Bjarni Benediktsson, formaður Samtaka atvinnulífsins, segir stöðuna öfuga við það sem Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, hélt fram í gær. Fyrirtækin segir hann að séu ekki meginorsakavaldur efnahagsástandsins.
Ragnar Þór skoraði í gær á fyrirtæki að frysta eða jafnvel lækka verð áður en endurskoðunarákvæði kjarasamninga virkjast í haust.
Kjarasamningar sem gerðir voru 2024 höfðu það að markmiði að lækka vexti og verðbólgu en ráðherra sagði að sér fyndist fátt benda til þess að atvinnulífið hefði gert það sem það hefði lofað að gera. Vísaði hann þar til afkomutalna fyrirtækja og verðlags, meðal annars.
Bjarni segir að mjög hátt hlutfall verðmætasköpunar fari í laun. „Ef fyrirtækin á Íslandi væru í þeirri stöðu að geta skapað sér aðstæður þar sem þau réðu allri álagningu og gætu haft frjálsar hendur um arðgreiðslur þá myndi þetta ekki vera svona. Staðan er eiginlega öfug við það sem Ragnar Þór er að segja,“ segir hann.
Fyrirtæki eiga, segir Bjarni, allan hag af því að verðbólgan minnki. „Það er eflaust þannig að fyrirtækin geta alltaf gert betur en þau hafa gert í fortíðinni en þau kalla fyrst og fremst núna eftir stöðugu rekstrarumhverfi,“ segir hann.
Á meðan nýjar álögur eru boðaðar og verðbólguvæntingar háar segir Bjarni ekki raunsætt að leysa verðbólguna með því að fyrirtæki frysti verð.
„Hins vegar eru fyrirtækin og við hjá Samtökum atvinnulífsins að kalla eftir samhentu átaki sem felur í sér að allir leggi eitthvað af mörkum og að sjálfsögðu verða fyrirtækin tilbúin til að leggja mikið fram í því samhengi.“
Íslendingar með mikinn kaupmátt
Ragnar Þór vísaði í gagnrýni sinni á fyrirtækin í yfirstandandi athugun Samkeppniseftirlitsins (SKE) á matvöruverði. Samkvæmt nýlegri greiningu SKE greiða Íslendingar að meðaltali 55% meira fyrir matvöru en íbúar Evrópusambandsins.
Morgunblaðið greindi frá því í dag að væri verðlag sett í samhengi við ráðstöfunartekjur kæmi í ljós að það væri mun lægra hérlendis en almennt í ESB. Samkvæmt miðlinum er matarkarfan 40% ódýrari á Íslandi en almennt í Evrópusambandinu.
Bjarni segir ekki duga eitt og sér að benda á að matvara sé há í samanburði við matvöru í öðrum löndum. Laun, skattaumhverfi og opinberar álögur þurfi að skoða samhliða.
„Það sem skiptir heimilin langmestu máli er kaupmátturinn. Hvað hefur fólk á milli handanna til þess að kaupa vöru og þjónustu? Á þann mælikvarða stöndum við Íslendingar mjög sterkt. En við getum gert betur.“
