umræðu um þennan mikilvæga þátt málsins þar sem einungis er fólk að sem ætlar að segja Já í haust að ræða málin er auðvitað brot á hlutleysisskyldu RÚV.“
Varla smjörklípa að biðja um að umræða sé yfirveguð
Fjölmiðlamaðurinn Egill Helgason svarar Sirrý og segir alla gestina í gær vera með sérfræðiþekkingu: „Stefán Haukur og Kolbeinn Árnason eru báðir embættismenn sem njóta mikils trausts, og hafa unnið með ráðherrum úr nokkrum flokkum. Stefán Haukur sá maður sem Íslendingar tefla helst fram í flóknum alþjóðlegum samningaviðræðum, held það sé almælt að hann sé fremsti dipómati þjóðarinnar. Kolbeinn með mikla þekkingu á sjávarútvegi – var reyndar eitt sinn framkvæmdastjóri SFS. Margrét Einarsdóttir prófessor í lögum með Evrópurétt að sérsviði.“
Tómas Þór Þórðarson, varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins, svaraði svo Agli: „Í ljósi þess hlýtur að hafa verið áhugavert og smá skellur fyrir ykkur jágúst-menn að Margrét viðurkenndi fullum fetum að aðild að ESB væri framsal á valdi og Kolbeinn sagði skýrt að sameiginlega sjávarútvegsstefna ESB eigi ekki við um okkur. Okkar aðstæður kalla ekki á sameiginlega nálgun.“
Egill spurði á móti hvert umræðan væri komin og Tómas Þór sagði það smjörklípu að svara ekki hvað honum fyndist um orð Margrétar. Egill svaraði að það væri vandamál sem gæti gert útslagið með að aðildarsamningi yrði hafnað. „Líklega stærsta atriðið þar. Þetta er reyndar ágætlega reifað í kaflanum um álitamál sem er í frumvarpinu sem var lagt fyrir Alþingi og ekki dregin nein dul á þetta vandamál. En það er varla smjörklípa að biðja um að umræða sé yfirveguð en ekki í anda þeirra æpa í stúkum fótboltavalla.“
Ekki sérstakur ESB-sinni
Vilborg Ása, sem fram kom í þættinum, sagði svo eftirfarandi:
„Ég get hér með áréttað að ég er hvorki sérstakur ESB-sinni eða ESB-andstæðingur. Ég er áhugasöm um að sjá hvað aðildarviðræður við ESB gætu leitt í ljós en á sama tíma meðvituð um að það verður á brattann að sækja að ná fram samningsmarkmiðum okkar í málaflokkunum sem skipta okkur Íslendinga mestu. Ég er einfaldlega óákveðin þegar kemur að mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Málefnið er flókið og ekkert eitt svar við neinum hluta þess.“
